ه اين كه اولا: فضاي فرهنگي جامعه اي كه اين حديث مطرح شده است بايد در فهم صحيح حديث در نظر گرفته شود . در فضايي كه حتي قرآن به زناني كه در خانه پيامبر هستند و ساليان سال افتخار همسري آن حضرت را مي كرده اند ،انديشه ها و رفتارهايي دارند كه خداي متعال براي حفظ حرمت و قداست رسول اكرم به آنان نهيب زده و با لحن توبيخ گونه مي فرمايد :
«يا نساءالنبي لستن كاحد من النساء ان تقيتن فلا تخضعن بالقول فيطمع الذي في قلبه مرض و قلن قولا معروفا و قرن في بيوتكن و لا تبرجن تبرج الجاهليه الاولي و اقمن الصلاه و اتين الزكوه و اطعن الله و رسوله انما يريدالله ليذهب عنكم رجس اهل البيت و يطهركم تطهيرا» ؛ (32 و 33 احزاب )
يعني اي زنان پيامبر نيستيد چون احدي از زنان اگر پرهيز گاري نكنيد و نرمي نكنيد به گفتار پس طمع كند آنكه در دلش مرض است و سخن نيك بگوييد و در خانه هايتان قرار گيريد و زيورآلات خود را ظاهر نسازيد بر مردان بيگانه و بر پا داريد نماز را و بدهيد زكات را و اطاعت كنيد خدا و رسولش را جز اين نيست كه از شما مي برد بدي را اهل بيت و پاك گرداند شما را پاك گردانيدني .
ثانيا : اگر منظور از حديث همان باشد كه شما ذكر كرديد ،چگونه با ساير آموزه هاي ديني سازگار خواهد بود كه ناچار زنان بايد خود كفا باشند و از مراجعه به مردان به جز موارد اضطرار منع شده اند مثلا اگر خواهر پزشك نداشته باشيم به ناچار بايد نزد پزشك مرد رفت و آنگاه اگر نياز به لمس كردن باشد حرام است پس اگر اسلام اين كار را جز در موارد اضطرار حرام دانسته است بايد طبق قاعده بانوان پزشك و متخصص داسته باشيم .
ثالثا : مقصود از حديث به قرائن مذكور و نيز آنچه كه از محتواي آن استفاده مي شود ،نكوهش از اختلاط زنان با مردان و روابط اجتماعي ،غفلت از زنان از وظايف مهم مادري و تربيتي و آنچه كه باعث انسجام و حفظ روابط خانوادگي مي شود است .سوال 15 : چگونگي شهادت خانم فاطمه زهرا از ديدگاه اهل سنت؟
جواب: از بعضي از منابع شيعه و سني استفاده مي شود كه حضرت فاطمه (سلام الله علیها) در اثر ضربات و لطمه ها و فشارهايي كه بر آن مخدره وارد شد, شهيد شدند. اما اين كه مسبب شهادت چه كسي بوده , اختلاف است ; بعضي ((قنفذ)) را ذكر كرده و بعضي , جمعيتي كه بر خانه آن حضرت هجوم آورده اند را سبب قتل مي دانند.
براي آگاهي بيشتر ر . ك : مدارك شيعه : 1- كامل الزيارات ابي القاسم جعفربن محمد بن جعفر بن موسي بن قوليه , ص 332 2- بحارالانوار , ج 28 , ص 61 - ج , 29 , 192 - ج 30 , ص 348 - ج 43 , ص 170 3- الاختصاص شيخ مفيدص 182 4- دلائل الامامه طبري ص 45 5- وفات الصديقه الزهر(سلام الله علیها) علامه مقدأم ص 78
منابع اهل سنت :
1- الملل والنحل الشهرستاني ج 1 , ص 57 2- مناقب آل ابيطالب ابن شهر آشوب ج 3 , ص 358 (به نقل از ((المعارف )) ابن قتيبه ) 3- الامامه والخلافه مقاتل بن عطيه ص 160 4- انساب الاشراف بلاذري ج 1 , ص 586 5- العقد الفريه ابن عبدربه ج 4 , ص 259 6- الوافي بالوفيات ج 6 , ص 17
بعضي ديگر از آنها نيز معتقدند حضرت زهرا بعد از رحلت پيامبر بيمار شدند و در اثر بيماري از دنيا رفتند. 251- امالى شيخ طوسى ، ج 1 ص 300.
252- ابومحمد فحام سامرى .
253- ابوالحسن محمد بن احمد هاشمى منصورى .
254- موسى بن عيسى بن احمد هاشمى .
255- امام على بن محمد هادى عليه السلام .
256- و مراجعه شود به :
بشارة المصطفى ، ص 122 و 131
ارشادالقلوب ، ص 232
تاريخ بغداد، ج 3 ص 110. 257- معانى الاخبار، ج 1 ص 64 ح 17.
258- علل الشريع ، ج 1 ص 181 ح 1.
259- حدثنا اءحمد بن محمد بن عيسى بن على بن الحسين بن على بن الحسين بن على بن ابى طالب قال : حدثنا ابوعبدالله محمد بن ابراهيم بن اسباط قال : حدثنا احمد بن محمد بن زياد القطان قال : حدثنى ابوالطيب اءحمد بن محمد بن عبدالله قال : حدثنى عيسى بن جعفر بن محمد بن عبدالله بن محمد بن عمر بن على بن ابى طالب ، عن آبائه ، عن عمر بن على ، عن اءبيه على بن ابى طالب عليه السلام .
260- مصباح الانوار، ص 223.
261- مناقب آل ابى طالب ، ج 3 ص 377.
262- مناقب آل ابى طالب ، ج 3 ص 377.
263- مناقب آل ابى طالب ، ج 3 ص 377.
264- ابوشجاع شيروية بن شهردار بن شيرويه الديلمى الهمدانى (445 509 ه ).
265- الفردوس بماءمور الخطاب ، ج 1 ص 346 شماره 1385.
266- و مراجعه شود به :
معجم الشيخ صيداوى ، ج 2 ص 359 شماره 344، مسندا از ابن عباس
ينابيع المودة ، ص 194.
267- مناقب ابن شهر آشوب ، ج 3 ص 377.
268- مراجعه شود به :
دلائل الامامة ، ص 10
امالى شيخ صدوق ، ص 474 ح 18
علل الشرايع ، ج 1 ص 178 ح 3
خصال ، ج 1 ص 414 ح 3
كشف الغمة ، ج 1 ص 463.
269- مناقب آل ابى طالب ، ج 3 ص 377 و 378.
270- حميرا لقب عايشه بوده است .
271- مناقب آل ابى طالب ، ج 3 ص 378.
272- معجم الشيوخ : صيداوى ، ج 2 ص 359 شماره 344، به صورت مسند و متصل ، از ابن عباس .
273- مناقب آل ابى طالب ، ج 3 ص 378.
274- مناقب آل ابى طالب ، ج 3 ص 378.
275- مناقب آل ابى طالب ، ج 3 ص 378.
276- حسن بن يزيد ناشناخته است و در بين اصحاب امام صادق عليه السلام شخصى به اين نام ديده نشد.
277- مناقب آل ابى طالب ، ج 3 ص 406.
278- ارشادالقلوب ، ج 2 ص 403.
279- حديث مرفوع از اقسام حديث ضعيف مى باشد، و ما هر چه جستجو كرديم نتوانستيم مصادر و اسنادى براى اين روايت پيدا كنيم .
280- تفسير فرات ، ص 321 و 322 ح 435.
281- سوره روم ، آيه 4 و 5.
282- امالى شيخ طوسى ، ص 581.
283- اسامى اين جماعت عبارت است از:
1. حسن بن عبيدالله
2. احمد بن محمد بن عبدون
3. حسن بن اسماعيل بن اشناس
4 ابوطالب بن عرفر
5. ابوالحسن الصفار
مراجعه كنيد به : امالى شيخ طوسى ، ص 485.
284- محمد بن عبدالله (خ ل : عبيدالله بن مطلب شيبانى (297 390 هه ) ).
285- اين روايت تمامى روايات ديگر را كه در آنها اين مضمون وجود دارد كه ((دوستداران و شيعيان حضرت فاطمه عليهاالسلام از آتش دوزخ بازداشته مى شوند)) تخصيص مى دهد به كسانى كه موحد و مؤ من بوده و در زمان مرگ توحيد و ايمان خود را محفوظ داشته باشند، پس در اين صورت به نصر و شفاعت حضرت فاطمه عليهاالسلام از آتش دوزخ نجات مى يابند و خداوند به حرمت دختر پيامبرش ، از لغزشهاى آنان چشم پوشى مى كند.
286- مقاتل الطالبيين ، ص 57 شماره 4.
287- و مراجعه شود به :
مجمع الزوائد، ج 9 ص 211
اسدالغابة ، ج 5 ص 520
استيعاب ، ج 4 ص 380
تاريخ دمشق ، ج 1 ص 158
تهذيب التهذيب ، ج 12 ص 440
تهذيب الكمال ، ج 22 ص 142
المعجم الكبير، ج 22 ص 397 شماره 985
مناقب ابن مغازلى ، ص 340 و 341 شماره 392.
288- مصباح الانوار، ص 222.
289- بحارالانوار، ج ص 230 237 باب 8.
290- اين روايت در بحارالانوار، ج 7 ص 231 و 232 شماره 2، از كتابهاى خصال و امالى شيخ صدوق بدين شرح نقل شده است :
انه لن يركب يومئذ الا اءربعه :
اءنا و على و فاطمة و صالح نبى الله ، فاما اءنا فعلى البراق ، و اءما ابنتى فاطمة فعلى العضباء و اءما صالح فعلى ناقة الله التى عقرت ، و اءما على فعلى ناقة من نوق الجنة ...
291- و مراجعه شود به :
امالى شيخ مفيد، ص 271 ح 3
امالى شيخ طوسى ، ج 1 ص 32
خصال ، ج 1 ص 204 ح 20
مستطرفات السرائر، ص 94 ح 6
ابوجعفر محمد بن عمرو عقيلى مكى (متوفى به سال 322 ه ) در الضعفاءالكبير، ج 3 ص 102864 اين روايت را با اختلاف جزئى در الفاظ آن ، از سويد بن عمير نقل نموده و سند آن را به دليل مجهول بودن عبدالكري