فون گرديد.(277)
7- اسماء دختر عميس ، بانوى دانشمند و مجاهدى بود كه فاطمه دختر سيد الشهدا (عليه السلام ) از او حديث روايت نموده است .
اسماء از بانوان آگاه و ممتازى است ، كه در اوايل بعثت پيامبر (صلى الله عليه و آله و سلم ) در خانه ((ارقم )) كه مركز فعاليت رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ) بود، به حضور آن حضرت رسيد و به اسلام ايمان آورد. او به همراه شوهر خود ((جعفر بن ابى طالب )) برادر امام على (عليه السلام ) در اثر آزار دشمنان اسلام ، به خاطر حفظ ايمان و عقيده خود، به همراه تعداد ديگرى از مسلمانان از مكه به ((حبشه )) هجرت كرد، مدت سيزده سال در آن سرزمين اقامت اجبارى گزيد و در سال ششم هجرت به مدينه منتقل شد. شوهر اسماء ((جعفر بن ابى طالب )) در جنگ ((موته )) شهيد شد، بعد او به ازدواج عبدالله ، معروف به ((ابوبكر)) در آمد و سپس با امام على (عليه السلام ) ازدواج كرد، و فرزندى زاييد كه ((يحيى )) ناميده شد.
اسماء علم و دانش فراوانى داشت ، حدود شصت حديث از پيغمبر (صلى الله عليه و آله و سلم ) روايت كرده ، و رجال شناسان او را بانوى مومن و مورد اعتماد شمرده اند، وى خدمتگزار و محرم اسرار حضرت فاطمه زهرا (سلام الله عليها) بوده و به خاندان پيغمبر (صلى الله عليه و آله و سلم ) خدمات زيادى نموده است .(278)
8- عايشه معروف به ((ام عبدالله )) دختر عبدالله بن عثمان ، مشهور به ابوبكر بن ابى قحافه و همسر رسول گرامى اسلام (صلى الله عليه و آله و سلم )، از بانوان سرشناس تاريخ اسلام است ، خود راوى احاديث فراوانى درباره عظمت امام على (عليه السلام ) و فاطمه زهرا (سلام الله عليها) است ، و فاطمه دخت حضرت سيد الشهدا (عليه السلام ) نيز از او حديث روايت نموده است .(279)
عايشه ساليانى با پيغمبر (صلى الله عليه و آله و سلم ) زندگى كرد، امام على (عليه السلام ) را هم خوب مى شناخت ، اما متاءسفانه پس از رحلت پيامبر عالى قدر اسلام (صلى الله عليه و آله و سلم )، او تحت تاءثير تبليغات افراد فرصت طلبى قرار گرفت ، و در سال 36 هجرى به عنوان خونخواهى ((عثمان بن عفان )) جنگ ((جمل )) را عليه على بن ابى طالب (عليه السلام ) به راه انداخت ، كه به اعتراف ((طبرى )) از هر دو سپاه ده هزار نفر(280) و به قول ((يعقوبى )) حدود سى هزار مسلمان از هر دو طرف كشته شدند!(281)
عايشه ، چهار سال بعد از بعثت پيامبر (صلى الله عليه و آله و سلم ) در مكه بدنيا آمد، نه سال داشت كه رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ) با وى ازدواج كرد در هفدهم ماه رمضان سال 57 يا 58 هجرى ، در سن حدود 67 سالگى در مدينه از دنيا رفت ، ((ابو هريره )) بر جنازه او نماز خواند و در قبرستان ((بقيع )) مدفون گرديد.(282)
راويان فاطمه (سلام الله عليها)
همان طور كه فاطمه دختر سيد الشهدا (عليه السلام ) به عنوان يك زن آگاه و مومن و مورد اعتماد، احاديث و معارف دينى را از پدر، جده ، عمه و برخى ديگر از اصحاب رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ) با واسطه و بى واسطه براى ديگران بازگو نموده ، افرادى هم احاديث و معارف دينى را از زبان اين بانوى بزرگ و دانشمند شنيده اند و براى ديگران بازگو نموده اند، كه وضع تعدادى از ((راويان حديث از فاطمه - (سلام الله عليها((- به طور خلاصه بدين قرار است :
1- انس بن مالك بن نضربن ضمضم بن زيد بن حرام ، از ياران رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ) بودند، از ده سالگى براى آن حضرت خدمتگزارى مى كرد، در ((صلح حديبيه )) عمره و حج ، سفر به طائف و جنگ حنين ، در كنار پيغمبر (صلى الله عليه و آله و سلم ) حضور داشت . انس بن مالك از پيغمبر (صلى الله عليه و آله و سلم )، فاطمه زهرا (سلام الله عليها)، عبدالله بن رواحه ، مالك بن صعصعه ، ابوذر غفارى ، معاذبن جبل ، عبادة بن صامت ، ثابت بن قيس ، عبدالله بن عوف ، مادر خود ((ام سليم ))، از فاطمه دختر امام حسين (عليه السلام ) روايت نقل نموده است .(283)
اما متاءسفانه اين صحابى جليل القدر و مجاهد، در عين حالى كه در ((غدير خم )) حضور داشت و شاهد تعيين مقام خلافت امام على (عليه السلام ) هم بود، پس از رحلت رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ) به بهانه فراموش كردن داستان غدير، از تاءييد و حمايت على (عليه السلام ) طفره رفت ، در اواخر عمر به بيمارى پيسى صورت مبتلا شد، و در بين سالهاى 91 تا 93 هجرى از دنيا رفت ، و در كنار قصرى كه ساخته بود، به خاك سپرده شد.(284)
2- شيبة بن نعمان ، معروف به ((ابونعامه )) اهل كوفه بود و شيخ طوسى ، او را شيعه و از ياران امام زين العابدين (عليه السلام ) شمرده است .(285) او از سعيد بن جبير، موسى بن طلحه ، خالد، و فاطمه دختر امام حسين (عليه السلام ) حديث بازگو كرده است .(286)
3- مصعب بن محمد بن عبدالرحمن ، كه والى مكه بود و او را مردى صالح و مورد اعتماد شمرده اند، او از ابو صالح ، ابى سهيل بن نافع بن مالك ، و فاطمه دخت گرامى حضرت امام حسين (عليه السلام ) حديث روايت نموده است .(287)
4- ثابت بن هرمز حداد، معروف به ((ابى مقدام )) كه از ياران و راويان از امام زين العابدين (عليه السلام ) و امام باقر (عليه السلام ) بوده ، از آن دو بزرگوار، و ديگران ، و نيز از فاطمه دختر امام حسين (عليه السلام ) روايت نقل كرده است .(288)
5- عايشه ، دختر ((طلحة بن عمارة بن عزمه )) بانويى است ، كه ((عمر رضا كحاله )) او را راوى حديث ، از فاطمه دختر امام حسين (عليه السلام ) معرفى كرده است .(289)
6- عبدالله ، فرزند حسن مثنى و فاطمه دختر امام حسين (عليه السلام ) كه به ((عبدالله محض )) معروف است ، از مادر خود فاطمه (سلام الله عليها) حديث روايت كرده است .(290)
7- حسن مثلث فرزند ديگر حسن مثنى و فاطمه دختر امام حسين (عليه السلام ) شخصيت علمى و ايمانى ديگرى است ، كه ((ابن حجر عسقلانى )) و ((عمر رضا كحاله )) وى را راوى حديث از مادر خود(291) و از ياران امام محمد باقر (عليه السلام ) معرفى كرده اند.(292)
8- ابراهيم غمر، فرزند ديگر حسن مثنى و فاطمه دختر امام حسين (عليه السلام )، به اعتراف ((ابن حجر عسقلانى )) و ((عمر رضا كحاله )) مرد دانشمند ديگرى است ، كه از مادر خود فاطمه ، حديث روايت نموده است .(293)
9- يحيى بن ابى ليلى ، شخص ديگرى است ، كه ((عمر رضا كحاله )) وى را، راوى حديث از حضرت فاطمه (سلام الله عليها) معرفى كرده است .(294)
10- محمد بن عبد الله بن عمرو بن عثمان بن عفان ، معروف به ((محمد ديباج )) فرزند شوهر دوم فاطمه دختر امام حسين (عليه السلام ) پس از همسر او ((حسن مثنى )) است ، كه او را مردى عالم ، مورد اعتماد، سخاوتمند و راوى احاديث فراوانى دانسته اند(295) وى از پدر خود، ابن على ، ابى زناد، نافع ، و فاطمه مادر خود حديث روايت نموده است .(296)
11- امام جعفر، را ((ابن حجر عسقلانى )) و ((عمر رضا كحاله )) نيز از بانوان راوى حديث از فاطمه دختر حسين بن على (عليه السلام ) دانسته اند، كه احتمال داده مى شود، اين زن مادر همسر ديگر حسن بوده و ((حبيبه )) نام داشته و كنيز رومى بوده است .(297)
12- حسين بن على بن الحسين (عليه السلام ) برادر زاده فاطمه ، كه مردى فاضل و پرهيزكار بوده است كه ، از فاطمه حديث روايت كرده است .(298)
روايات فاطمه (سل