ر جواب‌ گفت‌: من‌ حتماً مي‌روم‌ و جوانمرد را از مرگ‌ ننگ‌ و عاري‌ نيست‌؛ اگر عملش‌ براي‌ حقّ باشد و از روي‌ حال‌ تسليم‌ و رضا مجاهدت‌ كند. و با بذل‌ جان‌ و نفس‌ خود با مردمان‌ صالح‌ و نيكوكار مواسات‌ كند؛ و از مردم‌ مَطرود و ملعون‌ جدا شود، و با مُجرم‌ و گناهكار، طريق‌ ستيز و مخالفت‌ پيشه‌ سازد. پس‌ اگر من‌ زنده‌ بمانم‌ پشيمان‌ نگشته‌ام‌؛ و اگر بميرم‌ مردم‌ مرا ملامت‌ نكنند، و اين‌ خواري‌ و ذلّت‌ براي‌ تو بس‌ است‌ كه‌ زنده‌ بماني‌، و مورد ظلم‌ و تعدّي‌ و تجاوز قرار گيري‌ و نتواني‌ از حقّ خود دفاع‌ كني‌!»

و شايد آن‌ كلمات‌ دُرَربار كه‌ علاّمه‌ معاصر توفيق‌ أبوعلم‌ در كتاب‌ خود موسوم‌ به‌ «أهل‌ البيت‌» آورده‌ است‌، پاسخ‌ حضرت‌ سيّدالشّهداء عليه‌ السّلام‌ در همين‌ جا به‌ حُرّ بن‌ يزيد رياحي‌ بوده‌ است‌؛ آنجا كه‌ فرمايد:

لَيْسَ شَأْنِي‌ شَأْنَ مَنْ يَخَافُ الْمَوْتَ. مَا أَهْوَنَ الْمَوْتَ عَلَي‌ سَبِيلِ نَيْلِ الْعِزِّ وَإحْيَآءِ الْحَقِّ. لَيْسَ الْمَوْتُ فِي‌ سَبِيلِ الْعِزِّ إلاَّ حَيَوه خَالِدَه؛ وَلَيْسَتِ الْحَيَوه مَعَ الذُّلِّ إلاَّ الْمَوْتَ الَّذِي‌ لاَ حَيَوه مَعَهُ. أَ فَبِالْمَوْتِ تُخَوِّفُنِي‌؟! هَيْهَاتَ؛ طَاشَ سَهْمُكَ، وَخَابَ ظَنُّكَ! لَسْتُ أَخَافُ الْمَوْتَ. إنَّ نَفْسِي‌ لاَكْبَرُ مِنْ ذَلِكَ، وَهِمَّتِي‌ لاَعْلَي‌ مِنْ أَنْ أَحْمِلَ الضَّيْمَ خَوْفـًا مِنَ الْمَوتِ؛ وَهَلْ تَقْدِرُونَ عَلَي‌ أَكْثَرَ مِنْ قَتْلِي‌؟! مَرْحَبـًا بِالْقَتْلِ فِي‌ سَبِيلِ اللَهِ! وَلَكِنَّكُمْ لاَتَقْدِرُونَ عَلَي‌ هَدْمِ مَجْدِي‌ وَمَحْوِ عِزَّتِي‌ وَشَرَفِي‌؛ فَإذًا لاَ أُبَالِي‌ مِنَ الْقَتْلِ. 25

«شأنِ من‌ شأن‌ كسي‌ نيست‌ كه‌ از مرگ‌ بترسد! چقدر مرگ‌ در راه‌ وصول‌ به‌ عزّت‌ و احياي‌ حقّ، سبك‌ و راحت‌ است‌. نيست‌ مرگ‌ در راه‌ عزّت‌ مگر زندگاني‌ جاويدان‌؛ و نيست‌ زندگاني‌ با ذلّت‌ مگر مرگي‌ كه‌ با او حياتي‌ نيست‌. آيا مرا از مرگ‌ مي‌ترساني‌؟! هيهات‌؛ تيرت‌ به‌ خطا رفت‌! و گمانت‌ واهي‌ و تباه‌ شد! من‌ آن‌ كسي‌ نيستم‌ كه‌ از مرگ‌ بترسم‌! نفس‌ من‌ از اين‌ بزرگتر است‌، و همّت‌ من‌ عالي‌تر است‌ از آنكه‌ از ترسِ مرگ‌، بار ستم‌ و ظلم‌ را بدوش‌ بكشم‌؛ و‌اي شما بر بيشتر از كشتن‌ من‌ توانائي‌ داريد؟! مرحبا و آفرين‌ به‌ كشته‌ شدن‌ در راه‌ خدا! وليكن‌ شما توانائي‌ بر نابودي‌ مَجد من‌، و محو و نيستي‌ عزّت‌ و شرف‌ من‌ نداريد! پس‌ در اين‌ صورت‌، من‌ باكي‌ از كشته‌ شدن‌ ندارم‌»

و سيّد الشّهداء عليه‌ السّلام‌ همان‌ كسي‌ است‌ كه‌ مي‌فرمود:

مَوْتٌ فِي‌ عِزٍّ خَيْرٌ مِنْ حَيَوه فِي‌ ذُلٍّ. 26

«مردن‌ در راه‌ عزّت‌ وبا عزّت‌ بهتر است‌ از زندگي‌ با ذلّت‌.»

و همان‌ كسي‌ است‌ كه‌ در موقع‌ جنگ‌ نمودن‌، و حمله‌ور شدن‌ بر سپاه‌ دشمن‌ رَجَز مي‌خواند و مي‌فرمود:

الْمَوْتُ خَيْرٌ مِنْ رُكُوبِ الْعَارِ وَالْعَارُ أَوْلَي‌ مِنْ دُخُولِ النَّارِ 27

«مرگ‌ بهتر است‌ از مرتكب‌ عار و ننگ‌ شدن‌؛ و عار بهتر است‌ از دخول‌ در آتش‌.»28

بازگشت به فهرست

خطبه حضرت در مكاني به‌نام"بي ضه"، در بيان علت قيام، توصيف خود و توصيف اهل كوفه
از طبري‌ نقل‌ است‌ كه‌ أبو مِخْنَف‌ از عَقَبه‌ بن‌ أبي‌العِيزاز روايت‌ كرده‌ است‌ كه‌ حسين‌ عليه‌ السّلام‌ اصحاب‌ خود و اصحاب‌ حرّ را در بيضَه‌ مخاطب‌ قرار داده‌ و بدين‌ خطبه‌ مشغول‌ شد:

فَحَمِدَ اللَهَ وَأَثْنَي‌ عَلَيْهِ، ثُمَّ قَالَ: أَيُّهَا النَّاسُ! إنَّ رَسُولَ اللَهِ صَلَّي‌ اللَهُ عَلَيْهِ وَءَالِهِ قَالَ: مَنْ رَأَي‌ سُلْطَانـًا جَآئِرًا مُسْتَحِلاًّ لِحُرُمِ اللَهِ، نَاكِثـًا لِعَهْدِ اللَهِ، مُخَالِفـًا لِسُنَّه رَسُولِ اللَهِ صَلَّي‌ اللَهُ عَلَيْهِ وَءَالِهِ؛ يَعْمَلُ فِي‌ عِبَادِ اللَهِ بِالاْءثْمِ وَالْعُدْوَانِ؛ فَلَمْ يُعَيِّرْ يُغَيِّرْ عَلَيْهِ بِفِعْلٍ وَلاَ قَوْلٍ، كَانَ حَقًّا عَلَي‌ اللَهِ أَنْ يُدْخِلَهُ مَدْخَلَهُ.

أَلاَ وَإنَّ هَؤُلاَ´ءِ قَدْ لَزِمُوا طَاعَه الشَّيْطَانِ، وَتَرَكُوا طَاعَه الرَّحْمَنِ، وَأَظْهَرُوا الْفَسَادَ، وَعَطَّلُوا الْحُدُودَ؛ وَاسْتَأْثَرُوا بِالْفَيْءِ؛ وَأَحَلُّوا حَرَامَ اللَهِ، وَحَرَّمُوا حَلاَلَهُ؛ وَأَنَا أَحَقُّ مِنْ غَيْرٍ مَنْ غَيَّرَ ـ مَنْ عَيَّرَ. وَقَدْ أَتَتْنِي‌ كُتُبُكُمْ، وَقَدِمَتْ عَلَيَّ رُسُلُكُمْ بِبَيْعَتِكُمْ أَنَّكُمْ لاَ تُسَلِّمُونِي‌ وَلاَ تَخْذُلُونِي‌؛ فَإنْ تَمَمْتُمْ عَلَي‌ بَيْعَتِكُمْ تُصِيبُوا رُشْدَكُمْ.

فَأَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ، وَابْنُ فَاطِمَه بِنْتِ رَسُولِاللَهِ صَلَّي‌ اللَهُ عَلَيْهِ وَءَالِهِ؛ نَفْسِي‌ مَعَ أَنْفُسِكُمْ، وَأَهْلِي‌ مَعَ أَهْلِيكُمْ؛ فَلَكُمْ فِي‌َّ أُسْوَه. وَ إنْ لَمْ تَفْعَلُوا وَنَقَضْتُمْ عَهْدَكُمْ، وَخَلَعْتُمْ بَيْعَتِي‌ مِنْ أَعْنَاقِكُمْ؛ فَلَعَمْرِي‌ مَا هِيَ لَكُمْ بِنُكْرٍ؛ لَقَدْ فَعَلْتُمُوهَا بِأَبِي‌ وَأَخِي‌ وَابْنِ عَمِّي‌ مُسْلِمٍ. فَالْمَغْرُورُ مَنِ اغْتَرَّ بِكُمْ. فَحَظَّكُمْ أَخْطَأْتُمْ، وَنَصِيبَكُمْ ضَيَّعْتُمْ؛ وَمَنْ نَكَثَ فَإنَّمَا يَنْكُثُ عَلَي‌ نَفْسِهِ. وَسَيُغْنِي‌ اللَهُ عَنْكُمْ. وَالسَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَه اللَهِ وَبَرَكَاتُهُ. 29

«پس‌ حمد خداوند را بجاي‌ آورد و ثنا بر او فرستاد، و سپس‌ فرمود:

اي‌ مردم‌! رسول‌ خدا صلّي‌ الله‌ عليه‌ وآله‌ وسلّم‌ فرمود: هر كسي‌ ببيند سلطان‌ ستمگري‌ را كه‌ حرام‌ خدا را حلال‌ شمرد، و عهد خدا را بشكند، و خلاف‌ سنّت‌ رسول‌ خدا صلّي‌ الله‌ عليه‌ وآله‌ رفتار كند، و در ميان‌ بندگان‌ خدا به‌ گناه‌ و ستم‌ عمل‌ كند؛ و آن‌ شخص‌ بيننده‌ سكوت‌ اختيار كند، ونه‌ از راه‌ كردار و نه‌ از راه‌ گفتار، او را سرزنش‌ نكند و در مقام‌ انكار و عيب‌ گوئي‌ بر نيايد؛ بر خداوند واجب‌ است‌ كه‌ او را به‌ همان‌ جائي‌ ببرد كه‌ آن‌ سلطان‌ جائر را مي‌برد.

آگاه‌ باشيد كه‌ اين‌ طائفه‌ ستمگر و حكّام‌ جائر بني‌ اُميّه‌، پيوسته‌ از شيطان‌ پيروي‌ نموده‌ و طاعت‌ او را بر خود لازم‌ دانستند، و اطاعت‌ خداوند رحمن‌ را ترك‌ گفتند، و زشتي‌ و فساد را ظاهر نمودند، و حدود خدا را تعطيل‌ كردند، و غنائم‌ و فَيْء را كه‌ متعلّق‌ به‌ همه‌ مسلمين‌ است‌ اختصاص‌ به‌ خود دادند، و حرام‌ خدا را حلال‌ شمردند؛ و حلال‌ خدا را حرام‌ شمردند. و من‌ از غير خودم‌ سزاوارترم‌ (به‌ جلوگيري‌ از اين‌ امور و نهي‌ كردن‌ از آنها و زمام‌ امور مسلمانان‌ را به‌ دست‌ گرفتن‌، تا به‌ احكام‌ قرآن‌ و س