به ترتيب چيزى است كه شيعه و سنى نقل كرده است.

چندين آيه ى سوره ى «هل أتى» در وصف اين ايثار، نازل شده است. [نورالثقلين، ج 5، ص 471، ح 21.] مناسب است گوشه اى از اين ايثار ارزشمند را يادآور شويم تا روشن شود كه ايثار فاطمه عليهاالسلام در اين مورد بى دليل است.

امام حسن و امام حسين عليهماالسلام مريض مى شوند. پيامبر خدا با گروه اصحاب خويش از آنان عيادت مى كنند پيامبر خدا به امام على عليه السلام پيشنهاد مى كند خوب است براى سلامتى دو فرزندت نذرى كنى، حضرت نذر مى كند كه سه روز روزه بگيرد. فاطمه زهرا عليهاالسلام و حسن و حسين عليهاالسلام و فضه كنيزشان نيز همين نذر را مى كنند. حسن و حسين حالشان بهبود مى يابد و اين گروه براى وفاى به نذر خود روزه مى گيرند و در آن روز در خانه ى امام على و زهرا عليهماالسلام هيچ چيز پيدا نمى شود. امام على به نزد همسايه ى يهودى خود مى رود و از او قرض مى خواهد او مقدارى پشم گوسفند به همراه سه من جو مى دهد و مى گويد: اين پشم ها را دختر محمد بريسد.

فاطمه عليهاالسلام در روز اول، يك سوم پشم ها را مى ريسد و يك من جو را آرد و از آن خمير مى سازد و پنج قرص نان مى پزد. به هنگام افطار با اولين لقمه ى نان،مسكينى در آستانه ى در، حاضر مى شود و از اهل بيت پيامبر، استمداد مى كند.

ابتدا، اميرمؤمنان آنگاه فاطمه ى مرضيه و سپس حسن و حسين و در نهايت فضه، سهم نان خود را به مسكين مى دهند و آن شب با آب افطار مى كنند.

در شب دوم باز به همين شكل پس از آماده سازى پنج قرص نان به هنگام افطار، يتيمى دم در از اهل بيت پيامبر تقاضاى كمك مى كند و آنان نيز مثل شب گذشته نان ها را در اختيار يتيم قرار مى دهند و اين صحنه در روز سوم نيز تكرار مى شود و اسيرى بر در خانه، تقاضاى كمك مى كند و آنان نيز مثل دو روز قبل، باز سهم خود را همگى به اسير مى دهند و با آب افطار مى كنند پس از اين واقعه است كه مائده ى آسمانى مى آيد و آيات سوره ى هل اتى بر پيامبر خدا نازل مى شود. [نورالثقلين، ج 5، ص 471، ح 21.]

گفتنى است كه ايثار اهل بيت عليهماالسلام در شب سوم بالاترين و سخت ترين ايثار بوده است چرا كه سه روز است گرسنه اند و اين ايثار ويژه، درباره اسير بوده است يعنى كافرى كه اسير مسلمانان شده است.

دادن لباس عروسى خود، آن هم در شب عروسى به فقير وامانده، نمونه اى است در اوج، كه تصور آن براى انسان هاى معمولى دشواراست. [فاطمه الزهرا عليهاالسلام، من المهد الى اللحد، ص 139، به نقل از نزهة المجالس ج 2، ص 226.]

اينهاست خصلت هاى ارزشمندى كه در فاطمه ى زهرا عليهاالسلام در اوج مشاهده مى شود و زنان و مردان با ايمان بايد به اين برترين نمونه تأسى جويند.

شوهردارى

از نخستين پايه هاى پاسداشت كانون خانواده و استوارسازى آن، آيين صحيح شوهردارى است. افزايش بى رويه ى طلاق، بحران فزاينده ى خانواده ها پايه در آگاه نبودن زنان با برنامه هاى شوهردارى دارد. شوهردارى صحيح يعنى ايجاد يك بستر صحيح و آرام براى رشد و فعاليت شوهر در قلمروهاى گوناگون.

عن ابى ابراهيم عليه السلام قال: «جهاد المرأه حسن التبعل.» [فروع كافى، ج 5، ص 506.] امام كاظم عليه السلام فرمودند: جهاد زن، نيكو شوهردارى كردن است.

اهتمام اسلام به تشكيل كانون خانواده و عنايت به استحكام اين بنياد مقدس چيزى است كه بر كسى پوشيده نيست.

با يك نگاه به فرهنگ دينى، اهتمام عميق دين به بنياد خانواده و استحكام آن به دست مى آيد. دين، در ارتباط به عواملى توجه كرده است. يكى از اين عوامل، نيكو شوهردارى كردن است كه ارزشى معادل جهاد و جنگ در جبهه را دارد. شوهر دارى خوب اصولى دارد كه در اسلام مورد توجه قرار گرفته است.

همراهى و همپايى با شوهر و عدم مخالفت با وى، رعايت ادب در گفتار و رفتار ، خواسته هايش بيش از حد و خارج از توان شوهر نداشتن، با شوهر نرم و همسو بودن،به شوهر خيانت نكردن و به او دروغ نگفتن، صبر و شكيب در برابر آزار شوهر و در نهايت او را بر خويش مقدم داشتن، اصولى است كه پايه هاى اين جهاد ارزشمند را مى سازد.

اگر در آنچه كه اينجا به اجمال آمد دقت شود ارزش شوهردارى و دشوارى نيكو شوهردارى كردن جلوه خواهد كرد ولى اگر ارزشها در چشم ما دگرگون شود و طغيان در برابر شوهر و سرپيچى از خواست او و خيانت كردن و دروغ گفتن به شوهر، ارزش به حساب آيد وضع، دگرگون خواهد شد و زندگى مشترك پا نخواهد گرفت و هر يك از زن و مرد، مستقل زندگى خواهند كرد كه البته مرگ بهتر از اين زندگى است.

ارزش نيك شوهردارى كردن بر همه ى مردان و زنانى كه فطرت خويش را از دست نداده اند و به بنياد خانواده مى انديشند كاملا روشن است. و ما در اين فرصت، بيش از اين به آن نمى پردازيم.

فراموش نكنيم كه از آن سو نيز در اسلام آمده است: بهترين مرد كسى است كه براى همسر خويش بهتر باشد. «خيركم خيركم لأهله و أنا خيركم لأهلى.» [و سائل الشيعه، ج 14، ص 122، ح 8.] پيامبر فرمود: بهترين شما كسى است كه براى خانواده اش بهترين باشد و من براى خانواده ام بهترين هستم و باز فرمودند: «أحسن الناس ايمانا أحسنهم خلقا و ألتفهم بأهله و أنا الطفكم بأهلى.» [بحارالأنوار، ج 71، ص 387، ح 34.] و به روايت ديگرى حضرت زهرا عليهاالسلام فرمود: «خياركم ألينكم مناكبه و أكرمهم لنسائهم» [فاطمه الزهراء عليهاالسلام بهجه قلب المصطفى صلى الله عليه و آله، ص 273 به نقل ار دلائل الامامه، ص 7.] مردانى كه سازش پذيرترند و زنان خويش را گرامى تر مى دارند، بهترين مردانند. و باز مى خوانيم: «خياركم أحسنكم اخلاقا و أخفكم مؤونه و أخفضكم لأهله [مستدرك، ج 8، باب 87، ص 448، ح 9963.] و نيز آمده: «ألا خيركم لنسائه و أنا خيركم لنسائى. [و سائل الشيعه، ج 14، ص 122، ح 11.]

در اين ارتباط نكات ديگرى هم هست كه هم اكنون بدان نمى پردازيم سخن در اين است كه زنان بايد با ارزش نيكو شوهردارى كردن آشنا باشند و اصول آن را نيز بدانند و رعايت كنند.

هم اكنون با ما همراه شويد تا اين خصلت بلند را در زندگى زهرا عليهاالسلام بنگريم و از اين برترين اسوه در اين ارزش بزرگ درس بگيريم.

حضرت زهرا عليهاالسلام همسر قهرمان ميدان دارى بودند كه در طول نه سال زندگى مشتركشان در بيش از هفتاد حركت نظامى شركت داشت و اين همزيستى در شرايطى بود كه فقر و نادارى بر عمق هستيشان چنگ زده بود ولى هيچ گاه حضرت، گلايه اى نداشتند.

اصول شوهردارى حضرت زهرا عبارت بود از:

عدم مخالفت با شوهر نگاه به وى غم هاى شوهر را مى زدود.

اميرالمؤمنين فرمود: فوالله ما أغضبتها و لااكرهتها على أمر حتى قبضها الله عزوجل و لاأغضبنى و لاعصت لى امرا و لقد كنت أنظر اليها فتنكشف عنى الهموم و الأحزان.» [بحارالأنوار، ج 43، ص 134، ح 32.]

به خدا سوگند او را ناراحت و خشمگين نكردم و بر هيچ كارى مجبورش نساختم تا آن زمان كه خداوند وى را به ديار ابد برد و او نيز مرا ناراحت و خشمگين نساخت و در هيچ موضوعى با من مخالفت نكرد وقتى كه به او مى نگريستم غم هايم زدوده شد. حضرت زهرا عليهاالسلام خود به پيامبر صلى الله عليه و آله گف