َاقَةَ الْقَبُولِ مِنْهُ لِأَنَّ عِلْمَهُ أَوْلَى بِحَقِيقَةِ التَّصْدِيقِ فَوَافَقُوا مَا سَبَقَ لَهُمْ فِي عِلْمِهِ وَ إِنْ قَدَرُوا أَنْ يَأْتُوا خلالا حَالًا تُنْجِيهِمْ عَنْ مَعْصِيَتِهِ وَ هُوَ مَعْنَى شَاءَ مَا شَاءَ وَ هُوَ سِرٌّ

ترجمه :

1. ابو بصير مى‏گويد: رو بروى امام صادق (عليه السلام) نشسته بودم و شخصى از آن حضرت پرسيد: اى فرزند رسول خدا! فداى شما شوم! گنهكاران از كجا مى‏دانند كه خداوند در علم خود به خاطر عملشان، حكم به عذابشان مى‏كند؟

آن حضرت فرمودند: اى سؤال كننده! خداوند دانست كه هيچ يك از مخلوقاتش حق (الهى) او را به جا نمى‏آورند، پس زمانى كه اين را دانست، به اهل محبت قدرت شناخت خود را داد و سنگينى عمل بر اساس حقيقتى كه نزد اهلش مى‏باشد را از آنها برداشت و به گنهكاران قدرت گناه را داد، زيرا از قبل اعمال آنها را مى‏دانست و گنهكاران را از قدرت قبول آن منع نكرد (يعنى در دنيا مختار بودند و خداوند آنها را آزاد گذاشت.) زيرا علم خداوند، به حقيقت راستى، سزاوارتر است، پس مردم نيز نسبت به آن چه در علم خداوند مقدم شده بود، توافق كردند، اگر چه قدرت داشتند كه خود را از گناه نجات دهند و اين همان معناى خواست آن چه خواست است و جزء اسرار مى‏باشد.

2 حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ الْوَلِيدِ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ الصَّفَّارُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَيْنِ بْنِ أَبِي الْخَطَّابِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ- قالُوا رَبَّنا غَلَبَتْ عَلَيْنا شِقْوَتُنا قَالَ بِأَعْمَالِهِمْ شَقُوا

ترجمه :

2. على بن أبى حمزه از امام صادق (عليه السلام) درباره سخن خداوند كه مى‏فرمايد: پروردگارا! بدبختى ما بر ما پيروز شد.(214) نقل مى‏كند كه آن حضرت فرمودند: (يعنى) آنها به خاطر كارهاى (بدشان) بدبخت شدند.

3 حَدَّثَنَا الشَّرِيفُ أَبُو عَلِيٍّ مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ قُتَيْبَةَ النَّيْسَابُورِيُّ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عُمَيْرٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ مُوسَى بْنَ جَعْفَرٍ ع عَنْ مَعْنَى قَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ ص الشَّقِيُّ مَنْ شَقِيَ فِي بَطْنِ أُمِّهِ وَ السَّعِيدُ مَنْ سَعِدَ فِي بَطْنِ أُمِّهِ فَقَالَ الشَّقِيُّ مَنْ عَلِمَ اللَّهُ وَ هُوَ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَنَّهُ سَيَعْمَلُ أَعْمَالَ الْأَشْقِيَاءِ وَ السَّعِيدُ مَنْ عَلِمَ اللَّهُ وَ هُوَ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَنَّهُ سَيَعْمَلُ أَعْمَالَ السُّعَدَاءِ قُلْتُ لَهُ فَمَا مَعْنَى قَوْلِهِ ص اعْمَلُوا فَكُلٌّ مُيَسَّرٌ لِمَا خُلِقَ لَهُ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ خَلَقَ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ لِيَعْبُدُوهُ وَ لَمْ يَخْلُقْهُمْ لِيَعْصُوهُ وَ ذَلِكَ قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ- وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ فَيَسَّرَ كُلَّا لِمَا خُلِقَ لَهُ فَالْوَيْلُ لِمَنِ اسْتَحَبَّ الْعَمَى عَلَى الْهُدَى

ترجمه :

3. محمد بن ابى عمير مى‏گويد: از امام موسى كاظم (عليه السلام) درباره معناى سخن رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم) پرسيدم كه فرموده است: بدبخت كسى است كه در شكم مادرش بدبخت است و خوشبخت كسى است كه در شكم مادرش خوشبخت است. امام على (عليه السلام) فرمودند: (يعنى) بدبخت كسى است كه خداوند (بدبختى) او را مى‏داند، در حالى كه در شكم ماردش است (يعنى اين كه) به زودى كار گنهكاران را انجام مى‏دهد و خوشبخت كسى است كه خداوند (خوشبختى) او را مى‏داند، در حالى كه در شكم ماردش است (يعنى اين كه به زودى كار نيكوكاران را انجام مى‏دهد و از امام درباره معناى (يكى ديگر از سخنان) رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم) پرسيدم كه فرموده است: كار انجام دهيد كه هر كدام به آن چه آفريده شده است، دست پيدا مى‏كند. امام (عليه السلام) فرمودند: خداوند، جن و انسان را آفريد تا او را عبادت كنند و آنها را نيافريد تا از او نافرمانى نمايند و اين همان سخن خداوند است كه مى‏فرمايد: من جن و انسان را فقط براى آن كه مرا عبادت كنند، آفريده‏ام.(215)

4 أَبِي رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ عِمْرَانَ الْحَلَبِيِّ عَنْ مُعَلًّى أَبِي عُثْمَانَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ حَنْظَلَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ يُسْلَكُ بِالسَّعِيدِ طَرِيقَ الْأَشْقِيَاءِ حَتَّى يَقُولَ النَّاسُ مَا أَشْبَهَهُ بِهِمْ بَلْ هُوَ مِنْهُمْ ثُمَّ يَتَدَارَكُهُ السَّعَادَةُ وَ قَدْ يُسْلَكُ بِالشَّقِيِّ طَرِيقَ السُّعَدَاءِ حَتَّى يَقُولَ النَّاسُ مَا أَشْبَهَهُ بِهِمْ بَلْ هُوَ مِنْهُمْ ثُمَّ يَتَدَارَكُهُ الشَّقَاءُ إِنَّ مَنْ عَلِمَهُ اللَّهُ تَعَالَى سَعِيداً وَ إِنْ لَمْ يَبْقَ مِنَ الدُّنْيَا إِلَّا فُوَاقُ نَاقَةٍ خَتَمَ لَهُ بِالسَّعَادَةِ

ترجمه :

4. على بن حنظله از امام صادق (عليه السلام) نقل مى‏كند كه آن حضرت فرمودند: گاهى انسان خوشبخت به روش انسان‏هاى بدبخت (گنهكار) رفتار مى‏كند تا جايى كه مردم مى‏گويند: چقدر شبيه گنهكاران شده است، بلكه يكى از آنها مى‏باشد. سپس خوشبختى، او را نجات مى‏دهد و گاهى انسان بدبخت به روش انسان‏هاى نيكوكار رفتار مى‏كند تا جايى كه مردم مى‏گويند: چقدر شبيه نيكوكاران شده است، بلكه يكى از آنها مى‏باشد. سپس بدبختى، او را (به همان مسير خودش) مى‏برد. حقيقتا كسى كه خداوند او را خوشبخت كرده است، در نهايت خوشبخت خواهد شد؛ اگر چه از دنيا به اندازه سكسكه شتر باقى نمانده باشد.

5 حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ الْوَلِيدِ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ الصَّفَّارُ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَحْيَى عَنْ مَنْصُورِ بْنِ حَازِمٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ خَلَقَ السَّعَادَةَ وَ الشَّقَاوَةَ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَ خَلْقَهُ فَمَنْ عَلِمَهُ اللَّهُ سَعِيداً لَمْ يُبْغِضْهُ أَبَداً وَ إِنْ عَمِلَ شَرّاً أَبْغَضَ عَمَلَهُ وَ لَمْ يُبْغِضْهُ وَ إِنْ كَانَ عَلِمَهُ شَقِيّاً لَمْ يُحِبَّهُ أَبَداً وَ إِنْ عَمِلَ صَالِحاً أَحَبَّ عَمَلَهُ وَ أَبْغَضَهُ لِمَا يَصِيرُ إِلَيْهِ فَإِذَا أَحَبَّ ا