ته نديدى، غصه روزى خود را مخور، و سوم اين كه تا زمانى كه سلطنت مرا نابود شده نديدى، از كسى غير از من اميد نداشته باش، و چهارم اين كه تا زمانى كه شيطان را مرده نديدى، از حيله‏اش مطمئن مباش.

15 وَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَةَ قَالَ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ الِاهْتِمَامَ بِالدُّنْيَا غَيْرُ زَائِدٍ فِي الْمَوْظُوفِ وَ فِيهِ تَضْيِيعُ الزَّادِ وَ الْإِقْبَالَ عَلَى الآْخِرَةِ غَيْرُ نَاقِصٍ مِنَ الْمَقْدُورِ وَ فِيهِ إِحْرَازُ الْمَعَادِ وَ أَنْشَدَ-






لَوْ كَانَ فِي صَخْرَةٍ فِي الْبَحْرِ رَاسِيَةٍ		 صَمَّاءَ مَلْمُومَةٍ مَلْسٍ نَوَاحِيهَا
رِزْقٌ لِنَفْسٍ يَرَاهَا اللَّهُ لَانْفَلَقَتْ		 عَنْهُ فَأَدَّتْ إِلَيْهِ كُلَّ مَا فِيهَا
أَوْ كَانَ بَيْنَ طِبَاقِ السَّبْعِ مَجْمَعُهُ		 لَسَهَّلَ اللَّهُ فِي الْمَرْقَى مَرَاقِيَهَا
حَتَّى يُوَافِي الَّذِي فِي اللَّوْحِ خُطَّ لَهُ		 إِنْ هِي أَتَتْهُ وَ إِلَّا فَهُوَ يَأْتِيهَا

قال مصنف هذا الكتاب كل ما مكننا الله عز و جل من الانتفاع به و لم يجعل لأحد منعنا منه فقد رزقناه و جعله رزقا لنا و كل ما لم يمكننا الله عز و جل من الانتفاع به و جعل لغيرنا منعنا منه فلم يرزقناه و لا جعله رزقا لنا

ترجمه :

15. اصبغ بن نباته از امير مؤمنان على (عليه السلام) نقل مى‏كند كه آن حضرت فرمودند: اما بعد (از ستايش خداوند و درود بر رسول خدا و خاندانش مى‏گويم:) جديّت به وسيله دنيا در مقدارى كه (به هر فردى) داده شده است، زياد نيست و تلاش در دنيا، (باعث) نابودى توشه (براى آخرت) مى‏شود و رو آوردن به آخرت در آن اندازه‏اى كه امكان دارد، ناقص نيست (هر چقدر براى آخرت كار كنى، از يك طرف زياد نيست و از طرف ديگر از بين نمى‏رود و در پرونده اعمال انسان مى‏ماند.) و باعث به دست آوردن آخرت مى‏شود. (در اين جا) امام على (عليه السلام) شعرى سرودند:

اگر در دريا، در درون سنگى كه ثابت، سخت، دايره شكل كه اطراف آن صاف است، روزى براى كسى باشد كه خداوند براى او تعيين كرده است، به طور يقين آن سنگ، شكافته شده و تمام چيزهايى كه در داخل او است. (و روزى آن شخص مى‏باشد) به آن فرد مى‏رسد. يا اگر (روزى او) در هفت طبقه (زمين) جمع شده باشد، خداوند رسيدن روزى به آن شخص را آسان مى‏كند، تا آن چه خداوند در لوح محفوظ براى او (نسبت به روزى) نوشته است، برسد به شرطى كه آن شخص به طرف روزى برود و در غير اين صورت، روزى به سوى او مى‏رود.

(شيخ صدوق (رحمهم الله) مى‏گويد: هر چيزى كه خداوند امكان استفاده از آن را به ما داده است و براى كسى حق منع كردن آن را نداده است، آن را روزى ما قرار داده است و هر چيزى كه خداوند امكان استفاده از آن را به ما نداده و براى غير ما حق منع كردن آن را داده است، روزى ما قرار نداده است.)

16 حَدَّثَنَا أَبِي رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ هَاشِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سُلَيْمَانَ قَالَ سَأَلَ رَجُلٌ أَبَا الْحَسَنِ ع وَ هُوَ فِي الطَّوَافِ فَقَالَ لَهُ أَخْبِرْنِي عَنِ الْجَوَادِ فَقَالَ لَهُ إِنَّ لِكَلَامِكَ وَجْهَيْنِ فَإِنْ كُنْتَ تَسْأَلُ عَنِ الْمَخْلُوقِ فَإِنَّ الْجَوَادَ الَّذِي يُؤَدِّي مَا افْتَرَضَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ الْبَخِيلَ مَنْ بَخِلَ بِمَا افْتَرَضَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَ إِنْ كُنْتَ تَعْنِي الْخَالِقَ فَهُوَ الْجَوَادُ إِنْ أَعْطَى وَ هُوَ الْجَوَادُ إِنْ مَنَعَ لِأَنَّهُ إِنْ أَعْطَى عَبْداً أَعْطَاهُ مَا لَيْسَ لَهُ وَ إِنْ مَنَعَ مَنَعَ مَا لَيْسَ لَهُ

ترجمه :

16. احمد بن سليمان مى‏گويد: مردى از امام موسى كاظم (عليه السلام) در حالى كه در طواف (خانه‏ى خدا بودند) پرسيد: به من از شخصى بخشنده خبر دهيد؟ (به چه كسى بخشنده مى‏گويند؟) آن حضرت فرمودند: سخن تو، دو صورت دارد: اگر از شخص بخشنده در ميان مردم سؤال مى‏كنى، (بايد بگويم:) بخشنده كسى است كه هر چه خداوند بر او واجب كرده است را به جاى مى‏آورد و بخيل (خسيس) كسى است كه نسبت به واجبات الهى بخل مى‏ورزد (انجام نمى‏دهد) و اگر منظور تو از بخشنده، پروردگار و آفريدگار است، او چه بدهد و چه منع كند، بخشنده است، زيرا اگر به بنده‏اى (روزى) بدهد، چيزى كه به بنده تعلق ندارد را به او داده است و اگر چيزى از بنده خود منع كند، آن چه را كه به بنده تعلق نداشته را منع كرده است.

17 حَدَّثَنَا أَبُو مُحَمَّدٍ الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ الْحَسَنِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع قَالَ حَدَّثَنِي جَدِّي يَحْيَى بْنُ الْحَسَنِ قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ يَزِيدَ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي عُمَيْرٍ وَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ أَبِي حَفْصٍ الْأَعْشَى عَنْ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع قَالَ خَرَجْتُ حَتَّى انْتَهَيْتُ إِلَى هَذَا الْحَائِطِ فَاتَّكَيْتُ عَلَيْهِ فَإِذَا رَجُلٌ عَلَيْهِ ثَوْبَانِ أَبْيَضَانِ يَنْظُرُ فِي وَجْهِي ثُمَّ قَالَ لِي يَا عَلِيَّ بْنَ الْحُسَيْنِ مَا لِي أَرَاكَ كَئِيباً حَزِيناً أَ عَلَى الدُّنْيَا حُزْنُكَ فَرِزْقُ اللَّهِ حَاضِرٌ لِلْبَرِّ وَ الْفَاجِرِ فَقُلْتُ مَا عَلَى هَذَا أَحْزَنُ وَ إِنَّهُ لَكَمَا تَقُولُ قَالَ أَ فَعَلَى الآْخِرَةِ حُزْنُكَ فَهُوَ وَعْدٌ صَادِقٌ يَحْكُمُ فِيهِ مَلِكٌ قَاهِرٌ قُلْتُ مَا عَلَى هَذَا أَحْزَنُ وَ إِنَّهُ لَكَمَا تَقُولُ قَالَ فَعَلَى مَا حُزْنُكَ فَقُلْتُ أَنَا أَتَخَوَّفُ مِنْ فِتْنَةِ ابْنِ الزُّبَيْرِ فَضَحِكَ ثُمَّ قَالَ يَا عَلِيَّ بْنَ الْحُسَيْنِ هَلْ رَأَيْتَ أَحَداً خَافَ اللَّهَ تَعَالَى فَلَمْ يُنْجِهِ قُلْتُ لَا قَالَ يَا عَلِيَّ بْنَ الْحُسَيْنِ هَلْ رَأَيْتَ أَحَداً سَأَلَ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَمْ يُعْطِهِ قُلْتُ لَا قَالَ ع ثُمَّ نَظَرْتُ فَإِذَا لَيْسَ قُدَّامِي أَحَدٌ

ترجمه :

17. ابو حمزه از امام سجاد (عليه السلام) نقل مى‏كند كه آن حضرت فرمودند: از خانه بيرون آمدم تا اين كه به اين ديوار رسيدم و به او تكيه دادم، ناگهان مردى كه دو لباس سفيد به تن داشت و به من نگاه مى‏كرد را ديدم. سپس به من گفت: اى فرزند حسين (عليهما السلام) چرا تو را ناراحت و غمگين مى‏بينم؟ آيا ناراحتى تو براى دنيا است؟ (اگر به خاطر دنيا غم مى‏خورى، غم مخور؛ زيرا) روزى خداوند براى نيكوكار و گنهكار آماده است. گفتم: من براى اين (دنيا) غمگين نيستم. (زيرا) روزى (خداوند) همان گونه است كه تو مى‏گويى (براى نيكوكاران و گنهكار آماده است.) گفت: آيا ناراحتى تو براى آخرت است؟ (اگر به خاطر آخرت است، باز غمگين مشو؛ زيرا) آخرت، وعده راس