ز دنيا: حديث 80 ((ارزش دعا)) حديث 88
3. شوق شهادت و بى اعتنايى به دنيا ش . شادى و خشنودى فاطمه عليها السلام ع . آگاهى از شهادت خويش ، حديث 134 الى 137
4. ايثارگرى هاى فاطمه عليها السلام خ - ازخودگذشتگى م - مشكلات اقتصادى ، حديث 179 الى 195
5. ضرورت ساده زيستى ز- زن و ساده زيستى ، حديث 88ذ.ر
اول : روابط اجتماعى
1- كيفيت رابطه با مردم و خانواده
معيار و ميزان سنجش ارزشمندى انسان از ديدگاه حضرت زهرا (عليها السلام )، روابط شايسته با مردم و خانواده است كه فرمود.
حديث 84 :
قالت : خياركم الينكم مناكبة و اكرمهم لنسائهم (172)
(بهترين شما كسى است كه در برخورد با مردم نرم تر و مهربان تر است و ارزشمندترين مرم كسانى هستند كه با همسرانشان مهربان و بخشنده اند(173))
2- زن و زندگى اجتماعى - ز- زن و زندگى اجتماعى ، حديث 87
-ز- زن و آرايش حديث 96 و 97
3- روابط سياسى اجتماعى
خ - خطبه هاى حضرت زهرا عليها السلام
د- دفاع
الف - اخلاق اجتماعى
دوم : روزه
1- شرائط روزه دارى
حضرت زهرا عليها السلام درباره شرايط روزه دارى فرمود:
حديث 85 :
قالت : ما يصنع الصائم بصيامه اذا لم يصن لسانه و سمعه و بصره و جوارحه
(اگر روزه ، زبان و گوش و چشم و دست و پاى روزه دار را از ارتكاب اعمال ناپسند دور نكند، روزه را مى خواهد چه كند (و به چه دردش ‍ مى خورد؟(174))
2- روزه نذرى (روزه شكرگزارى )
وقتى امام حسن و امام حسين عليهماالسلام مريض شدند، حضرت زهرا عليها السلام آن دو بزرگوار را در آغوش گرفت و نزد پيامبر صلى الله عليه و آله برد و فرمود:
حديث 86 :
قالت : ان برى ء ولداى مما بهما صمت لله ثلاثه ايام شكرا
(اگر فرزندانم شفا يابند، سه روز براى خدا جهت شكرگزارى روزه خواهم گرفت (175))
ز
اول : زن و زندگى اجتماعى - ح - حجاب
1- آن چه براى زنان نيكو است
امام على (عليه السلام ) مى فرمايد: خدمت پيامبر گرامى اسلام بوديم ، آن حضرت پرسيد: چه چيزى براى زنان نيكو و رواست ؟
حضرت فاطمه عليها السلام پاسخ داد:
حديث 87 :
قالت : خير للنساء ان لا يرين الرجال و لا يراهن الرجال (176)
(آن چه براى زنان نيكو است ، اينكه ((بدون ضرورت )) مردان نامحرم را نبينند و نامحرمان نيز او را ننگرند(177))
2- ساده زيستى و كار روزانه فاطمه عليها السلام
روزى پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله وارد منزل فاطمه عليها السلام شد، دخترش را ديد كه روى زمين نشسته ، با يك دست فرزندش را در آغوش ‍ گرفته شير مى دهد، و با دست ديگر با آسياب دستى گندمها را آرد مى كند، اشك در چشمان رسول خدا صلى الله عليه و آله حلقه زد و فرمود:
يا بنتاه تعجلى مراره الدنيا بحلاوه الاخره
(دخترم ! تلخى ها و مشكلات دنيا را به ياد شيرينى و سعادت بهشت بر خود گوارا ساز)
حضرت فاطمه عليها السلام در جواب پدر فرمود:
حديث 88 :
قالت : يا رسول الله ، الحمد لله على نعمائه والشكرلله على آلائه (178)
(اى رسول خدا! حمد و شكر و سپاس سزاوار خداست ، در برابر نعمتهاى بيكرانه او(179))
3- ساده پوشى
الف - سادگى در لباس
سلمان فارسى مى گويد: روزى حضرت فاطمه عليها السلام را ديدم كه چادرى وصله دار و ساده بر سر داشت .
در شگفتى ماندم و گفتم : عجبا! دختران پادشاهان ايران و قيصر روم بر كرسيهاى طلايى مى نشينند و پارچه هاى زربفت به تن مى كنند، وه كه اين دختر رسول خداست ! نه چادرهاى گران قيمت بر سر دارد و نه لباسهاى زيبا.
فاطمه عليها السلام پاسخ داد:
حديث 89 :
قالت : يا سلمان ! ان الله ذخر لنا الثياب والكراسى ليوم آخر
(اى سلمان ! خداوند بزرگ ، لباسهاى زينتى و تختهاى طلائى را براى ما در روز قيامت ذخيره كرده است (180))
ب - سادگى زندگى
حضرت زهرا عليها السلام سپس به خدمت پدر رفت و شگفتى سلمان را مطرح فرمود:
حديث 90 :
قالت : يا رسول الله ! ان سلمان تعجب من لباسى
فوالذى بعثك بالحق مالى و لعلى منذ خمس سنين الا مسك كبش نعلف عليها بالنهار بعيرنا و اذا كان الليل افترشناه و ان مرفقتنا لمن ادم حشوها ليف (181)
(اى رسول خدا! سلمان از سادگى لباس من تعجب نمود، سوگند به خدائى كه تو را مبعوث فرمود، مدت پنج سال است فرش خانه ما پوست گوسفندى است كه روزها بر روى آن شترمان علف مى خورد و شب ها بر روى آن مى خوابيم و بالش ما چرمى است كه از ليف خرما پر شده است .(182))
4- لحظه اى كه زن به خدا نزديك تر است .
پيامبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله از ياران خود پرسيد:
در كدام لحظه ، زن به خدا نزديكتر است ؟
پاسخ مناسبى مطرح نشد، تا اينكه حضرت زهرا عليها السلام سئوال پدر را شنيد و پاسخ داد:
حديث 91 :
قالت فاطمه عليها السلام : ادنى ما تكون من ربها ان تلزم قعر بيتها(183)
(آن لحظه كه زن در خانه خود مى ماند ((و به امور زندگى و تربيت فرزند مى پردازد)) به خدا نزديكتر است .(184)
دوم : زن و آيين زندگى
آ- آيين همسردارى
م - مشكلات اقتصادى
ح - حجاب و پوشش
- الف - اخلاق
-ز- زن و زندگى اجتماعى
- م - مبارزه
- ز - زن و كار
د- دفاع و مبارزه
سوم : زن و كار
1- زن و كار روزانه
ام سلمه از امام على (عليه السلام ) نقل مى كند:
روزى رسول خدا صلى الله عليه و آله وارد منزل ما شد و از اوضاع و احوال زندگى خانوادگى ما پرسيد:
حضرت زهرا عليها السلام پاسخ داد:
حديث 92 :
قالت : يا رسول الله مجلت يداى من الرحى اطحن مره و اعجن مره (185)
(اى رسول خدا! دستان من با كار كردن با آسياب سنگى تاول زده و زخم شده است ، زيرا گاهى گندم آرد مى كنم و زمانى آرد را خمير مى سازم (186))
2- هماهنگى زن و شوهر در كار منزل
حضرت زهرا عليها السلام چون ديگر زنان جامعه كار مى كرد، گندم را با آسياب دستى آرد مى نمود، نان مى پخت ، كار روزانه را انجام مى داد، به بچه دارى و تربيت كودك توجه كامل داشت ، تا آنكه هر دو دست آن يگانه روزگار زخم شد. ناچار خدمت پدر رفت و فرمود:
حديث 93 :
فقالت : قد مجلت يداى من الرحى ، ليلتى جميعا ادير الرحى حتى اصبح ، و ابوالحسن يحمل حسنا و حسينا(187)
(يا رسول الله صلى الله عليه و آله ! هر دو دستم به علت آرد كردن گندم با آسياب دستى ورم كرده و زخم شده است ، ديشب را تا صبح به آرد كردن گندم مشغول بودم و ابوالحسن ، فرزندانم ، حسن و حسين عليهماالسلام را نگهدارى مى كرد.(188))
3- تقسيم كار در خانواده
فاطمه عليها السلام در زندگى پربار خويش ، به كار و انجام وظايف خانوادگى و تربيتى توجه كامل داشت ، نه تنها كار مى كرد، و نيازمنديهاى خانواده را بر طرف مى ساخت ، بلكه به تقسيم كار در خانواده و تحقق عدالت در محيط كوچك خانه و خانواده نيز اهميت مى داد.
كارهاى خانه و خانواده را بين خود و اميرالمؤ منين على (عليه السلام )، و كار روزانه داخل منزل را نيز بين خود و خدمتكارش فضه ، بگونه اى مساوى تقسيم مى كرد.
سلمان فارسى مى گويد: فاطمه زهرا عليها السلام را ديدم كه با دستان مبارك و با آسياب دستى گندم را آرد مى كند، جلو رفته پس از سلام ، گفتم :
اى دختر رسول خدا صلى الله عليه و آله ! خود را به زحمت مينداز، در كنار شما خدمتكار منزلتان فضه ايستاده است كار منزل را به ايشان واگذار!!
حضرت زهرا عليها السلام پاسخ داد:
حديث 94 :
قالت : اوصانى رسول الله ان تكون الخدمة لها يوما و لى يوم