ى ثروت پايدارتر است. آن زن عرض كرد: چيزى براى فروش نياورده‏ام و فقط آمده‏ام كه از شما درباره بزرگى خداوند بپرسم. آن حضرت فرمودند: بزرگى خداوند زياد است كه به زودى بعضى از آنها را براى تو بيان مى‏كنم. سپس فرمودند: اين زمين با آن چه در آن و بر آن است در مقابل آن چه در زير آن است مثل حلقه‏اى در بيابان خالى است و آن دو با هر چه در آن و بر آن‏ها و در آن‏ها هستند در برابر آن چه كه زير آن است مثل حلقه‏اى در بيابان خالى مى‏باشد و سومى تا مى‏رسد به هفتمى همين طور است. سپس اين آيه را تلاوت كردند: خداوند هفت آسمان و از زمين مثل آن را (يعنى هفت زمين) آفريد.(190) و هفت آسمان با آن چه كه در آن است بر پشت خروسى قرار دارد مانند حلقه‏اى كه در بيابانى خالى است و خروس دو بال دارد، بالى به سوى مشرق و بالى به سوى مغرب و پاهاى آن در سر حد است و آن هفت زمين با خروس با هر آنچه در درون و بر آن است بر روى صخره‏اى قرار دارد كه مانند حلقه‏اى در بيابان خالى قرار دارد و هفت زمين با خروس و صخره با هر آن چه در آن و بر آن است بر پشت ماهى است كه مانند حلقه‏اى در بيابانى خالى قرار دارد و هفت زمين، خروس، صخره و ماهى در درياى تاريكى است مثل حلقه‏اى در بيابانى خالى و هفت زمين، خروس، صخره، ماهى، درياى تاريك و هوا در برابر خاك مثل حلقه‏اى در بيابان خالى هستند و سپس اين آيه را تلاوت كردند: آن چه در آسمان و زمين و آن چه ميان آن دو و زير خاك است مخصوص خداوند است.(191) سپس خبر قطع شد و هفت زمين، خروس، صخره، ماهى، درياى تاريك، هوا و خاك با هر چه در درون و بر روى آن قرار دارد در برابر آسمان مانند حلقه‏اى در بيابان خالى است و آسمان دنيا و آن چه در آن است و بر آن است در برابر آن چه كه بالاى آن است مانند حلقه‏اى در بيابانى خالى است و اين دو آسمان در برابر آسمان سوم مانند حلقه‏اى در بيابانى خالى است و اين سومى با آن چه در آن و بر آن است در برابر آسمان چهارم مانند حلقه در بيابان خالى است و به همين صورت تا آسمان هفتم است و اين هفت آسمان با آن چه در آن و بر آن است در برابر دريايى كه از ساكنان زمين پوشيده شده است مثل حلقه‏اى كه در بيابان خالى است و سپس اين آيه را تلاوت كردند: از آسمان از كوه‏هايى كه در آن جا باشد، تگرگى مى‏ريزد.(192) اين هفت آسمان، درياى پوشيده، كوه‏هاى سرد در برابر حجاب نور مانند حلقه‏اى در بيابانى خالى است و آن هفتاد هزار حجابى است كه نورهايش نور چشم‏ها را از بين مى‏برد. و اين هفت آسمان، درياى پوشيده، كره‏هاى سرد و حجاب در برابر هوايى كه دل‏ها در آن به سرگردانى مى‏افتند، مانند حلقه‏اى در بيابانى خالى است و هفت آسمان، درياى پوشيده، كوه‏هاى سرد، حجاب و هوا در برابر كرسى مانند حلقه‏اى در بيابانى خالى است. سپس اين آيه را تلاوت كردند: كرسى آسمان‏ها و زمين را در بر گرفته و حفظ كردن آنها بر خداوند سخت نيست و او برتر و بزرگ است.(193) و اين هفت آسمان، درياى پوشيده، كوه‏هاى سرد، حجاب، هوا و كرسى در برابر عرش مانند حلقه‏اى در بيابانى خالى است. سپس اين آيه را تلاوت كردند: خداوند مهربان بر عرش تسلط دارد.(194) فرشتگان آن را به دوش نمى‏كشند مگر اين كه مى‏گويند: خدايى جز خداى يگانه نيست و هيچ نيرو و قدرتى به جز خداوند وجود ندارد.

2 أَبِي رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع عَنْ قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَّ- أَ فَعَيِينا بِالْخَلْقِ الْأَوَّلِ بَلْ هُمْ فِي لَبْسٍ مِنْ خَلْقٍ جَدِيدٍ قَالَ يَا جَابِرُ تَأْوِيلُ ذَلِكَ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ إِذَا أَفْنَى هَذَا الْخَلْقَ وَ هَذَا الْعَالَمَ وَ سَكَنَ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ وَ أَهْلُ النَّارِ النَّارَ جَدَّدَ اللَّهُ عَالَماً غَيْرَ هَذَا الْعَالَمِ وَ جَدَّدَ خَلْقاً مِنْ غَيْرِ فُحُولَةٍ وَ لَا إِنَاثٍ يَعْبُدُونَهُ وَ يُوَحِّدُونَهُ وَ خَلَقَ لَهُمْ أَرْضاً غَيْرَ هَذِهِ الْأَرْضِ تَحْمِلُهُمْ وَ سَمَاءً غَيْرَ هَذِهِ السَّمَاءِ تُظِلُّهُمْ لَعَلَّكَ تَرَى أَنَّ اللَّهَ إِنَّمَا خَلَقَ هَذَا الْعَالَمَ الْوَاحِدَ وَ تَرَى أَنَّ اللَّهَ لَمْ يَخْلُقْ بَشَراً غَيْرَكُمْ بَلَى وَ اللَّهِ لَقَدْ خَلَقَ اللَّهُ أَلْفَ أَلْفِ عَالَمٍ وَ أَلْفَ أَلْفِ آدَمٍ أَنْتَ فِي آخِرِ تِلْكَ الْعَوَالِمِ وَ أُولَئِكَ الآْدَمِيِّينَ

ترجمه :

2. جابرن يزيد مى‏گويد از امام باقر (عليه السلام) درباره اين آيه پرسيدم كه خداوند فرموده است: آيا از آفرينش اول خسته شده‏ايم، بلكه آنها از آفرينش جديد خود در شك هستند.(195) آن حضرت فرمودند: اى جابر! تفسير آيه اين است كه هر وقت خداوند اين آفرينش را از بين ببرد و دنيا از بين رفت و اهل بهشت در بهشت و اهل جهنم در جهنم ساكن شدند، خداوند دنيايى غير از اين دنيا بنا نهاده و آفريده‏هايى بدون نر و ماده را خلق كرده است كه او را عبادت كرده و يكتايى او را در نظر بگيرند و زمينى غير از اين زمين را آفريده كه قدرت تحمل آنها را داشته باشد و آسمانى غير از اين آسمان كه بر آنها سايه انداخته‏اند. شايد تو گمان مى‏كنى كه خداوند تنها همين دنيا را آفريده است و خيال مى‏كنى كه خداوند بشرى بجز شما را خلق نكرده است. بله، به خدا قسم كه خداوند هزاران هزار جهان و هزاران هزار انسان آفريده است و تو در پايان آن جهان‏ها و انسان‏ها مى‏باشى.

3 حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ الْقَطَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا قَالَ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَبِيبٍ عَنْ تَمِيمِ بْنِ بُهْلُولٍ عَنْ نَصْرِ بْنِ مُزَاحِمٍ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِي مِخْنَفٍ لُوطِ بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِي مَنْصُورٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ قَالَ سُئِلَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع عَنْ قُدْرَةِ اللَّهِ تَعَالَى جَلَّتْ عَظَمَتُهُ فَقَامَ خَطِيباً فَحَمِدَ اللَّهَ وَ أَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ لِلَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَلَائِكَةً لَوْ أَنَّ مَلَكاً مِنْهُمْ هَبَطَ إِلَى الْأَرْضِ مَا وَسِعَتْهُ لِعِظَمِ خَلْقِهِ وَ كَثْرَةِ أَجْنِحَتِهِ وَ مِنْهُمْ مَنْ لَوْ كُلِّفَتِ الْجِنُّ وَ الْإِنْسُ أَنْ يَصِفُوهُ مَا وَصَفُوهُ لِبُعْدِ مَا بَيْنَ مَفَاصِلِهِ وَ حُسْنِ تَرْكِيبِ صُورَتِهِ وَ كَيْفَ يُوصَفُ مِنْ مَلَائِكَتِهِ مَنْ سَبْعُمِائَةِ عَامٍ مَا بَيْنَ مَنْكِبَيْهِ وَ شَحْمَةِ أُذُنَيْهِ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَسُدُّ الْأُفُقَ بِجَنَاحٍ مِنْ أَجْنِحَتِهِ دُونَ عِظَمِ بَدَنِهِ وَ مِنْهُمْ مَنِ السَّمَاوَاتُ إِلَى حُجْزَتِهِ وَ مِنْهُم