ست، پس هر کس آن را از خوف خداوند ترک کند، خداوند ايماني به او عطا کند که شيريني آن را در قلبش مي‌يابد. (بحارالأنوار، ج 101، ص 38).
16 . همان: مرحوم محدّث قمي (رحمه الله) در مفاتيح الجنان، آداب مخصوصة زيارت امام حسين (عليه السلام) ، مي‌نويسد: "آنكه اگر در بين راه زوّار پياده ديد كه وامانده و خسته شده و از او استعانتي خواست، تا ممكن شود در كار او اهتمام نموده، و او را به منزل برساند، و مبادا به او استخفاف و بي اعتنايي نمايد .
شيخ كليني به سند معتبر از ابوهارون روايت كرده كه : من حاضر بودم در خدمت حضرت صادق (عليه السلام)كه فرمود به مردمي كه در نزد او بودند : چه شده از براي شما كه استخفاف مي‌نماييد به ما ؟ پس از بين آنها مردي از اهل خراسان برخاست و گفت : پناه مي‌بريم به خدا از آنكه ما به شما، يا به چيزي از امر شما استخفاف كنيم، فرمود : آري تو خودت يكي از آن اشخاص هستي كه سبك شمردي و خوار نمودي مرا ، آن مرد گفت : پناه مي‌برم به خدا كه من خوار نموده باشم شما را ، فرمود : واي بر تو آيا نشنيدي فلان كس را در وقتي كه نزديك به جُحفه بوديم، با تو گفت : مرا به قدر يك ميل سوار كن كه به خدا سوگند من خسته شدم ، به خدا سوگند كه تو سر به سوي او بلند نكردي و استخفاف به او نمودي ، و هر كسي كه مؤمني را خوار نمايد ما را خوار نموده است، و حرمت خدا را ضايع كرده."
17 . کامل الزّيارات، باب 48، حديث 1، ص 251.
18 . همان.
19 . همان، باب 79، ص 395.
20 . همان، باب 47، ح 1، ص 248 و 249: امام صادق (عليه السلام) فرمودند: "به من خبر رسيده است که گروهي، هنگامي که حسين (عليه السلام) را زيارت مي‌کنند به همراه خود سفره‌هاي غذا حمل مي‌کنند که در آن شيريني و حلوا و مانند آنهاست و اگر قبور دوستانشان را زيارت مي‌کردند اين چيزها را با خود حمل نمي‌کردند."
21 . المزار، محمّد بن المشهدي، باب 14، ص 369: از لهو و لعب کناره گير و از غذا و نوشيدني لذيذ بپرهيز.
مرحوم محدّث قمي (رحمه الله) در مفاتيح الجنان، مي‌نويسد:
"شيخ كليني (رحمه الله) روايت كرده كه: بعد از شهادت امام حسين (عليه السلام) زوجه كلبيّه آن حضرت اقامة ماتم نمود براي آن حضرت، و گريست و گريستند ساير زن‌ها و خدمتكاران تا حدّي كه اشك‌هاي آنها خشك شد و ديگر اشكشان نيامد ، پس، از جايي براي آن مخدّره هديه فرستادند جوني، كه معني آن را مرغ قطا گفته اند، براي آنكه از خوردن آن قوّتي بگيرند در گريستن بر امام حسين (عليه السلام) ، چون آن محترمه آن را ديد پرسيد : اين چيست؟ گفتند : اين هديه‌اي است كه فلاني فرستاده براي شما كه استعانت بجوييد به آن در ماتم حسين (عليه السلام) ، فرمود: ما كه در عروسي نيستيم، ما را چه به اين خوراك ؟! پس امر فرمود آن را از خانه بيرون بردند.
22 . کامل الزّيارات، باب 48، حديث 1، ص 251.
23 . کامل الزّيارات، باب 48، ح1، ص 251 و نيز باب 79، ص 395.
24 . همان. مرحوم محدّث قمي در هدية الزّائرين و بهجة الناظرين، طبع مؤسسة جهاني سبطين، ص 33 از جمله آداب زيارت مي‌نويسد: "پوشيدن جامه‌هاي پاک و پاکيزه و نو، چنانچه در كتاب "دروس" تصريح به آن شده و نيکو است سفيد بودن رنگ آن."
25 . بحارالأنوار، ج 98، ص 231 و 232؛ مصباح الزّائر، ص 221.
26 . المزار ابن المشهدي، ص 417؛ بحارالأنوار، ج 98، ص 232؛ مصباح الزّائر، ص 222.
27 . در کتاب فرهنگ عاشورا، جواد محدّثي، ص 346 تحت عنوان (عَلْقم) آمده است: "علقم يا علقمه، نام نهري است از فرات، که عبّاس بن علي (عليهما السلام) در روز عاشورا، کنار آن به شهادت رسيد. نيز به معناي تلخي است و هر درخت تلخ و آب بسيار سخت را هم علقم گويند و هم حنظل..." و نيز در ص 487 تحت عنوان (نهر علقمه) مي‌نويسد: "نهر علقمه يا علقمي، نهري بوده که از فرات منشعب شده و آب زلال آن را به منطقة کربلا و سرزمين‌هاي اطراف آن مي‌رسانده است. نسبت علقمي به شخص است، جدّ مؤيّدالدّين علقمي وزير، حفر کنندة آن نهر بوده است [موسوعة العتبات المقدّسة، ج 8، ص 32 و 38] منظور از اين که مي‌فرمايد: "هنگامي که پل علقمي مشرف شدي" آن است که وقتي در کنار نهر علقمي واقع شدي چنين بگو.
28 . المزار ابن المشهدي، ص 418؛ بحارالأنوار، ج 98، ص 232 و 233؛ مصباح الزّائر، ص 222.
29 . کامل الزّيارات، باب 79، ص 396 و 397. مقصود از اين که مي‌فرمايد: "هنگامي که به فرات رسيدي" آن قسمت از فرات است که معروف به "شريعة امام صادق (عليه السلام) " مي‌باشد. ر. ک: هديّة الزائرين، ص 117.
30 . همان، ص 379، در مورد خوردن نان و شير (يا دوغ و ماست) درگذشته روايتي نقل کرديم. امّا غاضريّه و نينوا دو نام از نام‌هاي کربلاست. محدّث قمّي در "هديّة الزائرين" ص 103 مي‌نويسد: از حضرت باقر (عليه السلام) منقول است که فرمود: "غاضريّه يعني کربلا، بقعه‌اي است که در آن بقعه حق تعالي با موسي بن عمران (عليه السلام) سخن گفت و با نوح7 مناجات کرد و آن<-- -->گرامي‌ترين زمين‌هاي خداوند است." و حضرت صادق (عليه السلام) فرمود: "غاضريّه از تربت بيت المقدّس است"؛ در کتاب فرهنگ عاشورا نوشتة استاد جواد محدٌثي، ص 361 آمده است: "غاضريّه، نام سرزمين کربلا، روستايي از نواحي کوفه نزديک کربلا. منسوب به غاضره از طايفة بني اسد.." و در ص 489 آمده است: "نينوا، شهادتگاه امام حسين (عليه السلام) . نام منطقه‌اي در کوفه و شرق دجله و شرق کربلا، از روستاهاي منطقة طفّ. نينوا، يک سري تپّه‌هاي باستاني است که کشيده شده و تا مصبّ نهر علقمه امتداد مي‌يابد. قرية "يونس بن متّي" است و آن حضرت از ميان مردم اين منطقه بيرون آمده است. نينوا امروز به "باب طويرج" معروف است که در شرق کربلا قرار گرفته است. نام‌هاي ديگر کربلا عبارتند از: طفّ، حاير، حرم حسيني، شاطيء الفرات.
31 . کامل الزيارات، باب 49، ص 254، حديث 3؛ خداوند فرشتگاني را موکّل قبر امام حسين (عليه السلام) قرار داده است پس هنگامي که کسي قصد زيارتش کند، خداوند گناه او را به آنها (فرشتگان) عطا کند، پس اگر قدمي بردارد همه را محو کند، پس آنگاه اگر قدم ديگري بردارد حسناتش را دو چندان کند، پس همواره حسنات او را دو چندان کند تا بهشت براي او واجب شود، پس آنگاه پيرامون او را فراگيرند و او را تقديس کنند و به فرشتگان آسمان ندا دهند که زائران حبيب حبيب خدا را تقديس کنيد، پس هنگامي که غسل کردند محمّد ندايشان دهد: ..... تا آخر حديث که ترجمة آن در متن مذکور است.
32 . کامل الزيارات، باب 75، ص 343 و 344، حديث سوم.
همچنين مرحوم محدّث قمي در هديّة الزائرين، ص 118، ضمن حديثي از امام صادق (عليه السلام) مي‌نويسد:
"... پس غسل کن از فرات، به درستي که پدرم مرا از پدرانش خبر داد که رسول خدا فرمود: اين پسر من حسين، بعد از من در کنار شطّ فرات، کشته خواهد شد، پس هر کس او را زيارت کند و از فرات غسل کند، گناهان از او بريزد، مانند روزي که از مادر متولّد شده است."
33 . مصباح الکفعمي، ص 12؛ الالفيّة والنّقلية، شهيد اوّل، چاپ مرکز تحقيقات اسلامي، وابسته به دفتر تبليغات حوزه علميه قم، ص 96 و 97.
34 . الف: کامل الزيارات، باب 79، ص 397: "اَللّهُمَّ طَهِّرْني وَطَهِّرْ لي قَلْبي، وَاشْرَحْ