سوب به حضرت فاطمه عليهاالسلام در اين فصل گرچه به سند صحيح و معتبر روايت نشده اند و به لحاظ فنى ، درباره صحت انتساب آنها به حضرت فاطمه عليهاالسلام ترديد وجود ندارد، ولى با توجه به محتوا و مضامين عالى آنها - نه به عنوان تسبيح حضرت زهرا عليهاالسلام ، بلكه به عنوان ذكرى از اذكار خداوند متعال كه مى تواند ياد خداوند را در دلها زنده كند - به جاى آوردن آنها را، در هر حال و موقعيتى كه مقدور بود، توصيه مى كنم .
تسبيح اول
ابوسعيد مدائنى از اصحاب امام صادق عليه السلام گويد: نزد امام جعفر صادق عليه السلام رفته و از آن حضرت خواستم تا ((تسبيح حضرت فاطمه و على عليهماالسلام )) را به من بياموزد، امام فرمود: آن تسبيح عبارت است از:
سبحان ذى الجلال الباذخ العظيم ، سبحان ذى العز الشامخ المنيف ؛ سبحان ذى الملك الفاخر القديم ؛ سبحان ذى البهجة و الجمال ؛ سبحان من تردى بالنور و الوقار؛ سبحان من يرى اءثر النمل فى الصفا و وقع الطير فى الهواء (1195)
ترجمه : پاك و منزه است خداوندى كه جلال و بزرگى از آن اوست ؛ پاك و منزه است خداوندى كه عزت و سربلندى و سرافرازى از آن اوست ؛ پاك و منزه است خداوندى كه بهجت و جمال و زيبايى از آن اوست ؛ پاك و منزه است آنكه نور و وقار تعلق به او دارد؛ پاك و منزه است آنكه ردپاى مورچه را روى سنگ صاف ، و گذر پرنده را در آسمان بيكران مى بيند و همه چيز در محضر و منظر او قرار دارد.
تسبيح دوم
اين تسبيح جزء اذكارى است كه روايت شده حضرت فاطمه عليهاالسلام در روزهاى سوم هر ماه به جاى مى آورده است :
سبحان من استنار بالحول و القوة ؛ سبحان من احتجب فى سبع سماوات فلا عين تراه ؛ سبحان من اءذل الخلائق بالموت ؛ و اءعز نفسه بالحياة ؛ سبحان من يبقى و يفنى كل شى ء سواه ؛ سبحان من استخلص الحمد لنفسه و ارتضاه ؛ سبحان الحى العليم ؛ سبحان الحليم الكريم ؛ سبحان الملك القدوس ، سبحان العلى العظيم ؛ سبحان الله و بحمده (1196)
ترجمه : پاك و منزه است كسى كه با نيرو و قوت خويش جهان را منور ساخت ؛ پاك و منزه است كسى كه در آسمانهاى هفتگانه مستور شده و چشمى قدرت ديدار او را ندارد؛ پاك و منزه است كسى كه بندگان را با مرگ ذليل ساخت و خود را با زندگى جاويدش عزت بخشيد؛ پاك و منزه است كسى كه باقى مى ماند و هر آنچه غير اوست فانى مى گردد؛ پاك و منزه است كسى كه حمد و ستايش مخصوص اوست و از آن راضى و خشنود مى گردد، پاك و منزه است خداوند زنده دانا به همه اسرار؛ پاك و منزه است كسى كه مالك همه چيز و مقدس است ؛ پاك و منزه است خداوندى كه برتر و بزرگتر از هر چيز مى باشد؛ و حمد و ستايش فقط مخصوص اوست .
تسبيح سوم
سبحان ذى العز الشامخ المنيف ، سبحان ذى الجلال البادخ العظيم ؛ سبحان ذى الملك الفاخر القديم . و الحمدلله الذى بنعمته بلغت ما بلغت من العلم به ، و العمل له ، و الرغبة اليه ، و الطاعة لامره . الحمدالله الذى لم يجعلنى جاحدا لشى ء من كتابه ، و لا متحيرا فى شى ء من اءمره .
و الحمدلله الذى هدانى الى دينه ، و لم يجعلنى اءعبد شيئا غيره (1197)
ترجمه : پاك و منزه است خداوندى كه عزت و سربلندى و سرافرازى از آن اوست ؛ پاك و منزه است خداوندى كه جلال و بزرگى از آن اوست ؛ پاك و منزه است خداوندى كه فرمانروايى بزرگ و ديرينه از آن اوست . حمد و سپاس براى خداوندى كه به سبب نعمتهاى بيكرانش علم پيدا كرده كردم ، به آنها عمل كردم ، و به سوى او رغبت نمودم ، و امر او را اطاعت كردم . حمد و سپاس براى خداوندى است كه مرا از مخالفت با آنچه كه در كتابش به آن فرمان داده بازداشت ، و در هيچ امر خود متحير و سرگردانم نساخت . و حمد و سپاس مخصوص خداوندى است كه مرا به سوى دينش هدايت كرد و از عبادت و پرستش غيرخودش بازداشت .
تسبيح چهارم
رسول خدا صلى الله عليه و آله به حضرت فاطمه و على عليهماالسلام فرمودند: سخنانى است كه جبرئيل به من آموخته و من آن را به شما مى آموزم و فرمود:
تسبحان فى دبر كل صلاة عشرا، و تحمدان عشرا، و تكبران عشرا (1198)
ترجمه : پس از اتمام نمازهاى واجب ، ده مرتبه سبحان الله و ده مرتبه الحمدلله و ده مرتبه الله اكبر بگوييد.
تسبيح مشهور حضرت فاطمه عليهاالسلام
امام على بن ابى طالب و امام جعفر صادق عليهماالسلام گويند:
تسبيح فاطمه عليهاالسلام هو:
الله اكبر اءربع و ثلاثون مرة ، و سبحان الله ثلاث و ثلاثون مرة ، و الحمدلله ثلاث و ثلاثون مرة (1199)
ترجمه :
تسبيح حضرت فاطمه عليهاالسلام عبارت است از:
الله اكبر سى و چهار مرتبه
سبحان الله ، سى و سه مرتبه
الحمدلله ، سى و سه مرتبه .
تذكراتى درباره تسبيح مشهور حضرت فاطمه عليهاالسلام
تذكر اول : در تسبيح حضرت فاطمه عليهاالسلام ابتدا از الله اكبر آغاز مى كنيم و سپس الحمدلله و در آخر ذكر سبحان الله به جاى مى آوريم .
و در اكثر روايات خصوصا رواياتى كه از طريق امام صادق عليه السلام نقل شده چنين آمده است ، برخى از اين روايات عبارتند از:
قال الصادق عليه السلام عند السؤ ال عن التسبيح :
تبداء بالتكبير، ثم التحميد، ثم التسبيح (1200)
ترجمه : شروع كن با الله اكبر و سپس الحمدلله و بعد سبحان الله .
تذكر دوم : در برخى روايات تعداد هر سه ذكر، سى و سه مرتبه ذكر شده است كه به نظر مى رسد ناشى از اشتباه راوى يا ناسخ باشد زيرا اكثر روايات تكبير را سى و چهار مرتبه ذكر كرده اند و تمام علما نيز تكبير را سى و چهار مرتبه دانسته اند.
تذكر سوم : در برخى روايات آمده است كه ابتدا - پس از تكبير - حمد و سپس سبحان الله گفته مى شود، در حالى كه در برخى روايات ديگر، تسبيح بر تحميد مقدم شده است ، و به نظر نگارنده و با توجه به اينكه در بين هر دو گروه از روايات ، احاديث صحيح و معتبر وجود دارد، لذا فرقى نمى كند كه كدام يك از اين دو قبل از ديگرى گفته شود. والله العالم .
تذكر چهارم : توصيه مى شود كه به هنگام تسبيح حضور و قلب داشته باشيم تا از آثار پرخيز تسبيح حضرت زهرا بهره مند شويم .
تذكر پنجم : به هنگام تسبيح ، در شمارش تعداد ذكرها دقت شود تا حتما به همان تعدادى كه گفته شده ادا گردد.
تذكر ششم : چنانچه پس از اتمام تسبيح شك كرديم كه آيا تعداد اذكار را درست گفته ايم يا نه ، با توجه به ((قاعده فراغ )) به شك مذكور توجه نكرده و بنا را بر صحت مى گذاريم ، گرچه در برخى از روايات ضعيف توصيه شده كه تسبيح تكرار شود. و خداوند عالم تر است .
تذكر هفتم : در اثناى تسبيح از انجام كارهاى ديگر خوددارى شود تا مبادا تمركز ما در حال ذكر از بين رفته و فوايد ذكر منتفى شود.
تذكر هشتم : توصيه شده است كه ((تسبيح بعد از نماز))، بلافاصله پس از سلام گفته شود، و اين توصيه در روايات متعدد وارد شده است .
تذكر نهم : در روايات توصيه شده است كه بعد از اتمام تسبيح ، ذكر لا اله الا الله نيز گفته شود.
تسبيح حضرت فاطمه عليهاالسلام بهترين تعقيب براى نمازهاى
واجب
امام صادق عليه السلام در اين باره فرمايد:
من سبح الله فى دبر الفريضة قبل اءن يثنى رجليه تسبيح فاطمة ، و اتبعها ب ((لا اله الا الله )) مرة واحدة ، غفر له (1201)
ترجمه : هر كه پ