يعاً

ترجمه :

2. ابو محمد مصيصى از امام صادق (عليه السلام) نقل مى‏كند كه آن حضرت فرمودند: هيچ بنده‏اى نمى‏تواند كارى انجام دهد، و حركت كند مگر به خاطر قدرتى كه خداوند همراه بنده‏ى خود كرده است و تكليف (بر انجام كارى) بعد از توانايى بنده بر انجام آن، قرار داده است و هيچ بنده‏اى بدون توانايى بر انجام آن كار، تكليف ندارد.

3 حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ الْوَلِيدِ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ أَبَانٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ زُرَارَةَ قَالَ حَدَّثَنِي حَمْزَةُ بْنُ حُمْرَانَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الِاسْتِطَاعَةِ فَلَمْ يُجِبْنِي فَدَخَلْتُ عَلَيْهِ دَخْلَةً أُخْرَى فَقُلْتُ أَصْلَحَكَ اللَّهُ إِنَّهُ قَدْ وَقَعَ فِي قَلْبِي مِنْهَا شَيْ‏ءٌ لَا يُخْرِجُهُ إِلَّا شَيْ‏ءٌ أَسْمَعُهُ مِنْكَ قَالَ فَإِنَّهُ لَا يَضُرُّكَ مَا كَانَ فِي قَلْبِكَ قُلْتُ أَصْلَحَكَ اللَّهُ فَإِنِّي أَقُولُ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لَمْ يُكَلِّفِ الْعِبَادَ إِلَّا مَا يَسْتَطِيعُونَ وَ إِلَّا مَا يُطِيقُونَ فَإِنَّهُمْ لَا يَصْنَعُونَ شَيْئاً مِنْ ذَلِكَ إِلَّا بِإِرَادَةِ اللَّهِ وَ مَشِيَّتِهِ وَ قَضَائِهِ وَ قَدَرِهِ قَالَ هَذَا دِينُ اللَّهِ الَّذِي أَنَا عَلَيْهِ وَ آبَائِي أَوْ كَمَا قَالَ‏

قال مصنف هذا الكتاب مشية الله و إرادته في الطاعات الأمر بها و الرضا- و في المعاصي النهي عنها و المنع منها بالزجر و التحذير

ترجمه :

3. حمزة بن حمران ميگويد: از امام صادق (عليه السلام) درباره توانايى (خداوند) پرسيدم. ايشان جواب مرا ندادند و بار ديگر به نزد ايشان رفتم و عرض كردم: خداوند امور شما را اصلاح فرمايد؟ (حق شما را درباره حكومت به شما باز گرداند.)

در قلب من چيزى قرار گرفته است كه به جز سخنانى كه از شما مى‏شنوم، چيز ديگرى نمى‏تواند آن را خارج سازد.

حضرت فرمودند: تا زمانى كه چيزى در قلبت باشد، به تو زيانى نمى‏رساند. عرض كردم: خداوند امور شما را اصلاح فرمايد! من مى‏گويم: خداوند بندگان خود را به مقدارى كه توانايى دارند، تكليف نمى‏دهد، زيرا بندگان، كارى به جز با اراده، خواست، فرمان و تقدير خداوند انجام نمى‏دهند.

آن حضرت فرمودند: اين (اعتقادى كه تو دارى) دين خداوندى است كه من و پدرانم بر آن هستيم. (و يا چيزى شبيه به اين جمله را فرمودند.)

(نويسنده كتاب شيخ صدوق مى‏گويد: اراده‏اى خداوند در اطاعت، دستور دادن (تا چيزى واجب شود و ما انجام دهيم) و رضايت از آن است و در نافرمانى (و گناه) نهى و منع از آن با دورى كردن و هشدار است.

4 حَدَّثَنَا أَبِي وَ مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ الْوَلِيدِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالا حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ الْبَرْقِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى الصَّيْرَفِيِّ عَنْ صَبَّاحٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ سَأَلَهُ زُرَارَةُ وَ أَنَا حَاضِرٌ فَقَالَ أَ فَرَأَيْتَ مَا افْتَرَضَ اللَّهُ عَلَيْنَا فِي كِتَابِهِ وَ مَا نَهَانَا عَنْهُ جَعَلَنَا مُسْتَطِيعِينَ لِمَا افْتَرَضَ عَلَيْنَا مُسْتَطِيعِينَ لِتَرْكِ مَا نَهَانَا عَنْهُ فَقَالَ نَعَمْ

ترجمه :

4. صباح بن حذاء مى‏گويد: در حالى كه من حاضر بودم، زراره از امام باقر (عليه السلام) پرسيد: آيا شما اعتقاد داريد كه آن چه خداوند در كتاب خودش بر انجام آن را بر ما واجب ساخته و يا از آن نهى كرده است، ما را بر انجام آن توانا و نسبت به ترك آن نيز نيرومند ساخته است؟ حضرت فرمودند: بله.

5 حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى الْعَطَّارُ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُكَيْرٍ عَنْ حَمْزَةَ بْنِ حُمْرَانَ قَالَ قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ لَنَا كَلَاماً نَتَكَلَّمُ بِهِ قَالَ هَاتِهِ قُلْتُ نَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَمَرَ وَ نَهَى وَ كَتَبَ الآْجَالَ وَ الآْثَارَ لِكُلِّ نَفْسٍ بِمَا قَدَّرَ لَهَا وَ أَرَادَ وَ جَعَلَ فِيهِمْ مِنَ الِاسْتِطَاعَةِ لِطَاعَتِهِ مَا يَعْمَلُونَ بِهِ مَا أَمَرَهُمْ بِهِ وَ مَا نَهَاهُمْ عَنْهُ فَإِذَا تَرَكُوا ذَلِكَ إِلَى غَيْرِهِ كَانُوا مَحْجُوجِينَ بِمَا صَيَّرَ فِيهِمْ مِنَ الِاسْتِطَاعَةِ وَ الْقُوَّةِ لِطَاعَتِهِ فَقَالَ هَذَا هُوَ الْحَقُّ إِذَا لَمْ تَعْدُهُ إِلَى غَيْرِهِ

ترجمه :

5. حمزة بن حمران مى‏گويد: به امام صادق (عليه السلام) عرض كردم در نزد ما كلامى رايج است كه از آن سخن مى‏گوييم.

حضرت فرمود: بگو كه آن چيست؟

عرض كردم: مى‏گوييم: خداوند فرمان داد و نهى كرد و سر آمد (مدت زندگى) و آثار هر كسى را به اندازه‏اى كه تقدير و اراده كرده است را نوشت و در ميان مردم براى اطاعت از خود نسبت به آن چه دستور انجام دادنش و يا نهى از انجام آن را داده، توانايى قرار داده است. پس اين مسئله را ترك كنند. (انجام واجبات و ترك محرمات) و به غير آن روى بياورند (ترك واجبات و انجام محرمات) به خاطر توانايى و قدرتى كه براى اطاعت از خود در درون مردم نهاده است، مورا احتجاج و بازجويى قرار مى‏گيرد. حضرت فرمودند: اين سخن حقى است، به شرطى كه به سوى غير آن نرويد.

6 حَدَّثَنَا أَبِي وَ مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ الْوَلِيدِ رَحِمَهُمَا اللَّهُ قَالا حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ الْحِمْيَرِيُّ جَمِيعاً عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ الْحَلَبِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَا أُمِرَ الْعِبَادُ إِلَّا بِدُونِ سَعَتِهِمْ فَكُلُّ شَيْ‏ءٍ أُمِرَ النَّاسُ بِأَخْذِهِ فَهُمْ مُتَّسِعُونَ لَهُ وَ مَا لَا يَتَّسِعُونَ لَهُ فَهُوَ مَوْضُوعٌ عَنْهُمْ وَ لَكِنَّ النَّاسَ لَا خَيْرَ فِيهِمْ

ترجمه :

6. محمد بن على حلبى از امام صادق (عليه السلام) نقل ميكند كه آن حضرت فرمودند: بندگان به جز به اندازه‏اى قدرتى كه دارند، مأمور (به انجام كارى) نيستند. پس هر چيزى كه مردم، مأمور انجام آن هستند، نسبت به آن قدرت دارند و چيزى كه نسبت به آن قدرت ندارند، از آنها برداشته شده است؛ اما خيرى در مردم نيست. (يعنى اگر كسى قدرت انجام كارى را ندارد، نبايد سعى در انجام دادن آن تلاش كند كه در اين صورت هيچ خيرى به او نمى‏رسد.)

7 حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ الْو