شتباه نمى‏كند و چيزى كه آفريده شده و به وجود آمده است، فراموش كرده و اشتباه مى‏كند. مگر نشنيده‏اى كه خداوند مى‏فرمايد: پروردگار تو فراموش نمى‏كند.(28) و منظور كسى است كه خدا و روز قيامت را فراموش مى‏كند به طورى كه خودش آنها را فراموش مى‏كند، همان طور كه خداوند فرموده است: مثل كسانى نباشيد كه خدا را فراموش كردند، پس خداوند (كارى كرد) كه خودشان را (نيز) فراموش كنند. اين گروه فاسق هستند.(29) و سخن (ديگر) خداوند كه فرموده است: پس امروز آنها را فراموش كرديم، همان طورى كه روز قيامت را انكار كردند.(30) يعنى آنها را رها كرديم همان طورى كه آماده شدن براى ملاقات روز قيامت را رها كردند.

(شيخ صدوق، نويسنده كتاب مى‏نويسد: اين كه آمده است: آنها را رها مى‏كنيم يعنى براى آنها ثواب كسى كه به روز قيامت اميد دارند، قرار نمى‏دهيم، زيرا رها كردن بر خداوند جايز نمى‏باشد و اما سخن خداوند كه فرموده است: آنها را در تاريكى رها كرد، مگر نمى‏بينند.(31) يعنى در عذاب آنها عجله نمى‏كنيم و به آنها فرصت مى‏دهيم تا توبه كنند.

17. باب تفسير قوله عز و جل وَ الْأَرْضُ جَمِيعاً قَبْضَتُهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ السَّماواتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ‏
17. درباره تفسير سخن خداوند كه فرموده است: تمام زمين در روز قيامت در قدرت او و آسمان‏ها پيچيده در دست اوست.

1 حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عِصَامٍ الْكُلَيْنِيُّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ الْكُلَيْنِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمَعْرُوفُ بِعَلَّانٍ الْكُلَيْنِيِّ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ عُبَيْدٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ عَلِيَّ بْنَ مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيَّ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ- وَ الْأَرْضُ جَمِيعاً قَبْضَتُهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ السَّماواتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ فَقَالَ ذَلِكَ تَعْيِيرُ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِمَنْ شَبَّهَهُ بِخَلْقِهِ أَ لَا تَرَى أَنَّهُ قَالَ وَ ما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ وَ مَعْنَاهُ إِذْ قَالُوا إِنَّ- الْأَرْضُ جَمِيعاً قَبْضَتُهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ السَّماواتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ كَمَا قَالَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ ما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ إِذْ قَالُوا ما أَنْزَلَ اللَّهُ عَلى‏ بَشَرٍ مِنْ شَيْ‏ءٍ ثُمَّ نَزَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ نَفْسَهُ عَنِ الْقَبْضَةِ وَ الْيَمِينِ فَقَالَ- سُبْحانَهُ وَ تَعالى‏ عَمَّا يُشْرِكُونَ

ترجمه :

1. محمد بن عيس مى‏گويد: از امام هادى (عليه السلام) درباره سخن خداوند پرسيدم كه فرموده است: تمام زمين در روز قيامت در قدرت او و آسمان‏ها پيچيده در دست اوست.(32)آن حضرت فرمودند: اين سرزنش خداوند از كسى است كه او را به يكى از مخلوقاتش تشبيه كرده است. مگر نمى‏بينى كه خداوند فرموده است: خداوند را آن چنان كه حقش مى‏باشد، بزرگ نشمردند. و اين يعنى تمام زمين در روز قيامت در قدرت او و آسمان‏ها پيچيده در دست او است. همان طورى كه خداوند فرمود: خداوند را آن چنان كه حقش مى‏باشد بزرگ نشمردند. زمانى كه گفتند: خداوند چيزى را بر انسان‏ها نفرستاده است.(33) سپس خداوند خود را قدرت و دست پاك شمرده و فرموده است: خداوند منزه و بزرگ‏تر از آن است كه به او شرك مى‏ورزند.

2 حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْهَيْثَمِ الْعِجْلِيُّ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا الْقَطَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَبِيبٍ قَالَ حَدَّثَنَا تَمِيمُ بْنُ بُهْلُولٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الْعَبْدِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مِهْرَانَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ- وَ الْأَرْضُ جَمِيعاً قَبْضَتُهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ فَقَالَ يَعْنِي مِلْكَهُ لَا يَمْلِكُهَا مَعَهُ أَحَدٌ وَ الْقَبْضُ مِنَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فِي مَوْضِعٍ آخَرَ الْمَنْعُ وَ الْبَسْطُ مِنْهُ الْإِعْطَاءُ وَ التَّوْسِيعُ كَمَا قَالَ عَزَّ وَ جَلَّ- وَ اللَّهُ يَقْبِضُ وَ يَبْصُطُ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ يَعْنِي يُعْطِي وَ يُوَسِّعُ وَ يَمْنَعُ وَ يُضَيِّقُ وَ الْقَبْضُ مِنْهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِي وَجْهٍ آخَرَ الْأَخْذُ وَ الْأَخْذُ فِي وَجْهٍ الْقَبُولُ مِنْهُ كَمَا قَالَ وَ يَأْخُذُ الصَّدَقاتِ أَيْ يَقْبَلُهَا مِنْ أَهْلِهَا وَ يُثِيبُ عَلَيْهَا قُلْتُ فَقَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ- وَ السَّماواتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ قَالَ الْيَمِينُ الْيَدُ وَ الْيَدُ الْقُدْرَةُ وَ الْقُوَّةُ يَقُولُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ السَّمَاوَاتُ مَطْوِيَّاتٌ بِقُدْرَتِهِ وَ قُوَّتِهِ- سُبْحانَهُ وَ تَعالى‏ عَمَّا يُشْرِكُونَ

ترجمه :

2. سليمان بن مهران مى‏گويد: از امام صادق (عليه السلام) درباره اين آيه پرسيدم كه خداوند فرموده است: تمام زمين در روز قيامت در قدرت خداوند است. آن حضرت فرمودند: منظور اين است كه او پادشاه است و كسى ديگر به همراه خداوند پادشاه نمى‏باشد و قبض از سوى خداوند در جاى ديگر منع و باز كردن است و يكى از بازكردن‏ها، وسعت دادن مى‏باشد، به طورى كه خداوند فرموده است: و خداوند بسته و باز مى‏كند و به سوى او برگردانده مى‏شوند.(34) يعنى مى‏دهد، وسيع مى‏كند، منع مى‏كند و تنگ خواهد كرد، و قبض از سوى خداوند در صورت ديگر گرفتن است و گرفتن در صورتى، پذيرفتن آن است، همان طورى كه خداوند فرمود: خداوند صدقات را مى‏گيرد.(35) يعنى صدقه را از اهلش قبول مى‏كند و به آن پاداش مى‏دهد. عرض كردم: پس اين فرموده خداوند چيست كه فرموده است: و آسمان‏ها در دست او پيچيده شده است.

آن حضرت فرمودند: منظور از (يمين) دست است و دست به معناى قدرت و قوت مى‏باشد و آسمان‏ها به قدرت و توان او پيچيده شده‏اند و خداوند پاك و بالاتر از اين است كه به او شريك بياورند.18. باب تفسير قول الله عز و جل كَلَّا إِنَّهُمْ عَنْ رَبِّهِمْ يَوْمَئِذٍ لَمَحْجُوبُونَ‏
18. درباره تفسير سخن خداوند كه فرموده است: اين گونه نيست، (بلكه) آنها در روز قيامت از پروردگارشان به دور هستند.

1 حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ يُونُسَ الْمُعَاذِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدٍ الْكُوفِيُّ الْهَمْدَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَأَلْتُ الرِّضَا عَلِيَّ بْنَ مُوسَى ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ- كَلَّا إِنَّهُمْ عَنْ رَبِّهِمْ يَوْمَئِذٍ لَمَحْجُوبُونَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لَا يُوصَفُ بِمَكَانٍ يَحُلُّ فِيهِ فَيُحْجَبَ عَن