ى مردم كه خدا بر يتيمهاى شما رأفت و مهربانى كند و بازگشت كنيد بسوى خدا از گناهان خود و در اوقات نماز دستها را بدعا بلند كنيد چه اين اوقات افضل از همه ساعات است كه حقتعالى در آن اوقات بنظر رحمت ببندگان خود نظر فرمايد و چون راز و نياز كنند آنها را اجابت فرمايد و چون خدا را بخوانند لبيك در جواب آنها گويد و چون دعا كنند مستجاب گرداند ايها الناس نفسهاى شما در گرو اعمال شما است.
پس خود را از گرو در آريد باستغفار كردن شما و پشتهاى شما از وزر و وبالهاى شما سنگين است پس تخفيف دهيد و سبك گردانيد پشتهاى خود را بطول دادن سجود و بدانيد كه حقتعالى بعزت خود سوگند ياد فرموده است كه نمازكنندگان و سجده‏كنندگان را عذاب نكند و آنها را در آتش جهنم نيفكند و روزى كه مردم در حضور پروردگار عالميان حاضر شوند و در موقف حساب در آيند ايها الناس هر كس از شما در اين ماه روزه دار مؤمنى را افطار فرمايد ثواب يك بنده آزاد كردن از آن او باشد و گناهان گذشته او آمرزيده شود پس برسول خدا عرض كردند يا رسول اللَّه جميع ما بر افطار دادن قادر نيستيم فرمود خود را از آتش جهنم آزاد كنيد اگر چه بيك نصف خرما باشد خود را از آتش نجات دهيد اگر چه بيك شربت آب باشد ايها الناس هر كس در اين ماه خلق و خوى خود را نيكو كند او را گذشتن از صراط آسان باشد در روزى كه همه قدمها بلغزد و هر كس در اين ماه بر بنده و كنيز خود تخفيف دهد حقتعالى حساب او را سبك كند و هر كس در اين ماه خود را از بدى باز دارد حقتعالى‏
                          223
غضب خود را از او باز دارد در روزى كه با او ملاقات نمايد (1) و هر كس در اين ماه يتيمى را گرامى دارد حقتعالى او را گرامى دارد در روزى كه با او ملاقات كند و هر كس در اين ماه صله رحم كند حقتعالى رحمت خود را از او دريغ نفرمايد در روزى كه با او ملاقات كند و هر كس صله رحم نكند و قطع رحم كند حقتعالى رحمت خود را از او قطع كند در روزى كه با او ملاقات كند و هر كس نمازى مستحب بقصد قربت در اين ماه بجا آورد حقتعالى برات بيزارى از آتش از براى او بنويسد و هر كس واجبى را در اين ماه ادا كند حقتعالى اجر كسى باو عطا كند كه هفتاد واجب در غير اين ماه ادا كرده باشد و هر كس در اين ماه صلوات زياد بر من فرستد حقتعالى ترازوى حسنه او را سنگين كند روزى كه ميزانها سبك شود و هر كس يك آيه قرآن در اين ماه تلاوت كند او را ثواب يك ختم قرآن در غير اين ماه باشد ايها الناس درهاى بهشت در اين ماه مفتوح است.
پس از پروردگار سؤال كنيد كه آن درها را نبندد و درهاى جهنم در اين ماه بسته است پس از پروردگار سؤال كنيد كه آن درها را نگشايد بر شما و شياطين در اين ماه در غل و زنجيرند پس از پروردگار سؤال كنيد كه آنها را بر شما مسلط نگرداند.
امير المؤمنين (ع) ميفرمايد كه من برخاستم و عرض كردم يا رسول اللَّه افضل اعمال در اين ماه چيست فرمود يا أبا الحسن افضل اعمال در اين ماه اجتناب كردن از حرامهاى خدا است.
پس از آن گريه كرد عرض كردم يا رسول اللَّه چه چيز ترا بگريه در آورد فرمود يا على گريه ميكنم از براى آنكه خون ترا در اين ماه حلال دانند گويا مى‏بينم كه تو نماز ميگذارى كه شقى‏ترين اولين و آخرين پى‏كننده ناقه صالح ثمود ضربتى بر فرق تو زند كه ريش تو بخون سرت خضاب شود.
امير المؤمنين (ع) ميفرمايد كه عرض كردم يا رسول اللَّه سلامت دين من در اين است فرمود آرى سلامت دين تو در اين است پس از آن فرمود يا على هر كس ترا بقتل رساند مرا بقتل رسانيده و هر كس ترا دشمن دارد مرا دشمن داشته است و هر كس ترا ناسزا گويد مرا ناسزا گفته است زيرا كه تو نسبت بمن بمنزلت جان منى روح تو از روح من است و گل تو از گل من است خداى تبارك و تعالى من و ترا آفريد و من و ترا برگزيد مرا برسالت اختيار فرمود و ترا بامامت پس هر كه امامت ترا انكار كند نبوت مرا انكار كرده يا على توئى وزير من و پدر فرزندان من و شوهر دختر من و جانشين من و خليفه من در امت من در زمان حيات من و بعد از وفات من امر تو امر من است و نهى تو نهى من است سوگند ميخورم بحق آن كسى كه مرا به پيغمبرى مبعوث كرد و بهترين خلق قرار داد كه توئى حجت خدا بر خلق‏
                          224
او و امين خدا بر سر او و خليفه خدا بر بندگان او. (1) حضرت عسگرى (ع) حسن بن محمد بتوسط آباء امجاد خود از حسين بن على بن ابى طالب (ع) روايت كرده كه آن جناب فرمود چه بسا غافلى كه ببافد جامه را از براى آنكه بپوشد و آن جامه كفن او شود و بنا كند خانه را از براى آنكه در آن مسكن كند آن خانه موضع قبر او شود. (2) و باين اسناد ميفرمايد كه بامير المؤمنين (ع) عرض كردند كه مهيا شدن از براى مرگ چيست فرمود ادا كردن واجبات است و اجتناب كردن از محرماتست و آراسته شدن بزيور حسنات است پس از آن باكى نداشته باشد از اينكه او بر مرگ واقع شود يا مرگ بر او واقع شود بخدا سوگند كه پسر ابى طالب باك ندارد كه بر مرگ واقع شود يا مرگ بر او واقع شود. (3) بهمين اسناد ميفرمايد كه امير المؤمنين (ع) در بعضى از خطبه‏هاى خود ميفرمايد ايها الناس بدانيد كه دنيا دار فنا است و آخرت دار بقا است.
پس توشه برداريد از محل گذشتن خود از براى محل استقامت و استقرار خود و پرده‏هاى خود را پاره نكنيد نزد كسى كه اسرار شما نزد او مخفى نيست و بيرون كنيد از دنيا دلهاى خود را پيش از آنكه بدنهاى شما از دنيا بيرون رود و شما در دنيا زندگى ميكنيد و حال اينكه از براى آخرت آفريده شده‏ايد و دنيا مثل زهر است ميخورد آن را هر كس كه نمى‏شناسد آن را و بنده هر گاه اين دار فانى را وداع كرد فرشتگان گويند اين بنده چه قدر مقدم شد و پيش آمد و مردم گويند اين بنده چه قدر مؤخر شد و پس رفت پس هر مزيت و فضلى كه مر شمار است بتقديم رسانيد تا از براى شما باقى باشد و هر روز وزر و وبالى كه مر شما را است تأخير نداريد و از براى آخرت نگذاريد تا وبالى بر شما نباشد محروم كسى است كه از خير عاقبت محروم باشد و سودمند كسى است كه تصدقات و خيرات ميزانهاى خود را سنگين كرده باشد و بسبب صدقات و خيرات فراش خود را در بهشت نيكو كرده باشد و راه خود را در صراط پاكيزه كرده باشد كه نلغزد. (4) حسن بن على بن فضال از حضرت رضا (ع) روايت كرده كه آن جناب فرمود هر كس در روز عاشورا كارهاى خود را ترك كند و شغل خود را واگذارد حقتعالى حاجتهاى دنيا و آخرت او را برآورد و كسى كه روز عاشورا روز مصيبت و حزن و گريه او باشد حقتعالى روز قيامت را روز فرح و سرور او گرداند و در باغهاى بهشت چشم او بوجود ما روشن شود و هر كس روز عاشورا را روز بركت نامد و در آن روز چيزى در منزل خود ذخيره كند آن ذخيره از براى او مبارك نباشد و حقتعالى در روز قيامت او را با يزيد و عبيد اللَّه زياد
                          225
و عمر بن سعد در اسفل دركات جهنم محشور گرداند. (1) از ريان بن شبيب مروى است كه گفت بر حضرت رضا (ع) وارد شدم در روز اول ماه محرم آن جناب فرمود اى پسر شبيب آيا روزه داشته عرض كردم نه فرمود اين روزيست كه زكريا دعا كرد بدرگاه قاضى الحاجات و عرض كرد رَبّ