نقل از موسى بن جعفر از پدر بزرگوار از جد بزرگوارش عليهم السلام از جابر انصارى آورده است كه: روزى رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم نماز صبح را با ما خواند و بعد از فراغت از آن رو به ما نمود و فرمود:

«ايها الناس، من فقد الشمس، فليتمسك بالقمر، و من فقد القمر، فليتمسك بالفرقدين».

- اى مردم، هر كس خورشيد را از دست داد، بايد به دامن ماه چنگ بزند، و هر كس ماه را از دست داد، بايد به دامن دو ستاره ى فرقدين [نام دو ستاره ى معروف بسيار نزديك به هم واقع در نزديكى قطب شمال كه به عنوان راهنما و جهت يابى مورد استفاده قرار مى گيرند.] چنگ بزند.

جابر مى گويد: من و ابوايوب انصارى و انس بن مالك برخاستيم و عرض كرديم: اى رسول خدا؟ منظور از خورشيد كيست، فرمود: من.

آنگاه مثالى براى ما زد و فرمود: خداوند متعال ما را خلق نمود و به منزله ى ستاره هاى آسمان قرار داد. هر زمان كه ستاره اى مخفى شود، ستاره ديگر طلوع خواهد كرد. من خورشيد، اما هنگامى كه از ميان شما رفتم، دست به دامن ماه بزنيد. پرسيدم: مقصود از ماه كيست؟ فرمود: برادرم و وصى و وزير و قاضى دين و پدر دو پسرم و جانشين من در ميان اهلم (و در نسخه ديگر فرمود: على بن ابى طالب). پرسيدم: منظور از دو ستاره ى فرقدان كدامند؟ فرمود: حسن و حسين. پس از آن قدرى تأمل نمود سپس فرمود:

«هولاء و فاطمه، و هى الزهره، عترتى و اهل بيتى، هم مع القرآن لا يفترقان حتى يردا على الحوض.» [بحارالانوار، ج 24، ص 75، روايت 11.]

- اينها (يعنى على و حسن و حسين) و فاطمه كه او زهره است، عترت و اهل بيت من هستند. ايشان با قرآنند و از آن جدا نمى شوند، تا نزد حوض كوثر بر من وارد شوند و يكديگر را ملاقات كنيم.

بيان:

قسمت آخر اين كلام رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم بهترين فضيلت براى فاطمه عليهاالسلام محسوب مى شود.

فاطمه واسطه ى پذيرش توبه آدم

مفضل بن عمر مى گويد: از امام صادق عليه السلام پرسيدم: مراد از «كلمات» در فرمايش خداوند- عزوجل- چيست؟ آنجا كه مى فرمايد:

(و اذ ابتلى ابراهيم ربه بكلمات فاتمهن.) [بقره: 124.]

- (و (به ياد آور) آن هنگام را كه حضرت ابراهيم را پروردگارش با كلماتى آزمود و او را كاملا ادا نمود.)

فرمود: مقصود همان كلماتى است كه حضرت آدم عليه السلام از پروردگارش فرا گرفت و با آنها به سوى او توجه نمود [بقره: 37- «فتلقى آدم من ربه كلمات فتاب عليه».]، و آنها عبارتند از:

«اسالك بحق محمد و على و فاطمه والحسن والحسين، الا تبت على، فتاب الله عليه، انه هو التواب الرحيم.» [بحارالانوار، ج 24، ص 177، روايت 8.]

- از تو درخواست مى كنم، به حق محمد و على و فاطمه و حسن و حسين عليهم السلام كه توبه مرا قبول كنى، پس خداوند توبه او را پذيرفت و او بسيار توبه پذير و مهربان است.

بيان:

شاهد در اين حديث، ذكر فاطمه عليهاالسلام در رديف ساير انوار مقدسه اهل بيت عليهم السلام است.

فاطمه مصداق بارز ايتاء ذى القربى

را وى مى گويد: نزد حضرت ابى جعفر (امام باقر) عليه السلام نشسته بودم كه به من فرمود: خداوند متعال مى فرمايد: (ان الله يامر بالعدل والاحسان و ايتاء ذى القربى.) [نحل: 90.]: (براستى خداوند به دادگرى و نيكوكارى و بخشش به خويشاوندان فرمان مى دهد.) سپس فرمود: مقصود از «عدل»، رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم، و از «احسان» اميرالمومنين على بن ابى طالب عليه السلام، و از «ايتاء ذى القربى» فاطمه عليهاالسلام است. [بحارالانوار، ج 24، ص 190، روايت 12.]

فاطمه اهل رسول و خدا، و مخاطب سلام الهى

حضرت موسى بن جعفر به نقل از پدر بزرگوارش عليهماالسلام مى فرمايد: (روزى) رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم، اميرالمومنين على بن ابى طالب و فاطمه و حسن و حسين (عليهم السلام) را جمع نمود. و در را بر روى خود ايشان بست و سپس فرمود:

«يا اهلى و اهل الله، ان الله- عزوجل- يقرا عليكم السلام، و هذا جبرئيل معكم فى البيت يقول: انى قد جعلت عدوكم لكم فتنه، فما تقولون؟ قالوا: نصبر يا رسول الله لامر الله و ما نزل من قضائه، حتى نقدم على الله- عزوجل- و نستكمل جزيل ثوابه، فقد سمعناه يعد الصابرين الخير كله، فبكى رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم حتى سمع نحيبه من خارج البيت فنزلت هذه الآيه (و جعلنا بعضكم لبعض فتنه، اتصبرون؟ و كان ربك بصيرا.) [فرقان: 20.] انهم سيصبرون، اى سيصبرون كما قالوا صلوات الله عليهم.» [بحارالانوار، ج 24، ص 219، روايت 16.]

- اهل من و اهل خدا، خداوند بر شما سلام مى فرستد و اين جبرئيل است كه با شما در خانه حاضر است و مى گويد: من دشمنان شما را امتحان براى شما قرار دادم، شما چه مى گوييد؟ همگى گفتند: اى رسول خدا، در برابر امر خدا و هر چه از حكم تخلف ناپذير او فرود آيد، شكيبايى مى كنيم تا به پيشگاه خداوند- عزوجل- وارد شويم، و ثواب و پاداش كامل ببريم، زيرا شنيده ايم كه خداوند تمام خوبيها را به صابران وعده داده است. در اينجا رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم سخت گريه نمود به گونه اى كه صداى وى از خارج خانه شنيده شد. سپس اين آيه نازل شد: (وجعلنا بعضكم...) و آنها صبر خواهند كرد، يعنى صبر خواهند كرد چنانكه خود فرمودند.

بيان:

عمده ى نظر از ذكر اين حديث، كلام رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم درباره ى اين چهار بزرگوار مى باشد كه يكى از آنها فاطمه عليهاالسلام است، با تعبير «يا اهلى و اهل الله» و نيز جمله «ان الله يقرا عليكم السلام» كه همگى اشاره به عظمت حضرتش دارد.

فاطمه تاويل ليله مباركه

يعقوب بن جعفر بن ابراهيم مى گويد: نزد حضرت ابى الحسن موسى عليه السلام بودم كه مردى نصرانى خدمتش رسيد و مسائلى را پرسيد... يكى از سوالهاى او اين بود كه تفسير باطنى آيه ى شريفه چيست كه خداوند مى فرمايد:

(حم، والكتاب المبين، انا انزلناه فى ليله مباركه، انا كنا منذرين، فيها يفرق كل امر حكيم [دخان: 1- 4).]

- حاميم، سوگند به كتاب روشن و روشنگر، براستى كه ما آن را در شب خجسته فرو فرستاديم، ما مى خواستيم بيم دهيم، در آن شب تمام امور استوار، مقدر مى گردد.

حضرت فرمود: مقصود از «حم» حضرت محمد صلى الله عليه و آله و سلم است، و نام وى در كتابى كه به حضرت هود عليه السلام نازل شده موجود است، و آن كتاب حروفش ناقص است. و مقصود از «كتاب مبين» اميرالمومنين عليه السلام، و از «ليله» فاطمه عليهاالسلام) است، اما اينكه مى فرمايد: «فيها يفرق كل امر حكيم» يعنى از فاطمه خير فراوان و مردان حكيم و فرزانه متولد مى شد، «فرجل حكيم، و رجل حكيم، و رجل حكيم...» [بحارالانوار، ج 24، ص 319، روايت 28.]

بيان:

مقصود از اينكه در روايت آمده: «حروف آن كتاب ناقص است»، يعنى «حم» در آن كتاب به طور رمز آمده و محمد صلى الله عليه و آله و سلم به صورت «حم» نوشته شده، بلكه همه حروف آن كتاب چنين بوده است.

منظور ما از ذكر اين حديث آن است كه امام كاظم عليه السلام آيات اول سوره را،از اول حرف رمز تا چهار آيه ى بعد، به چهارده معصوم عليه السلام تفسير، و بخصوص حضرت زهرا عليهاالسلام را كه ام الائمه هستند، در آن ميان ذكر نموده و 