ن : 52 - آيه مباهله
فمن حآجك فيه من بعد ما جآءك من العلم فقل تعالوا ندع اءبنآءنا واءبنآءكم ونساءنا ونساءءكم واءنفسكم ثم نبتهل فنجعل لعنت الله على الكذبين (76)
((پس هر كس بستيزد با تو در آن بعد از آن كه آمد تو را دانش بگو بيايد بخوانيم فرزندان ما و فرزندان شما را و زنان ما و زنان شما را و ما خود را و شما خويش را سپس دعا كنيم پس بفرستيم لعنت خدا را بر دروغگويان .))
چند نكته در آيه ى مباهله :
مى توان نكات فراوانى را از آيه استفاده كرد كه به مناسبت بحث به بعضى از آن ها اشاره مى كنيم .
1) يكى از راه هاى اثبات حق ، مباهله است .(فمن حآجك )
2) استفاده از مباهله نه تنها به اذن الهى بلكه به فرمان او بود. (فقل )
3) نفراتى كه بايد در مباهله شركت مى كردند افراد خاص بودند نه همه افراد. (تعالوا ندع ...)
4) اولين گروهى كه در معرض مباهله قرار مى گيرند و شركت مى كنند پاره ى تن ، يعنى فرزندان هستند. (ندع اءبنآءنا واءبنآءكم )
5) حرمت زن از ديدگاه قرآن هميشه محفوظ است و لذا بين دو گروه ابناء و انفس آمده است .
6) پيامبر (صلى الله عليه و آله و سلم ) داراى فرزندان پسر در هنگام مباهله بوده است (اءبنآءنا)
7) مقصود از اءنفسنا كسى غير از پيامبر اسلام (صلى الله عليه و آله و سلم ) است ؛ زيرا آن حضرت خود دعوت كننده است و معنا ندارد كسى خود را دعوت كند. همان طور كه در مجمع البيان آمده است .(77)
نظر اهل تسنن درباره ى اهل مباهله :
مى توان ادعا كرد كه از بديهيات است كه آيه ى فوق درباره ى اصحاب كساء (عليهما السلام ) است و عمده ى مفسرين ، مورخين ، محدثين و متكلمين آن را ارسال مسلمات شمرده اند. بلكه تمام مسلمانان اتفاق نظر دارند كه در مباهله ، پيامبر اسلام (صلى الله عليه و آله و سلم ) به جز على و فاطمه ى زهرا و حسن و حسين (عليهما السلام ) كسى ديگرى را نياورد.
فخر رازى بعد از نقل مطالب فوق مى گويد: و بدان اين روايت همچون رواياتى است كه اهل تفسير و حديث اتفاق بر صحت آن دارند.(78)
مقام حضرت فاطمه (عليها السلام ) در آيه از ديدگاه علماى اهل تسنن :
محمدبن طلعه ى شافعى مى گويد:
((با نور بصيرت بنگر به مدلول اين آيه و ترتيب رعايت عبارت آن و چگونگى علو مقام فاطمه در منازل شرف و برترى درجه اش . و ترديدى نيست كه پيامبر (صلى الله عليه و آله و سلم ) (علو مقام حضرت فاطمه (عليها السلام ) را) بيان كرده است ؛ زيرا او را (در هنگام رفتن براى مباهله ) بين خود و على قرار داده است (خود آن حضرت از جلو و فاطمه (عليها السلام ) پشت سر او و على (عليه السلام ) پشت سر فاطمه (عليها السلام )) و اين كار توجه به هشدارى است به رمز و راز و حكمت آيه . پس بى ترديد خداوند او (فاطمه (عليها السلام )) را قرار داده است در حمايتى از جلو رو و پشت سر تا بدين وسيله مقام و مرتبه ى فاطمه را آشكار سازد و چون مقصود از ((انفسنا)) نفس على با پيامبر است ، خداوند او را بين اين دو قرار داده است ، تا حراست و نگهبانى با احاطه به جان (پيامبر و على (عليهما السلام )) رساتر باشد.))(79)
زمخشير در ذيل آيه ى مباهله بيانى دارد كه پايان آن چنين است :
((و (پيامبر (صلى الله عليه و آله و سلم )) آنان را (يعنى ابناء و نساء كه حسن و حسين و فاطمه (عليهم السلام ) باشند) بر انفس مقدم داشت تا لطف جايگاه و منزلت آنان را هشدار دهد و اعلام كند كه آنان (حتى ) بر جان مقدم است (و حاضر است ) جان را فداى آنان كند و اين بالاترين دليل بر فضيلت اصحاب كساء (عليهم السلام ) است .))(80)
فاطمه (عليها السلام ) در آيه ى تطهير: 53 - آيه تطهير
انما يريد الله ليذهب عنكم الرجس اءهل البيت ويطهركم تطهيرا(81)
((همانا خداوند مى خواهد تا از شما اهل بيت ، پليدى را ببرد و شما را پاك كند، پاك كردنى .))
اهل البيت چه كسانى هستند؟
سيوطى شافعى در ((درالمنثور)) 10 روايت ذكر مى كند كه مراد از اهل البيت ، پيامبر و على و فاطمه و حسن و حسين (عليهم السلام ) هستند از جمله طبرانى از ام سلمه - رضى الله عنها - نقل كرده كه رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ) به فاطمه - رضى الله عنها - فرمود: همسر و دو پسرت را به نزد من بياور. فاطمه آنان را آورد. رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ) بر آنان كساىِ فدكى را انداخت ، پس دستش را بر آنان نهاد و فرمود: خدايا اينان اهل محمد (آل محمد) هستند. پس صلوات و بركات خويش را بر آل محمد قرار ده همان طور كه آن را بر آل ابراهيم قرار دادى . بى شك تو مورد حمد و مجد و عظمت هستى . ام سلمه - رضى الله عنها - گفت : پس كسا را بلند كردم تا داخلش شوم . آن را از دستم كشيد و فرمود: تو بر خير هستى .(82)
خانه ى فاطمه (عليها السلام ) و سلام رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
روايات متعددى در كتب اهل سنت وارد شده است كه پيامبر (صلى الله عليه و آله و سلم ) مدت زمان مديدى به درب خانه على و فاطمه ، (عليهما السلام ) مى آمد و آيه ى تطهير را تلاوت مى فرمود. از آن جمله ابن عباس نقل مى كند كه گواه بودم كه 9 ماه رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ) در هنگام نماز درب منزل على بن ابى طالب رضى الله عنه مى آمد و مى فرمود: السلام عليكم ورحمة الله وبركاته اهل البيت انما يريد الله ...تطهيرا؛ الصلاة رحمكم الله هر روز 5 مرتبه (اين كار را پيامبر (صلى الله عليه و آله و سلم ) تكرار مى كرد).(83)
انا حرب لمن حاربتم
در حديث ابى سعيد خدرى است كه پيامبر (صلى الله عليه و آله و سلم ) بعد از تلاوت آيه ى تطهير مى فرمود: انا حرب لمن حاربتم انا سلم لمن سالمتم (84) ((من سر جنگ دارم با كسى كه با شما سر جنگ داشته بباشد من صلح و سازش دارم با كسى كه با شما سر سازش ‍ دارد.))
دو نكته :
1) اراده ى خداوند از مرادش منفك نيست و هر چه اراده كند بى ترديد تحقق مى يابد و چون خداوند اراده ى پاكى اهل بيت (عليهم السلام ) را نموده است ، پس آنان پاك هستند و هيچ گونه ناپاكى در رفتار و گفتار و افكار آنان راه ندارد.
2) گر چه آيه ى تطهير در بين آياتى است كه مربوط به همسران پيامبر (صلى الله عليه و آله و سلم ) است ولى ترديدى نيست كه آيه مرتبط به آنان نيست . گذشته از رواياتى كه در اين باره وارد شده است و به بعضى از آنان اشاره شد تغيير خطاب از ((كن )) به ((كم )) خود اين امر را مى رساند.
از امام سجاد (عليه السلام ) نقر شده كه فرمود: گروهى از مردم نادان گمان مى كنند كه مرا خداوند از اين آيه همسران پيامبر (صلى الله عليه و آله و سلم ) مى باشد و حال آن كه آنان دروغ مى گويند و گناه مى كنند. اگر خداوند همسران پيامبر (صلى الله عليه و آله و سلم ) را اراده كرده بود حتما فرمود: ليذهب عنكن الرجس ويطهر كن تطهيرا و كلام مؤ نث بود همان طور كه فرمود: واذكرن ما يتلى فى بيوتكن ولا تبرجن ولستن كاحد من النساء.(85)
شاءن نزول آيه ى تطهير كه در خانه ام سلمه رضى الله عنها نازل شد برخورد پيامبر (صلى الله عليه و آله و سلم ) با ام سلمه خود مويد گفتار حضرت سجاد (عليه السلام ) است .
سلام پيامبر (صلى الله عليه و آله و سلم ) به فاطمه (عليها السلام ): 54 - آيه دعوت به نماز
واءمر اءهلك بالصلوة واصطبر عليها(86)
((و فرمان بده اهل خويش را به نماز و بر آن 