للَّه! من قرابتك؟ من هولا الذين وجبت علينا مودتهم؟ قال: على و فاطمه و ابناهما و قالها ثلاثا. [مسند احمد حنب باب فضائل الصحابه، احقاق الحق، ج 3، ص 2، تفسير نمونه، ج 20، ص 410.] هنگامى كه آيه ى مذكور نازل شد، گروهى از اصحاب رسول گرامى اسلام عرض كردند: اى رسول خدا! خويشاوندان تو كه مودت آنان بر ما واجب است كيانند؟ فرمودند: على، فاطمه، و دو فرزند آنان و اين سخن را سه بار تكرار كرد.

از اين حديث نيز مانند حديث اول، هم فريضه ى محبت و مودت اهل بيت استفاده مى شود و هم اينكه مراد از «ذى القربى» در مرحله ى اول اهل بيت است، هرچند به تبع آنان شامل ساير ائمه اطهار و فرزندان ديگر رسول خدا نيز بشود. و حضرت امام حسن عليه السلام بعد از شهادت اميرالمومنين عليه السلام در نخستين خطبه اش در معرفى خود فرمودند:

انا من اهل البيت الذين افترض اللَّه مودتهم على كل مسلم فقال: «قل لااسئلكم عليه اجرا الا الاموده فى القربى» [مجمع البيان، ج 9 ص 29 - الميزان، ج 18، ص 52 - نمونه، ج 20، ص 411.] قول خداوند در آيه ى مذكور (بيست و سوم شورى) در مورد وجوب محبت اهل بيت است، و در اين فرمان احترام و مودت آنان واجب شده است و چنانچه مسلمانان به اين فرمان عمل كنند، به يك فريضه ى دينى عمل كرده اند و اگر آن را ناديده بگيرند، واجبى را ناديده گرفته اند.

در اين حديث نيز مودت اهل بيت به عنوان واجب تلقى شده است.

محبت اهل بيت اساس اسلام است

اهل بيت عليهم السلام مكمل و متمم رسالت و اهداف عالى اسلام مى باشند و بدون آنان، خلا در ميان امت مسلمين پديدار مى گردد، كه جبران آن نه تنها مشكل، بلكه محال است و لذا در هر برهه اى وجود امام معصوم يك ضرورت دينى و اجتماعى است، خواه آن امام در ظاهر باشد و يا در پس پرده ى غيبت همانند آفتاب در پشت ابر. [در اين زمينه به كتاب آفتاب ولايت به قلم نگارنده مراجعه فرماييد.] در اين ميان به آحاد مسلمين فرض است با عشق و علاقه درونى از اين الگوهاى الهى پيروى نموده و كمال خويش را دو چندان كنند، زيرا بدون عشق و علاقه قلبى، تبعيت و پيروى ممكن نبوده و مفهوم واقعى نخواهد داشت. و در اين فرض، (محبت درونى) پيوند و همبستگى ناگسستنى در ميان امام و ماموم و ملت و رهبر معصوم فراهم گرديده و هيچ حادثه و خطرى نمى تواند آن آيين و پيروانش را تهديد كند و به اين نكته رسول خدا اشاره نموده و مى فرمايند:

يا على! ان الاسلام عريان لباسه التقوى... و اساس الاسلام حبى و حب اهل بيتى.[كنزالعمال، ج 12، ص 105 ش 34206.] يا على! همانا اسلام عريان و بدون لباس است و تقوى و پرهيزكارى لباس آن را تشكيل مى دهد... و اساس اسلام با محبت من و اهل بيتم متصور است.

اين حديث با مختصر تفاوتى در منابع مكتب تشيع نيز آمده است:

يا على! الاسلام عريان و لباسه الحيا، و زينته الوفا، و مروته العمل الصالح،و عماده الورع، و لكل شى اساس و اساس الاسلام حبنا اهل البيت. [و سائل الشيعه، ج 11، ص 141، بحارالانوار، ج 27، ص 91. با كمى تفاوت، مكارم الاخلاف ص 439.] يا على! اسلام عريان و لباسش شرم و حيا است و زينتش وفادارى و جوانمرديش عمل صالح و ستونش ورع و دورى از گناه و براى هر چيزى اساس و بنيانى است كه محبت ما اهل بيت اساس اسلام به حساب مى آيد.

از اين سخنان دررباره رسول خدا استفاده مى كنيم، كه محبت اهل بيت زيربناى اسلام و آيين الهى است و بدون محبت آنان به حقيقت اسلام نمى توان رسيد، زيرا،درخت ريشه دار اهل بيت از همان شجره ى پرقدرت رسالت كه از منبع فيض الهى نشات گرفته است، سرچشمه مى گيرد و جدايى آنها حتى در يك واحد كوتاه زمانى هم ممكن نيست، چنانچه رسول گرامى اسلام مى فرمايند: .

.. خلقت انا و على من شجره واحده افنا اصلها و على فرعها و فاطمه لقاحها و الحسن و الحسين ثمارها و اشياعنا اوراقها، فمن تعلق بغصن من اغصانها نجا و من زاغ عنها هوى.... [مجمع البيان، ج 9، ص 28 - 29.] من على از يك درخت به وجود آمده ايم، من اصل و ريشه ى درخت و على شاخه هاى تنومند آن مى باشد و دخترم فاطمه عليهاالسلام عامل بارورى و فرزندانم حسن و حسين ميوه هاى آن به حساب مى آيند. و پيروان و شيعيان ما برگهاى آن درختند، هركس از آن درخت آويزان شود نجات يافته و هر كس از آن دورى گزيند هلاك مى گردد.

اين حديث، به صراحت، ولايت را از رسالت تفكيك ناپذير دانسته و على عليه السلام را جان و روح پيامبر صلى اللَّه عليه و آله مى داند.

در اينجا لازم مى دانم به يك نكته ى اساسى در فريضه محبت اهل بيت اشاره كنم و آن اينكه عشق و علاقه به خاندان معصوم رسالت مصالح زيادى در پى دارد، كه بيشتر آنها متوجه سالكان اين راه است. پروردگار عالم در سوره سبا آيه ى چهل و هفت مى فرمايد:

قل ما سالتكم من اجر فهو لكم.

بگو: هر اجر و پاداشى از شما خواسته ام به نفع خود شماست. يعنى: اگر در آيه ى بيست و سوم سوره ى شورى از شما خواسته شده در برابر زحمات رسالت پيامبر، به خاندان معصوم او علاقه شديدى داشته باشيد، همگى به سود شما تمام مى گردد.
محبت اهل بيت، محبت به پيامبر است

چنانچه بحث شد، اهل بيت پيامبر از خود پيامبر صلى اللَّه عليه و آله جدا نيستند و همگى از يك درخت تنومند ريشه دار سرچشمه گرفته و اهداف مقدس مشتركى را دنبال مى كنند، لذا محبت به اهل بيت در واقع محبت و علاقه به شخص رسول خدا محسوب مى گردد. در اين زمينه روايات زيادى هست كه ذيلا به چند حديث اشاره مى كنيم:

1 - قال رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و آله: انا حرب لمن حاربكم و سلم لمن سالمكم قاله لعلى و فاطمه و الحسن و الحسين. [كنزالعمال، ج 12، ص 97 ش 34164.] رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله خطاب به على، فاطمه، حسن و حسين عليهم السلام فرمودند: من دشمن كسى هستم كه با شما دشمنى كند و يار و سلم كسى هستم كه با شما از در مسالمت وارد شود.

2 - عن النبى صلى اللَّه عليه و آله: من احب هولا فقد احبنى، و من ابعضهم فقد ابفضنى. يعنى الحسن و الحسين و فاطمه و عليا.» [كنزالعمال، ج 12، ص 103 ش 34194.] پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله در مورد حضرت على، فاطمه، حسن و حسين عليهم السلام فرمودند: هر كس اينان را دوست بدارد، در واقع مرا دوست داشته و هر كس آنان را دشمن بدارد در حقيقت مرا دشمن داشته است.

3 - عن ابى بكربن ابى قحافه قال: رايت رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و آله خيم خيمه و هو متكى على قوس عربيه و فى الخيمه على و فاطمه و الحسن و الحسين عليهم السلام فقال يا معشر المسلمين؟ انا يسلم لمن سالم اهل الخيمه و حرب لمن حاربهم، و ولى لمن والاهم.... [فرائد سمطين، ج 2، ص 40 ش 373.] خليفه اول اهل سنت مى گويد: رسول خدا را ديدم كه خيمه اى را برپا كرده و خودش به يك كمان عربى تكيه نموده و على و فاطمه و حسن و حسين عليهم السلام نيز در داخل آن مى باشند. آن حضرت خطاب به مسلمانان فرمودند: من دوستدار كسى هستم كه اهل خيمه را دوست بدارد و دشمن كسى هستم كه با آنان دشمن باشد....

4 - عن ابن عباس قال: قال رسول للَّه صلى اللَّه عليه و آله: احبونى بحب اللَّه و احبوا اهل بيتى لحبى. [فرائد سمطين، ج 2، ص 292، ش 550 - كنزالعم