ابهاى زيادى بر آنها مترتب مى باشد.
17 - از اعمال شب قدر، خواندن دعاى گشودن قرآن و روى سر گذاشتن قرآن مى باشد. به اين نيت كه عقل و او با اين عمل تقويت شده و با دانشهاى قرآن كامل شود و نور عقل با نور قرآن ضميمه گردد.
18 - در شب قدر، خواندن زيارت امام حسين (عليه السلام ) با بعضى از زيارتهايى كه وارد شده است ، مستحب مى باشد.
19 - خواندن سوره روم ، عنكبوت و دخان در شب بيست و سوم ، مستحب مى باشد.
20 - خواندن دعاهايى كه در اين شبها وارد شده است ، بخصوص دعايى كه سيد از بعضى كتابهاى كهن نقل نموده و اول آن چنين است : اللهم ان كان الشك فى اءن ليلة القدر فيها تقدمها واقع فانه فيك و فى وحدانيتك و تزكيتك الاعمال زائل . مستحب مى باشد.
21 - خواندن دعايى كوچك از امام سجاد (عليه السلام ) در اين شب ، مستحب مى باشد كه اول آن ((يا باطنا فى ظهوره )) مى باشد؛ دعايى كه در يكتا دانستن خداوند كامل مى باشد.
22 - سزاوار است كه ساعتى از شب را مخصوص مراقبت قرار داده و در آن ساعت علم پروردگارش را به بدحالى او، قدرتش را بر نجات دادن او، فضل ، بخشش و كرم او را در نظر گرفته و سپس با اميدوارى ، بر در بخشش و كرم او چشم دوخته و در انتظار رحمت و عنايت او باشد.
23 - سزاوار است كه شب هاى قدر را با توسل به حاميان معصوم (عليهم السلام )، سپردن عمل به آنان ، عرضه آن به خداوند با دستهاى آنان ، تضرع به درگاه آنان براى اصلاح عمل ختم نمايد براى اين كه آنان به درگاه خداوند تضرع نموده تا او اين عمل را قبول و آن را به عمل صالح تبديل نموده و آن را پرورش دهد.
24 - كار مهم ديگر، وداع ماه رمضان و متاءثر شدن به خاطر جدايى از آن است . در اين رابطه دعاها و مناجاتهايى پر ارزش با ماه بزرگ خدا رسيده است .
25 - خوب است كه در ساعات پايانى آخرين روز ماه رمضان ، كه روز عرضه اعمال ماه است ، با نگهبان روزش كه از معصومين (عليهم السلام ) مى باشد، با رعايت آداب تواضع و توسل ، مناجات نمايد و آنگونه سخن بگويد كه محبت آنان را برانگيخته و باران رحمت و كرامت آنان بر او ببارد. همچنين با معذرت خواهى ، اعمالى را كه در اين ماه انجام داده است را به آنان واگذارد و با درخواستى تضرع آميز بخواهد كه با شفاعت و دعايشان اعمالش را اصلاح نموده و با تضرع از خدا بخواهند كه با عفو فراوان خود، آن را پذيرفته و به چندين برابر اعمال خير تبديل نمايد. اگر اين امور را در اواخر روز، در سجده انجام دهد و اين ماه را به حال سجده و گرسنگى به پايان برساند و با اين حال وارد شب عيد شود، اميد است كه به كرامتى از جانب خداوند متعال برسد كه بالاتر از آرزويش باشد1 - عبادت در شب عيد فطر بسيار مهم است . از امام سجاد (عليه السلام ) روايت شده است كه به فرزندانش در مورد اين شب سفارش كرده و مى فرمودند: ((اين شب كمتر از آن شب نيست .)) منظور حضرت (عليه السلام )، شب قدر بود.
2 - مهمترين كارها در اين شب ، بعد از جستجوى ماه و ديدن آن ، خواندن دعايى است كه هنگام ديدن ماه خوانده مى شود و در صحيفه سجاديه نيز آمده است ، همچنين سلام و تضرع كامل به نگهبان شبش كه از معصومين (عليهم السلام ) است و توسل جستن به آنان جهت جديت ايشان در اصلاح اعمال او در اين ماه از اعمال اين ماه به شمار مى رود.
3 - غسل كردن به هنگام غروب روز آخر ماه رمضان مستحب است .
4 - مستحب است كه بعد از نوافل مغرب ، در حالى كه دست هاى خود را بلند كرده است ، بگويد: يا ذالمن و الطول ، يا مصطفى محمد و ناصره ، صل على محمد و آل محمد و اغفرلى كل ذنب احصيته و هو عندك فى كتاب مبين .
آنگاه سجده كرده و صد بار در سجده بگويد: ((اتوب الى اللّه )) سپس ‍ حاجت خود را طلب كند.
5 - بعد از نماز مغرب ، عشاء، صبح و عيد، اين تكبير را بگويد: الله اكبر لا اله الااللّه و اللّه اكبر و لله الحمد اللّه اكبر و الحمد لله على ما هدانا.
بهتر است اين تكبير را در پى اين نمازها، ترك نكند.
6 - مستحب است بعد از نماز مغرب و عشا، دو ركعت به جا آورده در ركعت اول بعد از سوره فاتحه ، صد بار سوره اخلاص و در ركعت دوم بعد از سوره فاتحه ، يك بار سوره اخلاص را بخواند. آنگاه قنوت خوانده و به ركوع رفته سجده كند و سلام بدهد. آنگاه سجده كرده و در سجده صد بار بگويد:((اتوب الى اللّه )).
7 - از مهمترين اعمال در اين شب ، زيارت امام حسين (عليه السلام ) است .
8 - از مهمترين كارها، به پايان بردن اين شب با تسليم اعمال به نگهبان شب است .
9 - روز عيد فطر، روزى است كه هر كس به تناسب اعمالش در ماه رمضان ، پاداش مى گيرد. در حديثى امام حسن (عليه السلام ) مى فرمايد: ((...به خدا سوگند اگر پرده ها فرو افتد، نيكوكار مى انديشد كه چرا بيشتر عمل نيك انجام ندادم و بدكار مى گويد چرا بد كردم ! و از شانه كردن مو و صاف كردن لباس خود باز مى ماندند.)) از كارهاى مهم در روز عيد فطر، توسل به حامى و نگهبان آن روز و شفيع قرار دادن او در اول آن و مبالغه در آن به اندازه بزرگى اين روز است .
10 - مستحب است كه در روز عيد فطر، غسل كند و سزاوار است غسل خود را با ((بسم اللّه )) شروع كرده و بعد از انجام آن ، بگويد: اللهم اجعله كفارة لذنوبى و طهر دينى و اذهب عنى الدرن
(خدايا! اين را كفاره گناهانم قرار ده ، دينم را پاك گردان و پليديها را در من از بين ببر).
11 - از اعمال اين روز خواندن دعاى ندبه و اندوه به خاطر غيبت امام زمان (عج ) و دعا براى فرج او مى باشد.
12 - از اعمال اين روز، نماز عيد فطر است . سزاوار است كه قبل از خروج از منزل ، به نيت انجام دستور خداوند با يك يا چند دانه خرما افطار نموده و دعايى را كه در اين مورد رسيده است ، بخواند و هنگام برپايى نماز عيد به صورت جماعت ، مصيبت غيبت امام زمان (عج ) را به ياد آورد و به ياد داشته باشد كه امامت نماز عيد از حقوق مخصوص امام زمان (عج ) مى باشد. همچنين سزاوار است كه به نيت قرار گرفتن در سايه عنايت خدا، در فضاى بدون سقف ، نماز خوانده و بر خاك بنشيند با روح توجه در نماز، كامل شود.
13 - مستحب است كه روز عيد فطر را با توسل به نگهبان روز، كه از معصومين (عليهم السلام ) مى باشد، به پايان ببرد.
- ماه شوال نيز آدابى دارد مثل روزه گرفتن در روزهاى چهارشنبه و پنج شنبه و آداب ديگرى كه در مفاتيح الاجنان و المراقبات ذكر شده است .
از پيامبر اكرم (صلى الله عليه و آله و سلم ) روايت شده است : ((شوال ناميده شد؛ زيرا گناهان مؤ منين در آن از بين مى رود))اين ماه اولين ماه از ماههاى حرام است كه جنگ با كفار در آن ماهها حرام مى باشد.
از مراقبات اين ماه :
1 - توبه كردن از اعمال گذشته است .
2 - روزه روزهاى پنج شنبه ، جمعه و شنبه از ماههاى حرام مستحب مى باشد. رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ) فرمودند: ((كسى كه سه روز از ماه حرام ، پنج شنبه ، جمعه و شنبه را روزه بگيرد خداوند عبادت يك سال را براى او مى نويسد.))
3 - از كارهاى مهم اين ماه ، عمل كردن به دستورالعمل شب نيمه اين ماه است . پيامبر (صلى الله عليه و آله و سلم ) فرمودند: ((شب پانزدهم ذى القعده ، شب مباركى است . خداوند در آن با رحمت به بندگان مؤ منش ‍ مى نگرد. پاداش 