مسافرش است كه اين گونه نيست كه بدون هيچ اقدامى دست روى دست بگذارد و بگويد: هر چه شدنى است، خواهد شد. انتظار فرج آل محمّد عليهم السلام را نيز كسانى دارند كه در راه تحقّق آن، شبانه روز مى‏كوشند و خود و جمعيّت خود را براى آن آماده مي‌كنند. و بايد دانست كه هرگاه خود را براى تحقّق و پذيرش ظهور آماده ساختيم، خداوند كار را تمام نموده رحمت خود را شامل ما خواهد كرد؛ در غير اين صورت، نبايد انتظار بيهوده داشت. بنابر روايات بسياري، اين جمعيّت در جهان، پيدا خواهند شد و سعادت ديدار محبوب را خواهند يافت و به مطلوب خواهند رسيد.

3. تفکر جهاني

چهارمين ويژگي نسل منتظر، اين است که از خويشتن بيرون آمده و جهاني شده‌اند. يکي از ويژگي‌هاي انتظار، اين است که انسان‌ها را از درون خودشان بيرون بياورد؛ تا از پرداختن به مسائل جزئي زندگي خود دوري کنند. خود‌محوري براي جامعه، بسيار خطرناک است. خودمحوري، يعني اين که شخص، خود را در حد خود و خانة خود ببيند. اين نوع تفکر، هيچ گاه به نسل آينده نمي‌انديشد و براي تربيت آن‌ها احساس نياز و وظيفه نمي کند؛ در حالي که در احاديث شريف امام رضا عليه السلام مي‌خوانيم که منادي در روز ظهور حجت عجل الله تعالي فرجه الشريف، همه را خطاب مي‌کند، آن حضرت مي‌فرمايد:

هُوَ الَّذِي يُنَادِي مُنَادٍ مِنَ السَّمَاءِ يَسْمَعُهُ جَمِيعُ أَهْلِ الْأَرْضِ بِالدُّعَاءِ إِلَيْهِ يَقُولُ: «أَلَا إِنَّ حُجَّةَ اللَّهِ قَدْ ظَهَرَ عِنْدَ بَيْتِ اللَّهِ فَاتَّبِعُوهُ فَإِنَّ الْحَقَّ مَعَهُ وَ فِيه»؛

او ]حضرت مهدي[ عجل الله تعالي فرجه الشريف كسى است كه ندا دهنده‌اي از آسمان به نام وى فرياد كند كه همه اهل زمين دعوت به سوى او بشنوند؛ گويد: «هان! همانا حجت خدا نزد خانه خدا آشكار شد. او را پيروى كنيد كه حق با او و در او است». (ابن بابويه قمي، 1395: ج 2، ص372)

عبارت «جَمِيعُ أَهْلِ الْأَرْضِ» نشان مي‌دهد که ظهور حضرت عجل الله تعالي فرجه الشريف جهاني است؛ بنابراين تربيت ديني نسل منتظر نيز بايد جهاني باشد. به فرمودة حضرت امام رضا عليه السلام ياران امام عصر از دورترين نقاط جهان گرد هم مي‌آيند: «يَجْتَمِعُ إِلَيْهِ ‏مِنْ أَقَاصِي الْأَرْض». (ابن بابويه قمي، همان، ص378) آنان همه يک ويژگي دارند و آن، اينكه تربيت شده براي امامشان هستند. اين افراد را تفکري جهاني به هم پيوند داده است.

4. زيستن با ياد او

ما بايد به نسل منتظر بياموزيم، از امامي که در پس پرده غيبت است، چگونه بهره ببرد و چگونه با ياد او زندگي کند. نسل منتظر بايد لحظه به لحظه از امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف بهره بگيرد. هر نعمتي که نصيب همه ما شده، از برکت ياري طلبيدن از امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف است. يکي از ويژگي‌هاي نسل منتظر، اين است که در همه اعمال، به امام زمان توجه دارد. امام رضا عليه السلام فرمود:

«إِنَّ مِنْ بَعْدِ الْحَسَنِ ابْنَهُ الْقَائِمَ بِالْحَقِّ الْمُنْتَظَر» فَقُلْتُ لَهُ: «يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ لِمَ سُمِّيَ الْقَائِمَ» «قَالَ لِأَنَّهُ يَقُومُ بَعْدَ مَوْتِ ذِكْرِهِ وَ ارْتِدَادِ أَكْثَرِ الْقَائِلِينَ بِإِمَامَتِه». (ابن بابويه قمي، همان)

اين سخن، به خوبي نشان مي‌دهد که مردم عصر ظهور، از ياد امام خويش غافلند.

5. خدامحوري

از ويژگي‌هاي نسل منتظر، خدامحوري است. اين ويژگي، جوهره اساسي رفتار و منش فرد ديندار است و در جايگاه مهم‌ترين عامل در ايجاد تمايز تربيت ديني از ديگر حوزه‏هاي تربيتي، مطرح مي‏شود. به‏طور مشخّص، مفهوم خدامحوري عبارت است از «جهت‏گيري کليه اعمال و رفتارهاي انسان به سوي ملاک‌ها و معيارهاي الهي». انعکاس اين امر در فضاي تربيت، بيانگر ويژگي خدامحوري است. امام رضا عليه السلام مي‌فرمايد: «أوّل الأيمان هو التوحيد، و الإقرار للّه تبارك و تعالى بالوحدانية». (عطاردي، 1406: ج 2، ص159)

اين سخن به خوبي وظيفه متوليان تربيت نسل منتظر را روشن مي‌کند که بايد توحيد را در ذهن و جان نسل منتظر وارد کنند.

6. دين محوري

دين، ناظر به کليه جوانب زندگي انسان است و با نگرشي فراتر از رفع نيازهاي موضعي و مادي، جهت‏دهنده بسياري از خواسته‌هاي انسان در روند زندگي از حيث گزينش و نحوه عمل و مسير آن مي‏باشد. دين است كه به زندگي، محتوا مي‌دهد و آن را ازامپراتوري قدرتمند فن آوري كه به اذعان انديشوران، يكي از ثمرات منفي آن، پوچي و بي‌محتوايي زندگي و بي‌معنا كردن آن است، نجات مي‌دهد. همچنين از تحير و سرگرداني ناشي از گرفتار شدن در دريايي از اطلاعات بي‌حد و مرز، نجات مي‌دهد. دين است كه آرامش بخش انسان در دنياي پر از تنش و اضطراب امروزي است. امام رضا عليه السلام يکي از ويژگي‌هاي امام عصر عجل الله تعالي فرجه الشريف را آشکار کردن دين مي‌داند و مي‌فرمايد:

التاسع من ولدك يا حسين هو القائم بالحق، المظهر للدين؛ (عطاردي، 1406: ج1، ص221).

بنابراين انسان‌هايي منتظرند که دين، محور زندگي شان باشند و خواهان ظهور کسي باشند که دين را به معناي واقعي کلمه برايشان آشکار كند.

7. عدالت خواهي

نسل منتظر از بي عدالتي و ظلم، تنفر دارد و مخالفتش را به هر نحو ممکن اعلام مي‌کند. عدالت از مقوله‌هايي است که همة پيامبران زعامت و رهبري خود را بر مبناي آن قرار داده‌اند. امام عصر عليه السلام نيز خود عدالت گستر است و در پي نسلي عدالت خواه. تا مردم، ضرورت عدالت را نفهمند و نخواهند، فرج را انتظار نخواهند داشت؛ لذا امام رضا عليه السلام در برخي موارد، امام مهدي عجل الله تعالي فرجه الشريف را عدالت‌گستر معرفي مي‌کند تا بفهماند كه نسل منتظر، بايد عدالت خواه و عدالت محور باشد. آن حضرت مي‌فرمايد:

فإذا خرج أشرقت الأرض بنوره و وضع ميزان العدل بين الناس. (عطاردي، همان: ج1، ص223)

8. تجلي گاه ويژگي امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف

نسلي را مي‌توان يک نسل منتظر ناميد که بر اساس تربيت صحيح ديني، ويژگي‌هاي امام، در آن‌ها تجلي يافته باشد يا دست كم، دوستدار و خواهان صفاتي باشند که امامشان دارا است. امام رضا عليه السلام در مناظره خود با راس الجالوت ويژگي‌هاي امام را اين گونه بيان فرمود:

به تورات، انجيل، زبور و قرآن، احاطه داشته باشد و با پيروان هر يك با كتاب خودشان احتجاج كند. همه زبان‌ها را بداند و با اهل هر زبانى با زبان خودش، مباحثه كند. افزون بر اين‌ها، بايد از هر آلودگى و عيبى، پاك باشد. همچنين عادل، با انصاف، حكيم، دلسوز و مهربان، بردبار، اهل بخشش و گذشت، راستگو و نيكوكار، صميمى، امين و مطمئن باشد و امور مردم را حلّ و فصل كند. (قطب راوندي، :ج1، ص350)

اين‌ها برخي از صفاتي است که امام رضا عليه السلام براي امام برشمرده است. در رهرو امام نيز بايد اين صفات ظهور کند. در کشورهاي مسلمان بايد عده‌اي باشند که به همه زبان‌ها آگاهي يابند تا بتوانند با هر کس با زبان خودش احتجاج کنند. بايد عده‌ا