نصوب كرد و به آنها دستور داد كه بر اساس بندگى (خداوند) رفتار كنند و در مقابل خداوند خود را به انواع عباداتى كه از طرف خداوند براى آنها در نظر گرفته است، فروتنى نمايند و براى آنها در آينده (آخرت) و اينك (در دنيا) عذاب‏هايى و پاداشى در نظر گرفته است تا آنها را به كار خوب تشويق كرده و از كار بد دورشان سازد و به جست و جوى روزى و كسب (حلال) وادار نمايد، تا بدانند كه مورد پرورش خداوند و بندگانى هستند كه آفريده شده‏اند و به عبادت او روى بياورند و به وسيله (عبادت) نعمت‏هاى هميشگى و بهشت جاودان را به دست آورند و از اين كه چيزى بخواهند كه حقشان نيست، در امان بمانند. سپس فرمودند: اى فرزند فضل! حقيقتا خداوند از خود بندگان به آنها بهتر نگاه مى‏كند. مگر نمى‏بينى كه در ميان مردم فقط دوستى برترى بر غير را مى‏بينى تا جايى كه بعضى از آنها بر سر پروردگارى (با يكديگر) درگير مى‏شوند و بعضى ديگر بر سر ادعاى پيامبرى بدون اين كه حقى (در اين مورد) داشته باشند، با هم دعوا مى‏كنند و بعضى از آنها بدون حق، ادعاى امامت دارند با اين كه در خود نقص، ناتوانى، ضعف، سستى، نياز، فقر و دردها (بيمارى‏هاى) پشت سر هم و مرگى كه بر آنها چيره شده و بر تمامشان پيروز مى‏شود، مى‏بينند.

اى فرزند فضل! خداوند براى بندگان خود به جز آن چه به صلاحشان است، انجام نمى‏دهد و ذره‏اى به مردم ستم نمى‏كنند، اما مردم به خودشان ظلم مى‏كنند.

10 حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ الشَّيْبَانِيُّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْكُوفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عِمْرَانَ النَّخَعِيُّ عَنْ عَمِّهِ الْحُسَيْنِ بْنِ يَزِيدَ النَّوْفَلِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ جَعْفَرٍ الصَّادِقِ ع قَالَ سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ- وَ لا يَزالُونَ مُخْتَلِفِينَ إِلَّا مَنْ رَحِمَ رَبُّكَ وَ لِذلِكَ خَلَقَهُمْ قَالَ خَلَقَهُمْ لِيَفْعَلُوا مَا يَسْتَوْجِبُوا بِهِ رَحْمَتَهُ فَيَرْحَمَهُمْ

ترجمه :

10. ابو بصير مى‏گويد: از امام صادق (عليه السلام) درباره اين آيه شريفه پرسيدم كه خداوند مى‏فرمايد: هميشه در حال اختلاف هستند، مگر كسى كه خداوند به او رحم كرده و به خاطر آن مردم را آفريده است.(250)

11 حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْقَاسِمِ الْأَسْتَرْآبَادِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ وَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَيَّارٍ عَنْ أَبَوَيْهِمَا عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى الرِّضَا عَنْ أَبِيهِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِيهِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ- الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ فِراشاً قَالَ جَعَلَهَا مُلَائِمَةً لِطَبَائِعِكُمْ مُوَافِقَةً لِأَجْسَادِكُمْ لَمْ يَجْعَلْهَا شَدِيدَةَ الْحَمْيِ وَ الْحَرَارَةِ فَتُحْرِقَكُمْ وَ لَا شَدِيدَةَ الْبَرْدِ فَتُجْمِدَكُمْ وَ لَا شَدِيدَةَ طِيبِ الرِّيحِ فَتَصْدَعَ هَامَاتِكُمْ وَ لَا شَدِيدَةَ النَّتْنِ فَتُعْطِبَكُمْ وَ لَا شَدِيدَةَ اللِّينِ كَالْمَاءِ فَتُغْرِقَكُمْ وَ لَا شَدِيدَةَ الصَّلَابَةِ فَتَمْتَنِعَ عَلَيْكُمْ فِي دُورِكُمْ وَ أَبْنِيَتِكُمْ وَ قُبُورِ مَوْتَاكُمْ وَ لَكِنَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ جَعَلَ فِيهَا مِنَ الْمَتَانَةِ مَا تَنْتَفِعُونَ بِهِ وَ تَتَمَاسَكُونَ وَ تَتَمَاسَكُ عَلَيْهَا أَبْدَانُكُمْ وَ بُنْيَانُكُمْ وَ جَعَلَ فِيهَا مَا تَنْقَادُ بِهِ لِدُورِكُمْ وَ قُبُورِكُمْ وَ كَثِيرٍ مِنْ مَنَافِعِكُمْ فَلِذَلِكَ جَعَلَ الْأَرْضَ فِرَاشاً لَكُمْ ثُمَّ قَالَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ السَّماءَ بِناءً أَيْ سَقْفاً مِنْ فَوْقِكُمْ مَحْفُوظاً يُدِيرُ فِيهَا شَمْسَهَا وَ قَمَرَهَا وَ نُجُومَهَا لِمَنَافِعِكُمْ ثُمَّ قَالَ عَزَّ وَ جَلَّ- وَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً يَعْنِي الْمَطَرَ نَزَلَهُ مِنَ الْعُلَى لِيَبْلُغَ قُلَلَ جِبَالِكُمْ وَ تِلَالِكُمْ وَ هِضَابِكُمْ وَ أَوْهَادِكُمْ ثُمَّ فَرَّقَهُ رَذَاذاً وَ وَابِلًا وَ هَطْلًا وَ طَلًّا لِتَنْشَفَهُ أَرَضُوكُمْ وَ لَمْ يَجْعَلْ ذَلِكَ الْمَطَرَ نَازِلًا عَلَيْكُمْ قِطْعَةً وَاحِدَةً فَيُفْسِدَ أَرَضِيكُمْ وَ أَشْجَارَكُمْ وَ زُرُوعَكُمْ وَ ثِمَارَكُمْ ثُمَّ قَالَ عَزَّ وَ جَلَّ- فَأَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَراتِ رِزْقاً لَكُمْ فَلا تَجْعَلُوا لِلَّهِ أَنْداداً أَيْ أَشْبَاهاً وَ أَمْثَالًا مِنَ الْأَصْنَامِ الَّتِي لَا تَعْقِلُ وَ لَا تَسْمَعُ وَ لَا تُبْصِرُ وَ لَا تَقْدِرُ عَلَى شَيْ‏ءٍ- وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ أَنَّهَا لَا تَقْدِرُ عَلَى شَيْ‏ءٍ مِنْ هَذِهِ النِّعَمِ الْجَلِيلَةِ الَّتِي أَنْعَمَهَا عَلَيْكُمْ رَبُّكُمْ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى

ترجمه :

11. از امام سجاد (عليه السلام) درباره اين آيه روايت شده است كه خداوند مى‏فرمايد: او خدايى است كه زمين را براى شما فرش (بسترى براى راه رفتن و نشستن و خوابيدن) قرار داد.(251)

آن حضرت فرمودند: خداوند، زمين را به طبيعت شما هماهنگ ساخت و با بدن‏هاى شما مناسب قرار داد و آن را بسيار داغ و گرم قرار نداد تا شما را بسوزاند و بسيار سرد نكرد تا يخ بزند و وزش باد را زياد نساخت تا شما را به بالا ببرد و آن را بدبو قرار نداد تا شما را به زحمت بيندازد و آن را مانند آب، بسيار روان قرار نداد تا شما را غرق كند و بسيار سفت نكرد تا ساختن و زندگى در خانه و ساختن قبر براى شما ممكن نباشد، اما خداوند زمين را محكم ساخت به طورى كه از آن نفع ببريد و در آن بمانيد و بدن‏ها و ساختمان‏هاى خود را نگه داريد و در آن چيزى قرار داد تا به وسيله آن خانه‏ها، قبرها و بسيارى از منافع را به دست آوريد. به همين دليل، زمين را براى شما فرش قرار داد. سپس خداوند فرموده است: خداوند، آسمان را بنا نهاد. يعنى بالاى سر شما سقفى نگه دارنده قرار داد تا در آن خورشيد، ماه و ستارگان به نفع شما اداره كند. سپس خداوند فرمود: و از آسمان آبى فرستاد. يعنى باران را از بالا نازل كرد، تا به قله‏هاى كوه، تبه‏ها، زمين‏هاى هموار و گودال‏ها برسد، سپس باران را به صورت (هايى مثل) نم نم، با شدت، پشت سر هم و اندك (ميان انواع باران‏ها) فرق گذاشت تا زمين‏هاى شما را سيراب كند و باران را به يك نوع نفرستاد تا زمين‏ها، درختان، مزرعه و ميوه‏هاى شما را از بين ببرد. سپس خداوند فرموده است: به وسيله آن ميوه‏هايى براى روزى به شما خارج ساخت، پس براى خداوند همتايى قرار ندهي