 و مجتهدان و امرا و وزرا و افراد برجسته اند. [سيد محمدكاظم قزوينى: فاطمةالزهراء، صص 77- 78.]

آثار اقتدار تو تا حشر متصل
خصم سياه روى تو بى حاصل و خجل
[ملاحسين كاشفى: تفسير حسينى، يك جلدى، ص 1389.] <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:783.txt">معرفی کتاب</a><a class="text" href="w:text:784.txt">مقدمه</a><a class="text" href="w:text:785.txt">اشكال ادبى به متن حديث و جواب آن</a><a class="text" href="w:text:786.txt">منابع و مدارك حديث</a><a class="text" href="w:text:787.txt">مفاد و معناى حديث «لولا فاطمه...»</a><a class="text" href="w:text:788.txt">اثبات درك و شعور براى موجودات </a><a class="text" href="w:text:789.txt">هدف از خلقت عالم و انسان</a><a class="text" href="w:text:790.txt">وابسته بودن موجودات به ذات باريتعالى</a><a class="text" href="w:text:791.txt">برتر بودن انسان از فرشتگان</a><a class="text" href="w:text:792.txt">عصمت چهارده معصوم</a><a class="text" href="w:text:793.txt">خلقت عالم به طفيل چهارده معصوم عليهم‏السلام</a><a class="text" href="w:text:794.txt">بررسى حديث از زاويه عليّت فاعلى</a><a class="text" href="w:text:795.txt">معناى جمله دوّم حديث «لولا فاطمه...»</a><a class="text" href="w:text:796.txt">مراد از عصمت در چهارده معصوم</a><a class="text" href="w:text:797.txt">خلافت بلافصل امام على عليه‏السلام</a><a class="text" href="w:text:798.txt">معناى «لولا فاطمه...»</a><a class="text" href="w:text:799.txt">واسطه فيض بودن معصومين عليهم‏السلام</a><a class="text" href="w:text:800.txt">اشاره‏اى به علّت فاعلى خلقت</a><a class="text" href="w:text:801.txt">ملاك شيعه بودن</a><a class="text" href="w:text:802.txt">سرّ عظمت حضرت فاطمه معصومه عليهاالسلام</a><a class="text" href="w:text:803.txt">فضايل و مناقب امام على عليه‏السلام</a><a class="text" href="w:text:804.txt">اشاره‏اى به زندگانى فاطمه زهرا عليهاالسلام</a><a class="text" href="w:text:805.txt">فهرست آيات</a><a class="text" href="w:text:806.txt">منابع و مآخذ</a><a class="text" href="w:text:807.txt">پاورقی</a></body></html>نام کتاب : لولا فاطمه (س)

نویسنده : آيت اللّه محمدعلى گرامى

منبع : سایت مرکز تعلیمات اسلامی واشنگتنمقدمه

ازآن جا كه در سند و معناى حديث شريف قدسى منقول كه خداوند خطاب به پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله فرمود: «لولاك لما خلقت الأفلاك و لولا عليّ لما خلقتك و لولا فاطمة لما خلقتكما؛ اى پيامبر اگر تو نبودى عالم را نمى‏آفريدم و اگر على نبود تو را نمى‏آفريدم و اگر فاطمه نبود شمادو نفر را نمى‏آفريدم» اشكالاتى مطرح شده و به دنبال سؤال برخى از فضلاى حوزه علميّه قم مدّتى قبل پيرامون اين موضوع از حضرت آية‏الله گرامى (مدَّ ظلُّه)، معظم له در پاسخ، يك جلسه به طور مبسوط به اين مطلب اختصاص دادند و از شبهات مطرح شده به طور مفصّل جواب دادند، كه سخنان مزبور پس از پياده شدن از نوار و بازنگرى وتفصيل و اضافات، به صورت نوشتار حاضر در خدمت علاقمندان قرار دارد.

معظم له با بهره‏گيرى از آيات و روايات شيعه و سنّى و مطالب فلسفى و كلامى موضوع فوق را شرح كرده است. ايشان ابتدا به بيان معنا و مفهوم حديث پرداخته و سپس درباره سنديّت حديث بحث مى‏كند، سپس هدف از خلقت عالم وانسان را توضيح مى‏دهد، در ادامه ضمن بيان عصمت چهارده معصوم عليهم‏السلام و لزوم نصب امام توسط خداوند، از مباحثى چون فضايل و مناقب فاطمه زهرا عليهاالسلام ، و بيان خلافت بلا فصل امام على عليه‏السلام و علل انحراف از مسير خودش و مصيبات وارده بر اهل بيت پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله بحث مى‏كند.

ناشر اشكال ادبى به متن حديث و جواب آن

حديثى به اين مضمون نقل شده است: «اى پيامبر! اگر تونبودى افلاك (آسمان‏ها، كرات، مدار سيارات) را خلق نمى‏كردم، و اگر على عليه‏السلام نبود تو را خلق نمى‏كردم، و اگر فاطمه نبود شما دو تن رانمى آفريدم.» اين حديث اصطلاحا قدسى است و به واسطه پيامبر اكرم صلى‏الله‏عليه‏و‏آله از خداوند نقل شده است.(1)

تعبير حديث اين است كه: «لولاك لما خلقت الأفلاك و لولا عليٌّ لما خلقتك و لولا فاطمة لما خلقتكما.

بعدا خواهيم گفت كه تنها اين حديث نيست كه حضرت فاطمه را غرض از خلقت عالم معرّفى كرده است احاديث ديگرى هم داريم كه دلالت بر اين موضوع دارد.

برخى اعتراض كرده‏اند كه اين جمله بر خلاف قواعد ادبيات عرب است. زيرا كلمه لولا على القاعده نبايد بر سر ضمير متصل بيايد، بايد چنين گفته شود: «لولا انت»، نه «لو لاك». اين اعتراض را كسروى هم به پيروى از برخى علماى ادب در يكى از نوشتجاتش ذكر كرده بود... امّا بايد بدانيم كه هر چند قاعده كلّى همان است، ليكن در برخى موارد به رعايت وزن كلام و يا جهات ديگر بر خلاف قاعده كلى مزبور عمل مى‏شود، و اين كار هم كم نيست. به كتاب‏هاى ادبيات عرب و نيز موارد استعمال عرب، رجوع شود تا معلوم گردد كه تعبيرهاى «لولاه» و «لولاك» و «لولاها» و نظاير اين‏ها نيز زياد است.

روايات بسيارى درباره پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله و يا درباره پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله و على عليه‏السلام ، و يا درباره خمسه طيبه (پيامبر، على، فاطمه، حسن و حسين عليهم‏السلام ، و يا درباره پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله و دوازده امام عليه‏السلام وارد شده است كه اين‏ها هدف از خلقت هستند. اين دسته روايات، متعدد و مكرر و مستفيض بلكه متواتر مى‏باشد. به برخى از اين موارد اشاره كرده و سپس وارد توضيح معناى حديث مزبور مى‏شويم.منابع و مدارك حديث

قسمتى از حديث مذكور در «بحارالانوار» ج 15، ص 28 و 29: «لولاك ما خلقت الأفلاك...» هدف بودنِ شخص پيامبر را مى‏رساند. اين معنا در «بحار الانوار»، ج 57، ص 19 و 201 و ج 60، ص 303 و «مدينة المعاجز» ص 153 نقل شده است. «الغدير» ج 2، ص 300 از «فرائد السبطين» حموئى و از مناقب خوارزمى نقل مى‏كند، همچنين «الغدير» ج 5، ص 435 از حاكم در «مستدرك»، ج 2، ص 615 از سبكى در «شفاء السقام»، ص 121 و نيز از زرقانى در «شرح مواهب»، ج 1، 44 نقل كرده است.

بيهقى نيز در كتاب «دلائل النبوّه» نقل كرده و همين طور طبرانى در «معجم الصغير» و سمهودى در «وفاءالوفاء» ص 419 و عزّامى در «فرقان القرآن» ص 117 همگى نقل كرده‏اند.

اين مطلب به حدى براى اهل درايت و فهم از محدثين بلكه عموم اهل ديانت روشن بوده كه شعرا نيز در اشعار خود آورده‏اند. مثل قاضى نظام الدين (وفات 678):
 لأجل جدّكم الأفلاك قد خلقت 	  لو لاه ما اقتضت الأقْدار تكوينا

بخاطر جدّ شما افلاك آفريده شد، اگر او نبود قدرها و هندسه‏ها اقتضاى تحقق نداشت.

به خوارزمى در مناقب، ص 252، (احقاق الحق، ج 9، ص 105 و ج 6 و الغدير) رجوع شود. اين‏ها نمونه كوچكى است از مصادر اين گونه احاديث. در ختم مقال در خصوص روايت: «...لولا فاطمه» بحث مستقلّى خواهد شد.

جمله هايى كه در اين قبيل روايات آمده گاهى خطاب به پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله است و گاهى خطاب به پيامبران ديگر، موضوع مورد سخن گاهى هدف بودن شخص پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله و گاهى هدف بودن پيامبر و على عليه‏السلام و گاهى هدف بودن پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله و على و فاطمه و حسن و حسين عليهم‏السلام و گاهى هدف بودن همه چهارده معصوم به تفصيل مى‏باشد.

اين تعبيرها گاهى به صورت «لو