كارنامه ما در امر به معروف و نهى از منكر


بسم الله الرحمن الرحيم

الحمد لله رب العالمين , بارى الخلائق اجمعين , و الصلوه و السلام على عبدالله و رسوله و حبيبه و صفيه و حافظ سره و مبلغ رسالاته , سيدنا و نبينا و مولانا ابى القاسم محمد و على آله الطيبين الطاهرين المعصومين .
اعوذ بالله من الشيطان الرجيم : التائبون العابدون الحامدون السائحون الراكعون الساجدون الامرون بالمعروف و الناهون عن المنكر و الحافظون لحدود الله و بشر المومنين .
( 1 ) در جلسات پنجگانه اى كه درباره[ ( عنصر امر به معروف و نهى از منكر در نهضت حسينى] ( صحبت كردم , مطالبى عرض شد كه آنچه مى گويم به منزله نتيجه گيرى از همه آن مطالب است . به طور خلاصه عرض مى كنم كه : اولا ما در باب امر به معروف و نهى از منكر گفتيم كه معروف و منكر از نظر اسلام محدود به حد معين نمى شو د . تمام هدفهاى مثبت اسلامى داخل در معروف و تمام هدفهاى منفى اسلامى داخل در منكر است , و گر چه در امر به معروف و نهى از منكر , تعبير امر و نهى هست , ولى با توجه به قرائنى كه از خود قرآن كريم مى توان استنباط كرد و به نص احاديث قطعى اسلامى و به دليل اينكه از مسلمات فقه اسلامى ما است و تاريخ اسلامى ما بدان گواهى مى دهد , مقصود از آن تنها امر و نهى لفظى نيست , بلكه مقصود استفاده كردن از هر وسيله مشروع براى پيشبرد هدفهاى اسلامى است . پس اگر بخواهيم روح امر به معروف و نهى از منكر را با ترجمه و تعبير فارسى خودمان بيان بكنيم بايد بگوئيم : لزوم استفاده از هر وسيله مشروع براى پيشبرد اهداف اسلامى .
مطلبى كه مى خواهم به طور خلاصه عرض بكنم , كارنامه ما درباره امر به معروف و نهى از منكر است . همانطور كه در جلسات گذشته عرض كردم , اين اصل يكى از اركان تعليمات اسلامى است , يكى از اركانى است كه به نص صريح متون اسلامى و گفته پيغمبر اكرم , اگر از بين برود , تمام تعليمات اسلامى از بين رفته است . اگر اين اصل منسوخ شود , جامعه اسلامى به صورتى كه بايد وجود داشته باشد , هرگز وجود نخواهد داشت .
كارنامه ما در اين باب چگونه كارنامه اى است ؟ متاسفانه كارنامه ما مسلمين در اين زمينه درخشان نيست . از آن نظر كارنامه درخشانى نيست كه اولا ما آن حساسيتى را كه اسلام در اين زمينه دارد نداريم , يعنى آن اهميتى را كه اسلام به اين موضوع داده است , درك نكرده ايم , و ثانيا در حدودى هم كه به حساب و 155 خيال خودمان به اهميت اين موضوع پى برده ايم , واجد شرايط آن نبوده ايم .
توضيح اينكه پيغمبر اكرم موضوع امر به معروف و نهى از منكر را با تعبير ديگرى بيان كرده است آنجا كه فرمود : كلكم راع و كلكم مسئول عن رعيته ( 1 ) تمام افراد شما مسلمانان به منزله حافظ و نگهبان و شبان ديگران هستيد و تمام شما نسبت به تمام خودتان مسئوليد . تعبيرى از اين بالاتر نمى توان كرد . يعنى ايجاد نوعى تعهد و مسئوليت مشترك ميان افراد مسلمان براى حفظ و نگهدارى جامعه اسلامى بر مبناى تعليمات اسلامى . چنين وظيفه سنگينى اولا آگاهى و اطلاع زياد مى خواهد , يعنى هر فرد يا اجتماع ناآگاهى نمى تواند اين وظيفه را به خوبى انجام دهد , و ثانيا قدرت و امكان مى طلبد . انجام دادن چنين مسئوليت بزرگ و چنين تكليف بسيار بزرگى , احتياج به قدرت و نيرو دارد . و ما قدرت و نيروى لازم را براى اين موضوع كسب نكرده ايم . نيرو را بالقوه داريم , ولى اين نيرو را جمع نمى كنيم . آمار دقيق و صحيح نشان مى دهد كه جمعيت مسلمانان در حدود هفتصد ميليون نفر است . ( 2 ) چطور مى توان گفت هفتصد ميليون نفر نمى توانند به صورت يك قدرت بزرگ در دنيا باشند ؟ ! اگر چنين جمعيتى در فكر تشكل باشد , در فكر اين باشد كه به دنبال هدفها و منويات اسلامى برود , همبستگى اسلامى خودش را محكم كند , همدردى اسلامى خودش را تقويت كند , ارتباطات اسلامى خودش را برقرار كند , امكان ندارد كه دنيا بتواند او را به حساب نياورد , آنطور كه امروز به حساب نمىآورد . محال است كه امريكا روى چنين قدرتى حساب نكند و مرتب سرزمينهاى آنها را بمباران كند . محال است كه شوروى روى چنين قدرتى حساب نكند . اما به شرط آنكه اين قدرت به صورت يك قدرت متشكل در بيايد نه به صورت آحاد پراكنده , ملتهاى پراكنده , ملتهايى كه دائما در ميان آنها موجبات تفرق و اختلاف تبليغ مى شود , ملتهايى كه به چيزى كه نمى انديشند , شخصيت واقعى و معنوى خودشان است .
كارنامه ما در زمينه همبستگى , همدردى و تعاون اسلامى , در زمينه تعارف ( به تعبير قرآن ) يعنى شناسايى اسلامى كه يكديگر را بشناسيم , به احوال يكديگر آگاه و به سرنوشتهاى يكديگر علاقمند باشيم , كارنامه بسيار بسيار ضعيفى است , اگر نگوييم تاريك و ننگين است .
چون مى خواهم در اين موضوع بالا جمال و الاشاره صحبت بكنم , همينقدر عرض مى كنم كه : شما اگر مى خواهيد بفهميد كارنامه ما در اين زمينه چگونه است , يك رسيدگى به كارهاى ما در زمينه امر به معروف و نهى از منكر بكنيد , يعنى مظاهر امر به معروف و نهى از منكر خودمان را بررسى كنيد ببينيد چيست ؟ ما به عنوان خدمت به اسلام تبليغ مى كنيم , مجالس تبليغى تشكيل مى دهيم , يك بررسى روى اين مجالس تبليغى بكنيد , ببينيد مجموع تبليغاتى كه در اين مجالس مى شود , در چه حدود و سطح و در اطراف چه مسائلى است ؟ يكى ديگر از مظاهر همبستگيهاى اسلامى ما , همدردى ما و امر به معروف و نهى از منكر ما , كتابهاى اسلامى است كه منتشر مى كنيم . در كشور ما الان هم باز بيشترين كتابى كه منتشر مى شود , كتابهاى اسلامى و مذهبى است . ولى اين كتابها را رسيدگى بكنيد , ببينيد ارزش معنوى آنها چقدر است , ارزش نويسندگانش را دريابيد .
ببينيد محتويات و هدفهاى اين كتابها چيست ؟ در چه سطحى براى مسلمين منتشر مى شوند ؟ يعنى بفهميد امر به معروف و نهى از منكر ما در چه سطحى است , در چه مرتبه و مقامى است ؟ ببينيد در ميان مسائل اجتماعى اسلامى كه بيشتر از هر مسئله ديگر فكر ما را به خود مشغول مى دارد و ما نسبت به آن مسائل , بيشتر از مسائل ديگر حساسيت نشان مى دهيم و جرقه ايجاد مى كنيم , بيشتر براى چه مسائلى ناراحت مى شويم و حساسيت نشان مى دهيم و درباره چه مسائلى بى تفاوت مى مانيم , لختيم , حساسيتى نداريم . اين را يك بررسى بكنيم , آنوقت مى توانيم رشد اجتماعى , رشد امر به معروف و نهى از منكر , كارنامه خودمان در زمينه امر به معروف و نهى از منكر را تشخيص بدهيم .
ما چهارده قرن كه پنج شش قرن آن از درخشانترين دوره ها بوده است تمدن بسيار عظيمى داشته ايم , و بعضى از سخنرانان دانشمند جامعه شناس ما كه در همين جلسه سخنرانى كرده اند , در اطراف ارزش و اصالت تمدن اسلامى بحث كرده اند . در جلد دوم كتاب[ ( محمد خاتم پيامبران] ( در مقاله[ ( كارنامه اسلام] ( اصالت تمدن اسلامى و اينكه اين تمدن فقط و فقط از اسلام برخاسته و بس , و در رديف مهمترين تمدنهاى دنيا 158 مى باشد , ثابت شده است . يعنى گفته اند اگر مثلا پنج يا سه تمدن , تمدن درجه اول باشند , يكى از آنها تمدن اسلامى است . ما چقدر در اين زم