جاعه است و درباره دفن شدن آن حضرت در بقيع هم مدركى غير از آنچه علّامه امين عاملى (ره ) به آن تمسّك جسته نداريم . ايشان گفت : زينب كـبـرى مـراجـعـتـش از شـام بـه مـديـنـه يـقـيـن اسـت امـّا خـارج شـدنـش را نـمـى دانـيـم . ايـن قـول را صـاحـب طـراز المـذهـب از امـثـال كـتـاب بـحـرالمـصـائب نـقـل كـرده ولى كـتـاب مـزبـور ابـدا ارزش تـاريـخـى نـدارد و قـابـل اعـتـمـاد نـيـست . اگر آن حضرت در بقيع دفن شده باشد برحسب عادت بايد قبرش معلوم بـاشـد چـنـان كـه اشـخاصى كه به مقام و مرتبه او نمى رسند قبرشان معلوم است ، پس او كه عـقـيـلة العـرب بوده بايد قبرش مشخص باشد. ولى به دفن شدن آن صديقه صغرى در مصر، عـالم مـنابه عبيدلى در كتابش كه قديمى ترين مدرك است تصريح كرده ابن عساكر در تاريخ كـسـيـر، ابـن طـولون دمـشـقـى در ساله زينبيه ، شعرانى در لواقح الانوار، شيخ محمد صبان در اسـعـاف الرّاغـبـيـن ، شـبلنجى در نورالابصار، شبراوى در الاتحاف ، شيخ حسن عدوى در مشارق الانـوار، مـنـاوى در طـبـقـات ، سـيـوطـى در رسـاله زيـنـبـيـه ، اجـهـورى در رسـاله مـسـلسـل عـاشـورا، زيـنـب فـوّاز در الدرالمـنـثـور(320) و از مـشـاهـيـر مـتـاءخـّريـن از اهل تتبّع و اطلاع فرمايد و جدى و ديگران به اين موضوع تصريح كرده اند.<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:809.txt">جانبازان و ساير اسيران 1</a><a class="text" href="w:text:810.txt">جانبازان و ساير اسيران 2 </a><a class="text" href="w:text:811.txt">جانبازان و ساير اسيران 3</a></body></html>جانبازان و ساير اسيران
1 ـ آمنه سكينه
2 ـ ام اسحاق بنت طلحة
ام اسـحـاق يـا ام الحـق ،(321) فـرزند طلحة بن عبيداللّه است .(322) نام او را، عاتكه (323) و مادرش را جرباء بنت قسامه ، از قبيله ى طى گفته اند.(324)
مـورّخـان ، نـام هـمـسـران او و فـرزنـدانـش را بـه تـرتـيـب چـنـيـن نقل كرده اند:
1 ـ امـام حـسـن مـجـتـبى (ع ). ام اسحاق ، چهار پسر به نام هاى حسن ، حسين ، طلحة ، ابوبكر و يك دختر به نام فاطمه براى امام دوم (ع ) به دنيا آورد.(325)
2 ـ امـام حـسـيـن (ع ). ايـن بـزرگـوار، بـنـا بـه سـفارش برادر كه هنگام شهادت به او فرمود: بـرادر! من از اين زن راضى هستم ، نگذاريد كه او از خانه هايتان خارج شود،(326) با ام اسحاق ازدواج كرد و خداوند متعال ، فاطمه و عبداللّه را به ايشان عنايت كرد.(327)
3 ـ عـبـداللّه بـن مـحـمـدبـن ابـى عـتـيـق . امـيـّه ، فـرزنـد عـزيـز ام اسـحـاق از عـبـداللّه مـى باشد.(328)
مـنـابـع كـهـن از حـضـور يـا عـدم حـضـور ام اسـحـاق در كـربـلا و تـحـمـل مـشـقـت هـاى دوران اسـارت وى سـخـنـى نـگـفـتـه انـد ولى بـا مـطـالعـه واقـعـه ى ذيـل مـى تـوان گـفـت : ام اسحاق در كربلا حاضر و به طور يقين در زمره ى اسيران كربلا نيز بوده است .
ام اسـحاق ، همسر امام حسين (ع ) در روز عاشورا فرزندى به دنيا آورد كه او را عبداللّه ناميدند. او بـه دسـت عـبداللّه بن عقبه غنوى و به قولى هانى بن ثبيت حضرمى با تير مجروح شد. امام حـسـين (ع ) خون او را به سوى آسمان ريخت و خونش به زمين بازنگشت . امام باقر (ع ) فرموده است :
اگـر قـطـره ى از ايـن خـون بـه زمـيـن مـى ريـخـت عـذاب الهـى بـر مـردم نازل مى گشت .(329)
3 ـ ام الثغر خوصاء
4 ـ ام الكرام (330)
ام الكرام ، دختر گرامى امام على (ع ) و مادرش ام ولد است .(331) به گفته ى عماد زاده ، او هـمـراه بـرادرش سـيـّدالشـهـدا (ع ) بـه كـربـلا آمـد و پـس از عـاشـورا بـه دسـت دشـمـنـان اهـل بـيـت (ع ) از كـربـلا بـه كـوفـه و سـپـس به شام به اسارت برده شد.(332) از جزئيات زندگى و اقدامات وى در طول اسارت اطلاع ديگرى در دست نيست .
5 ـ اُمامه
امـامـه ، فـرزنـد امـام عـلى (ع ) و مادرش ام ولد است .(333) او با صلت بن عبداللّه ، از نوادگان عبدالمطلب ، ازدواج كرد و براى او دخترى به نام نفيسه به دنيا آورد.(334) بـه گـفـتـه ى عـمـادزاده ، امامه جزو زنان حاضر در كربلا بوده و قطعا در كاروان اسيران نيز حضور داشته است .(335)
6 ـ ام جعفر
ام جـعـفـر نـامـش جـمـانـه ، فرزند امام اوّل شيعيان ، و مادرش ام ولد است .(336) بنا به گـزارشـى ديـگـر، ام جـعـفـر و جـُمـانـه ، نـام دو دخـتـر از فـرزنـدان امـام عـلى (ع ) مـى باشد.(337)
وى از زنـان حـاضـر در كـربـلا و از اسـيـران آن حادثه ى خونين است .(338) از ساير خصوصيات و جزئيات زندگى وى اطلاعى ديگرى در دست نيست .
7 ـ ام الحسن بنت على (ع )
ام الحـسـن يـا ام الحـسـيـن از فـرزنـدان امـام عـلى (ع ) اسـت .(339) نـام وى رمله ى كبرى ،(340) مـادرش ام سـعـيـد دخـتـر عـروة بن مسعود ثقفى (341) و بنا به نقلى ام شـعـيب مخزوميه مى باشد.(342) او با پسر عمّه ى خود، جعدة بن هبيره ى مخزومى كه از شـيـعـيـان خـاص حـضـرت امـير المؤ منين (ع ) و فرزند ام هانى بود ازدواج كرد(343) و خداوند متعال شش فرزند به نام هاى ، جعفر، على ، حسن ، حارث ، عبداللّه ، يحيى به وى عنايت كـرد.(344) ام الحـسـن ، پـس از وفـات جـعـدة ، بـه عـقـد جـعـفـربـن عـقيل در آمد ولى براى او فرزندى نزاد.(345) برخى عبداللّه بن زبيربن عوام را نيز از همسران ام الحسن دانسته اند.(346) اگرچه مورّخين به اسارت وى تصريح نكرده اند ولى بنا بر حضورش در كربلا،(347) به يقين جزو اسيران كربلا نيز بوده است .
8 ـ ام خلف
نـام او در مـنـابـع كـهـن وجـود نـدارد. ولى در مـنـابـع مـتـاءخـر نـقل شده كه وى همسر مسلم بن عوسجه و همان زنى است كه در روز عاشورا پس از شهادت مسلم ، فـرزنـدش ، خـلف را بـه رفـتـن بـه مـيـدان نـبـرد و دفـاع از فـرزنـد رسـول خـدا (ص ) تشويق كرد(348) و خود عصر عاشورا به اسارت نيروهاى دشمن در آمد.
9 ـ ام عبداللّه
ام عـبـداللّه (349) فـرزنـد امـام مـجـتـبـى (ع )، نـامـش ، فـاطـمـه و مـادرش ام ولد اسـت .(350) او بـا امـام سـجـاد (ع ) ازدواج كـرد و از وى چـهـار فـرزند به نام هاى امام محمد باقر (ع )، حسن ، على و عبداللّه متولد شد.(351) او در خاندان امام حسن (ع )، در صداقت و راسـتـگـويى ، بى نظير و نخستين زن علويه بود كه فرزند علوى (امام باقر (ع )) به دنيا آورد.(352)
ام عبداللّه با عموى بزرگوارش ، امام حسين (ع ) به كربلا آمد و در لباس اسارت به كوفه و شـام برده شد. در دوران اسارت شاهد در غل و زنجير بودن همسر (امام سجاد (ع ))، گرسنگى و تشنگى فرزند (امام محمد باقر (ع )) و ديدن سرهاى خويشاوندان بر نيزه بود.(353) در منابع كهن و اخير اطلاعات ديگرى درباره ى نامبرده وجود ندارد.
10 ـ ام عمروبن جناده
نام او بحريه و پدرش مسعود خزرجى است . وى در روز عاشورا، پس از شهادت همسرش ، جناده ، بـه فـرزنـد نـه يـا يـازده سـاله ى خـود امـر كـرد بـه مـيـدان رفـتـه و مشغول نبرد شود. وقتى عمرو به شهادت رسيد، مادر، با خواندن رجز، سر او را به طرف دشمن انـداخـت و يـك نفر را كشت . سپس عمود خيمه را به دست گرفت و با حمله به خصمِ زبون دو نفر ديـگـر را نـيز به هلاكت رساند. آنگاه ، امام حسين (ع )، او را از ادامه ى جهاد و مبارزه منع كرد و ام عـمرو به خيمه بازگشت .