بكر محمد بن احمد بن ابى الثلج ، قالت : حدثنا ابوعبدالله محمد بن احمد الصفوانى ، قال : حدثنا ابواحمد عبدالعزيز بن يحيى الجلودى ، قال : حدثنى محمد بن زكريا، قال : حدثنا محمد بن عبدالرحمن المهلبى ، قال : حدثنا عبدالله بن محمد بن سليمان المدائنى ، قال حدثنى ابى ، عن عبدالله بن الحسن ، عن امه فاطمه بنت الحسين عليه السلام .
5. قال الصدوق فى معانى الاخبار حدثنا احمد بن الحسن القطان ، قال : حدثنا عبدالرحمن بن محمد الحسينى ، قال : حدثنا ابوالطيب محمد بن الحسين بن حميد الخمى ، قال : حدثنا ابوعبدالله محمد بن زكريا، قال : حدثنا محمد بن عبدالرحمن المهلبى ، قال : حدثنا عبدالله بن محمد بن سليمان ، عن ابيه ، عن عبدالله بن الحسن عن امه فاطمه بنت الحسين عليه السلام .
6. قال على بن عيسى الاريلى فى كشف الغمه و ابن ابى الحديد فى شرحه على نهج البلاغه : قال ابوبكر احمد بن عبدالعزيز الجوهرى : حدثنا محمد بن زكريا، قال : حدثنا محمد بن عبدالرحمن المهلبى ، عن عبدالله بن حماد بن سليمان ، عن ابيه ، عن عبدالله بن حسن بن حسين ، عن امه فاطمه بنت الحسين عليه السلام .
-- روايت ابن عباس  
7. قال الشيخ الطوسى فى الامالى : قال اخبرنا الحفار، قال : حدثنا اسماعيل بن على الدعبلى ، قال : حدثنا احمد بن على الخزاز - ببغداد بالكرخ بدار كعب - قال : حدثنا ابوسهل الدقاق ، قال : حدثنا عبدالرزاق (خ ل بن عبدالرزاق ) قال الدعبلى : حدثنا ابو يعقوب اسحاق بن ابراهيم الدبرى -بصنعاء اليمن فى سنه ثلاث و ثمانين و مائين - قال : حدثنا عبدالرزاق ، قال : اخبر نا نعمر، عن الزهرى ، عن عبيد الله بن عبدالله بن عتبه بن مسعود، عن ابن عباس .
-- روايت عطيه عوفى  
8. قال ابن طيفور فى بلاغات النساء حدثنى هارون مسلم بن سعدان ، عن الحسن بن علوان ، عن عطيه العوفى .
-- تنظيم و ترجمه متن كامل خطبه حضرت زهرا سلام الله عليها 
متن عربى خطابه حضرت زهرا سلام الله عليها تا كنون به صور مختلف به چاپ رسيده كه اكثر آنها طبق روايت كتاب احتجاج طبرسى بوده است . لذا آماده سازى متنى كامل و مقابله شده بر نسخ متعددى كه ذكر شد، با توجه به جايگاه عظيم خطابه حضرت در ميراث فرهنگى شيعه ، از واجبات علمى ماست .
متن حاضر طبق منابع و اسنادى كه قبلا ذكر شد پس از مقابله و تطبيق آن در مدارك بيست گانه اش يعنى كتابهاى دلائل الامه ، الاحتجاج ، كشف الغمه ، الشافى ، شرح نهج البلاغه ابن ميثم ، الطرائف ، الدر النظيم ، الكتاب المبين ، شرخ الاخبار، انوار اليقين ، امالى شيخ طوسى ، معانى الاخبار، شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، بلاغات النساء التذكره الحمدونيه ، نثر الدر، منال الطالب ، الفاضل فى صفه الادب بلاغات النساء التذكره الحمدونيه ، نثر الدر، منال الطالب ، الفاضل فى صفه الادب الكامل ، و نيز نسخه علامه قزوينى در كتاب فدك و نسخه علامه مجلسى در بحار تنظيم و تلفيق شده ، كه در 37 بخش قديم شده است .
كيفيت تنظيم خطبه و مقابله نسخه ها و موارد تكميلى آنها نسبت به يكديگر در كتاب اسرار فدك بيان شده ، و طالبين مى توانند به آن كتاب مراجعه نمايند.
در كتاب حاضر، متن خطبه بدون پاورقى و ذكر نسخه بذلها آمده و در اول هر بخش عنوان آن ذكر شده است .
حركات و اعراب گذارى براى سهولت در مطالعه و حفظ خطبه انجام گرفته ، و مواردى مهم خطبه با حروف سياه آورده شده است .
ترجمه فارسى نيز در 37 بخش تنظيم شده و سعى بر آن بوده كه ظرافت معانى مراعات شود و در عين حال تا حد امكان از الفاظ پيچيده استفاده نشده به طورى كه براى عموم قابل درك باشد. اضافه بر اينكه استعاره و كنايه و ضرب المثل هايى نيز در آن وجود دارد و در معنى كردن آنها درك صحيح فارسى زبانان در نظر گرفته شده است . البته نظر به اهميت خطبه ، فهم دقيق بعضى موارد آن احتياج به تفسير دارد كه كتاب اسرار فدك تا حدودى به آن پرداخته ايم .
ياد آور مى شود قطعات تاريخى كه همزمان با خطبه و در همان مجلس واقع شده جمع آورى شد و به صورتى كه در متن خطبه مشخص است تلفيق شد. اين بدان جهت است كه خطابه حضرت زهرا سلام الله عليها صورت محاكمه داشته و گفتگوهاى متعددى ضمن آن واقع شده كه براى ارائه صورت كامل آن بايد به اين صورت تنظيم مى شد تا خواننده تصور دقيقى از ماجرا داشته باشد.
-- --
ما اكنون به استقبال صداى فاطمى عليه السلام مى رويم ، در روزگارى كه آن بزرگ بانوى جهان با تنفر و غضب نسبت به چنان مردمانى فدك را رها كرد و رفت ، و ننگ و نفرين نثارشان نمود. امامان معصوم از فرزندان زهرا سلام الله عليها نيز حاضر به باز پس گرفتن سرزمينى نشدند كه به قيمت جسارت به مقام والاى مادرشان غصب شد.
امامان ما حساب فدك را به قيامت گذاشتند چرا كه صاحب فدك چنين مى خواست و با همين خواسته از اين جهان رفت . آنچه بر آن تاكيد فرمودند اين بود كه شيعيان با احساس ديگرى اين خطبه مادرشان را دنبال كنند و گوش جان به صداى پر سوز و گداز فاطمه سلام الله عليها بسپارند و تا حد امكان آن را در سينه جاى دهند و حفظ دهند و حفظ كنند و به فرزندان و خويشان و دوستان خود بياموزند.

اى فاطمه پهلو شكسته ، كه در هيجده سالگى با قد خميده و با سيلى از اشك ، اين خطابه مفصل را در دفاع از حريم عصمت ايراد فرمودى ، صداى شكستن دل تو از لابلاى سخنانت قلب ما را مى سوزاند و روح ما را كه از طينت تو بر گرفته است غصه دار مى كند.
با تو اى دو جهان پيمان مى بنديم كه كلامت را نيك به خاطر بسپاريم و مفاهيم آن را از اعماق جان درك كنيم و با آنچه در توان داريم از مقام شامخ تو دفاع كنيم و از كنار فدك تو بى تفاوت نگذريم .
 1- بحارالانوار: ج 21 ص 22، 23، 25، ج 29 ص 105، 110، 114، 115، 118، 121، 123، 195، 348، تهذيب الاحكام : ج 1 ص 424. الخرائج : ج 1 ص 113. معجم البلدان : ج 4 ص 238.
2- شرح نهج البلاغه (ابن ابى الحديد) ج 16 ص 263.
3-بحارالانوار ج 2 ص 23. نوائب الذهور: ج 3 ص 148. عوالم العلوم : ج 11 ص 574. مجمع النورين ص 137.
4-كتاب سليم : ج 2 ص 694. بحارالانوار: ج 29 ص 134، 156، 190.
5- بحار الانوار ج 29 ص 134، 189، 194 - 199، كتاب سليم : ج 2 ص 868.
6-بحار الانوار: ج 29 ص 134، 189، 194 - 199.
7- بحار الانوار: ج 29 ص 191.
8-بحارالانوار ج 29 ص 157، 192، ج 48 ص 157. نوائب الدهور: ج 3 ص 148.
9-بحارالانوار: ج 29 ص 157، 193، ج 48 ص 157: نوائب الدهور: ج 3 ص 148.
10-بحارالانوار ج 29 ص 189، 195.
11- اسناد و مدارك مربوط به خطبه در بخش پايانى اين كتاب مفصلا ذكر شده است .
12-بحارالانوار ج 29 ص 140 ح 30.
13-بحارالانوار: ج 29 ص 140 ح 30
14-بحارالانوار: ج 29 ص 140.
15- دلائل الامامه : ص 119. بحارالانوار: ج 29 ص 326
16-بحارالانوار: ج 29 ص 140 ح 38.
17-شرح نهج البلاغه ابن ميثم ، ج 5 ص 105، الكتاب المبين : ص 190
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:1085.txt">معرفی کتاب</a><a class="text" href="w:text:1086.txt">رابطه‏ى غصب فدك و خلافت ابوبكر</a><a class="text" href="w:text:1087.txt">دو رفتار متفاوت با دو دختر پيامبر در طول تاريخ</a><a class="text" href="w:text:1088.txt">چرا اميرالمؤمنين فدك را در زمان حكومتش پس نگرفت؟</a><a class="text" href="w:text:1089.txt">پيشگويى خداوند و پيامبر درباره‏ ى غصب فدك</a><a class="text" href="w:text:1090.txt">شكايت