ى رسول الله صلى الله عليه و آله : اءلا ابشرك ؟ اذا اءراد الله اءن يتحف زوجة فى الجنة بعث اليك تبعثين اليها من حليك
ترجمه : حضرت فاطمه عليهاالسلام گفت :
پدرم خطاب به من فرمود:
به تو مژده مى دهم هنگامى كه خداوند اراده كند تا در بهشت ، براى زوجه و همسر وليش تحفه اى عطا كند از تو مى خواهد كه بخشى از زيورهاى خود را برايش بفرستى .
اءقول : قد اءوردنا كثيرا من فضائلها و مناقبها و سيرها صلى الله عليها فى باب غضب فدك و باب فضائل اءصحاب الكساء صلى الله عليه و آله
ترجمه : در خاتمه اين باب علامه مجلسى گويد:
و بسيارى از فضائل و مناقب حضرت فاطمه عليهاالسلام را در باب ((غصب فدك )) و ((فضائل اصحاب كساء)) نقل كرده ام .فاطمه زهرا(س) اسوه يا اسطوره

نويسنده : احمد امید

به طور كلي دو نوع رويكرد را نسبت به پيامبران(ص) و ائمه معصومين(ع) مي توان در هر عصري و نسلي مطرح كرد :
1- رويكرد اسطوره اي بدين معني كه آن بزرگواران در زمان خود اسطوره هايي بوده اند كه در طول تاريخ هرگز مشابه آنان پديدار و تكرار نخواهد شد. از اين جهت اين نوع اسطوره ها براي انسانهاي عادي دست نيافتني هستند. بنابراين ما بايد به دنبال الگوي به روز و امروزي و متناسب با زمان خود باشيم.
2- رويكرد اسوه اي بدين معني كه آن بزرگواران مجسمه هاي عملي غايت خلقت انسان هستند و انسانهايي كه در مسير شدن حركت مي كنند و غايتي براي زندگي و حركت آنان توسط خداي متعال طراحي شده بايد از اين مدلهاي عيني و از جنس خود انسان در مسير شدن تبعيت و پيروي كرده، و تلاش نمايند خود را به آن الگوها هرچه بيشتر نزديك نمايند. مقاله حاضر گامي است در جهت تبيين اين دو نوع رويكرد كه نويسنده در مقام پياده سازي آن برآمده است اينك با هم آنرا از نظر مي گذرانيم.

طرح مسئله
در طول تاريخ، اسلام ناب محمدي(ص) مهمترين مانع براي حكومت خودكاماني مانند بني اميه، بني العباس، و در تاريخ معاصر، استعمارگران و حكومتهاي وابسته، بوده است. در اين ميان عامل مهم و اساسي در اثربخشي اسلام ناب وجود اسوه هاي عالم بشريت؛ حضرت پيامبر اعظم(ص) و اهل بيت عصمت و طهارت(ع) مي باشد.
مهمترين هنر امام راحل«قدس سره» احياي اسلام ناب محمدي و سيره ائمه معصومين(ع) است. الگو قراردادن حضرت اباعبدالله الحسين(ع) در مبارزاتي كه حضرت امام(ره) از 15 خرداد سال 1342 آغاز كردند، نقش اساسي در بسيج توده هاي مردم و شهادت طلبي آنان در مبارزه با رژيم منحوس پهلوي، ايفا كرد.
شخصيت حضرت زهرا(س) خصوصاً در بعد مبارزات اجتماعي نقش موثري در مشاركت زنان جامعه ما در انقلاب و استمرار آن داشته است. نقش اسلام ناب محمدي و الگو بودن پيامبر اعظم(ص) و اهل بيت او در نهضت بيداري مسلمانان و خصوصاً ملت شريف ايران بقدري مؤثر بوده كه دشمنان انقلاب را بر آن داشته است كه براي براندازي نظام جمهوري اسلامي، استراتژي تضعيف اسلام ناب و اعتقادات و عشق مردم به پيامبر اعظم(ص) و خاندان عصمت و طهارت را در اولويت توطئه هاي فرهنگي خود قرار دهند.
بر اين اساس محورهاي ذيل را جهت تضعيف ايمان ديني مردم خصوصا جوانان در دستور كار خود قرار دادند.
1) دامن زدن به مشكلات مردم و بزرگنمايي آنها بخاطر ناكارآمد جلوه دادن اسلام.
2) نفوذ دادن روشنفكران غرب زده و يا وابسته در فضاي تسامح و تساهل براي توهين به مقدسات و احكام ديني و ترويج فرهنگ بي بند و باري در ميان جوانان.
3) ترويج تكثرگرايي در بعد قرائت هاي ديني براي از ميدان به در كردن عالمان ديني و متخصصان اسلام شناس و زمينه سازي براي القاي برداشت هاي غيرتخصصي از دين در افكار جوانان و نسل سوم انقلاب.
4) مطرح كردن پيامبر اعظم(ص) و اهل بيت عصمت و طهارت(ع) به عنوان اسطوره و زيرسؤال بردن بعد اسوه بودن آن بزرگواران.
بر اين اساس برخي دگرانديشان چنين گفتند:
« ما بيش از صد سال است كه در مرحله انتقال به سر مي بريم. جامعه ايران، فاز سنتي خود را پشت سر گذاشته و مي خواهد مدرن شود در حالي كه هنوز حساسيتهاي مذهبي خود را حفظ كرده است. در اين جامعه هنوز خدا نمرده است. ما جز از طريق دمكراتيزه كردن جامعه چگونه مي توانيم بر اين حالت فائق آييم.»
يكي از حربه ها براي تضعيف نقش الگويي ائمه(ع) در جامعه اسلامي، نگرش اسطوره اي به شخصيت ائمه خصوصاً حضرت فاطمه زهرا(س) و در تعارض نشان دادن نگرش اسوه اي نسبت به آنها با مدرنيته و شرايط پيچيدگي جوامع انساني و عصر انفجار اطلاعات مي باشد.
يكي از دگرانديشان، در مراسم روز جهاني زن چنين گفت:
« الگوهاي ما بايد مربوط به زمان باشد. نزديك ترين شخص به ما كه مي تواند، الگو قرار گيرد، گاندي است. اما بازهم نمي توانيم زندگيمان را به او نزديك كنيم. الگوهاي ما بايد اين دوره اي باشد و حضرت فاطمه(س) اسطوره است و دست نيافتني و يك الگوي قديمي است و اين دوراني نيست، چرا كه نه پدرمان حضرت محمد(ص) است و نه همسرمان علي(ع) و نه فرزندانمان امام حسن و امام حسين(ع)، لذا نزديك شدن به حضرت زهرا(س) غيرممكن است.»
صرف نظر از انگيزه هاي سياسي، پاسخگويي به نيازهاي فكري جوانان بايد محور اساسي انديشه ورزي نخبگان متعهد باشد. در اين نوشتار و براساس روش استاد شهيد آيت الله مرتضي مطهري« قدس سره» كه تبيين منصفانه اشكال و سپس پاسخگويي استدلالي و منطقي بوده است، به تبيين و تحليل مطلب فوق پرداخته شده است.
اسطوره به معناي شخصيت افسانه اي است كه بواسطه عوامل و نيروهاي فوق بشري، ويژگي هايي را پيدا كرده اند كه مورد تقديس و احترام بشر بوده اند. اساطير و شخصيتهاي افسانه اي يا ساخته ذهن بشر بوده است و يا بواسطه ارتباط خاص با خداوند، به جايگاه افسانه اي خود دست پيدا كرده اند.
برخي، براي پيامبر اعظم و اهل بيت(ع) شخصيت هاي اسطوره اي قائل هستند و بر اين اساس معتقدند خداوند در اثر عنايات خاص خود، به آنها قدرت عصمت داده است و از اول آنان را پاك و كامل قرار داده و نيز آنان را به علم لدني و غيب، عالم به ما كان و مايكون و ماهو كائن مزين كرده است و لذا آنان اصولاً گرد گناه نمي رفتند.
« انما يريدالله ليذهب عنكم الرجس اهل البيت و يطهركم تطهيرا»
بنابراين چون شخصيت آنان با نيروهاي مافوق بشري شكل گرفته است، اسطوره اند و اگر بپذيريم كه آنها الگو هستند، صرفاً براي مردم آن روز بوده و آنها براي عصر مدرنيته نمي توانند اسوه باشند و لذا آنها دست نيافتني هستند.
قرآن كريم و نگرش اسطوره اي و نگرش اسوه اي
خداوند در آيه 21 سوره احزاب مي فرمايد:
« لقد كان لكم في رسول الله اسوه حسنه لمن كان يرجوالله و اليوم الاخرو ذكرالله كثيراً. هر آينه در شخصيت و رفتار و فضايل رسول خدا(ص) براي شما انسان ها الگويي نيكو وجود دارد، براي كساني كه اميد به خداوند و (تحصيل) روز آخرت را دارند و فراوان به ياد خدا هستند.»
در آيه 4 سوره ممتحنه، خداوند ابراهيم و اصحاب او را نيز الگو معرفي نموده است.
« قد كانت لكم اسوه حسنه في ابراهيم و الذين معه . همانا براي شما الگوي خوبي در زندگي ابراهيم و كساني كه با او بود