0
ویژه نامه ها

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

تفاوت این سرود که با هزینه نه چندان بالایی ساخته شده، با دیگر آثار مشابه، تنها در فرم این اثر است. پیامی که در این سرود بیان می‌شود، دارای نکاتی نیست که برای نخستین بار بیان شود، بلکه این بار این جزئیات با شکلی هنرمندانه‌تر بیان شده که برای گوش‌ها شنونده جذاب است و پس از شنیدن، به سادگی از ذهن شنونده فراموش نمی‌شود. این مسئله بسیار مهمی است که باید در خلق آثار مشابه مورد توجه قرار گیرد که خلق یک اثر تراز انقلاب به نخستین چیزی که نیاز دارد، خلاقیت است و به آخرین چیزی که نیاز دارد، بودجه است.
بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

28 خرداد 1401

سلامَ فرمانده

نگاهی به پیام‌ استقبال مردمی در جهان از نماهنگ «سلام فرمانده»
جهانی شدن «سلام فرمانده» آن هم در مدت کوتاهی از پخش آن در فضای داخل ایران، پیام‌های قابل تاملی دارد. به گزارش «وطن‌امروز»، نماهنگ سلام فرمانده که از نیمه شعبان گذشته در فضای کشور طنین‌انداز شد و با پخش از شبکه‌های تلویزیون از آغاز سال توانست قلب‌های بسیاری را با خود همراه کند، این روزها جهانی شده است. بتازگی نسخه بحرینی این نماهنگ، تولید شده که در شبکه‌های اجتماعی بازتاب‌های فراوانی داشته است. 

نسخه بحرینی این کار را محمد غلوم خوانده و با عنوان «سلام یا مهدی» آن را منتشر کرده است. یکی از ویژگی‌های مهم این نسخه، برگردان مناسب شعر به زبان عربی و استفاده از دایره واژگانی است که همان معنای نسخه فارسی را بخوبی و قدرتمندی منتقل می‌کند. در ابتدای این نسخه نیز یک قصه دینی و زیبا تصویر می‌شود و آن را تماشایی‌تر کرده است. این تازه یک نسخه از بازخوانی‌های سرود «سلام فرمانده» است. واکنش‌های فراوان نسبت به نسخه‌های گوناگونی که از این سرود در شبکه‌های اجتماعی وجود دارد، نشان می‌دهد پیام این سرود بخوبی درک شده است. نیمه شعبان مصادف با ۲۷ اسفندماه ۱۴۰۰ بود که نماهنگی با عنوان «سلام فرمانده» با نوای ابوذر روحی در لنگرود اجرا شد؛ سرودی با مضامین ساده و دلنشین.

نماهنگ این سرود در صحن و سرای مسجد مقدس جمکران بلافاصله در شبکه‌های اجتماعی و سپس در رسانه ملی پخش شد و مورد استقبال مردم قرار گرفت. اگر چه مخاطب سنی این اثر «دهه نودی‌ها» هستند اما فرم موسیقی این سرود باعث شده بزرگ‌تر‌ها نیز با کودکان خود همنوا شوند. اگر چه برخی خواسته یا ناخواسته نتوانستند مفهوم اساسی این سرود را درک کنند اما بازتاب جهانی آن، مساله مهمی را به اثبات رساند. برخلاف دوگانه‌سازی‌ها و تصاویر غیرواقعی که برخی درباره پیام و مخاطب این سرود داشتند، حالا با نسخه‌های غیرایرانی و غیرفارسی که از این سرود پخش و توزیع شده است، بخوبی می‌توان دریافت که مسلمانان اقصی نقاط دنیا خوب می‌دانند با چه کسی در این سرود سخن می‌گویند و اتفاقا یکی از رازهای ماندگاری این سرود هم همین است.

در یکی از تفسیرهای زیبایی که درباره فراگیری «سلام فرمانده» صورت گرفته بود، دلیل این استقبال گسترده توجه امام عصر به این نماهنگ بیان شده بود. وقتی امام عصر که حاضر و ناظر است، سلامی از سوی فطرت‌های پاک کودکان و نوجوانان که هنوز آلوده به مسائل دنیایی نشده‌اند، دریافت می‌کند، پاسخی به آن می‌دهد که همه دنیا آن را می‌شنوند. این فراگیری شاید همان «جواب سلام فرمانده» باشد. 


بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم


انسان پس از همه پایین و بالاهایی که نظم‌های متفاوت سیاسی و اقتصادی بر سر او آورده‌‌اند، حالا چشم به دروازه‌های نخستین دوخته است و به قول احمد عزیزی «حالا همه چیز آماده تجلی است. ذرات جهان پشت گردن ظهور ایستاده‌اند. همه اجزای زمین گرسنه‌اند و یک تکه عدالت می‌خواهند. تاریخ با تمام عظمتش چشم به دروازه‌های نخستین دوخته است و زمان به نصف‌النهار ربوبی خود می‌رسد. کافی است یکی از پدیده‌ها به گریه بیفتد: جهان روضه رضوان خواهد شد». و انگار داریم همین وضعیت را از سر می‌گذرانیم. و منتظریم، منتظری که شبیه هیچ منتظر دیگری پیش از خود نبوده است. 

بسترهای اجتماعی و فرهنگی و سیاسی فراوانی را می‌توان برای دلایل اقبال به «سلام فرمانده» برشمرد. یکی از آنها، روزگار آخرالزمانی است که این سال‌های اخیر و در عصر پس از کرونا، ناچیزی انسان امروز را در مواجهه با پدیده‌های بسیار طبیعی نشان داد و اتفاقات پس از شیوع، شرایطی را رقم زد که جهانیان به چشم، تبعیض و بی‌عدالتی گسترده در ساختارهای جهانی را به وضوح دیدند و تشنگی به عدالت و ظهور منجی بیش از پیش شد. بشر فطرتاً خود را نیازمند موعود و منجی می‌بیند و هرگاه بستری برای فراخواندن او بشناسد و بداند، از آن شرایط برای خطاب قراردادنش استفاده می‌کند. یکی از سرودها یا نغمه‌های دیگری نیز که در این سال‌های اخیر با استقبال مردم برخی کشورها مواجه شده بود و اتفاقا از همین منظر قابل بررسی است، نغمه «به طه به یاسین» بود که باز امام عصر(عج) را مخاطب قرار داده و یاد ایشان را زنده می‌کرد. 

فراگیری این سرود از روسیه تا آمریکا، از هند و پاکستان تا قلب آفریقا و بسیاری از کشورهای حاشیه خلیج‌فارس، البته دلیل دیگری هم دارد و آن ترویج مردمی آن است. دولت‌ها هیچ‌گاه توان هم‌افزایی و تجمیع این همه انرژی را ندارند و تنها در صورت «مردمی بودن» است که یک محتوا می‌تواند فراگیر شود و با استقبال گسترده مردمی مواجه شود. استقبال از این سرود توسط مردم، یادآور راهپیمایی با‌شکوه اربعین است که آن هم وجهه مردمی دارد و در سال‌های اخیر ثابت شده است که فقط مردم می‌توانند این ظرفیت عظیم و این انرژی ویژه را مدیریت و آن را در خدمت یک هدف واحد درآورند. دلایل فراوان دیگری هم در ماجرای فراگیری «سلام فرمانده» وجود دارد که خارج از این مجال است اما هر چه که هست، اقتدار فرهنگی و حوزه نفوذ تمدنی جریانات متاثر از انقلاب اسلامی و اسلام ناب محمدی(ص) در نسخه‌های متعدد این سرود، نمایان شده است و کسی نمی‌تواند آن را انکار کند./ روزنامه وطن امروز
 

بدون شرح...!

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

دو خطر اصلی جنگ روانی دشمن علیه دانش آموزان/ضرورت تولید محتواهای مشابه«سلام فرمانده» در سینما


بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم
 

مدیر آموزش و تولیدمحتوای اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانش‌آموزان توضیحاتی درباره جنگ روانی علیه دانش آموزان، بی هویت سازی نوجوانان، ضرورت الگوسازی برای دانش آموزان، نبود رسانه ویژه نوجوان، کمبود محتوا سینمایی دانش آموزی و ... ارائه داد.

خبرگزاری فارس ـ گروه آموزش و پرورش: جنگ روانی استفاده برنامه‌ریزی شده از تبلیغات به وسیله عوامل آشکاری همچون رادیو، تلویزیون، مطبوعات و عوامل پنهانی مانند شایعه به منظور تحریف عقاید، تضعیف روحیه و بی‌اعتبار کردن انگیزه‌ها و کاستن از اقتدار از افراد است. جنگ در معنی منحصربه‌فرد خودش دارای دو نوع است، جنگ فیزیکی و جنگ روانی. جنگ فیزیکی امری کاملاً شناخته شده‌است و لازم نیست در موردش بیشتر چیزی گفته شود ولی معنی جنگ روانی در دیدگاه‌های بسیاری از مردم ناشناخته مانده‌است.

جنگ روانی یکی از پیش پا افتاده‌ترین اصول زندگی بشر بر روی کرهٔ زمین است و اصولاً راز بقای او علاوه بر جنگ کلاسیک و فیزیکی، جنگ روانی نیز بوده‌است. تاریخچه جنگ روانی را می‌توان به سال‌ها پیش و تمدن‌های اولیه انسان بازگرداند. به زمان جنگ‌ها و مبارزات قبایل و افراد با یکدیگر که علاوه بر عملیات جنگیدن (فیزیکی) از اداها و نمودهای خاصی نیز برای ترساندن حریف استفاده می‌کردند.یکی از اصول اساسی جنگ روانی کوری آگاهی مخاطب است، زیرا مخاطب ناآگاه گاهی به دنبال یافتن حقیقت نمی‌رود یا اگر به حقیقت هم بر حسب اتفاق برخورد بکند، آنچه را که از قبل در ذهنش فروکرده‌اند را نسبت به حقیقتی بیرونی و ملموستر قبول می‌کند.

موضوع ابعاد جنگ روانی بسیار با اهمیت بوده به طوری که این موضوع بارها توسط مقام معظم رهبری هم هشدار داده شده است.خرداد امسال رهبر معظم انقلاب در سخنرانی حرم مطهر امام راحل (ره) برای فعالان عرصه های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی و ... توصیه‌هایی کردند. آیت الله خامنه‌ای خواستار افشای دروغ، فریب و جنگ روانی دشمن شدند و تأکید کردند با توجه به اینکه امروز فضای مجازی و ماهواره‌ها همه‌گیر هستند نباید گذاشت این جنگ روانی بر مردم کشور اثرگذار شود.

دانش آموزان و نوجوانان همواره به دلیل اینکه آموزش آنها کامل انجام نشده و تجارب آنها از زندگی کمتر است همواره از قربانیان جنگ روانی‌اند. افرادی که اگر در جهت آموزش آنها و تولید محتوا برایشان گام‌های جدی برداشته شود در این جنگ نه تنها قربانی نمی‌شوند بلکه پیروز هم خواهند شد.

درباره موضوعات مختلف از جمله جنگ روانی علیه دانش آموزان، بی هویت سازی نوجوانان، ضرورت الگوسازی برای دانش اموزان، نبود رسانه ویژه دانش آموزان، کمبود محتوا سینمایی برای نوجوانان، راهکارهای مقابله با جنگ روانی دشمن و .... با حجت‌الاسلام ابوالفضل علی‌آبادی؛ مدیر آموزش و تولیدمحتوای اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانش‌آموزان به بحث و گفت‌وگو نشستیم که جزویات آن به شرح ذیل است:
موضوع جنگ روانی چقدر برای قشر دانش آموزی به ویژه نوجوانان مورد توجه  قرار رفته است؟
موضوع جنگ روانی، مخاطب شناسی، تهاجم فرهنگی و ابزارهای جنگ نرم از موضوعاتی است که باید هرچه بیشتر به آن پرداخته شود؛ چراکه تبعات ناشی از جنگ روانی در جامعه می‌تواند بسیار زیاد باشد. جنگ نظامی دلایل آن کشورگشایی، غارت و بهانه‌هایی مانند حمله به تروریست‌ها و ... است و مخاطبین جنگ هم واضح و مبرهن مانند دلایل جنگ نظامی مشخص است. عموم مردم هم شناخت کافی نسبت به جنگ نظامی دارند. ولی موضوع در مورد جنگ روانی نامحسوس و ناملموس بوده بنابراین بسیاری از افراد مغلوب این جنگ‌ می‌شوند.

قشر نوجوان و دانش آموز باید با ابعاد مختلف جنگ روانی آشنا باشند/ جنگ روانی فقط منشاء برون مرزی ندارد
افراد جامعه به ویژه قشر نوجوان و دانش آموز باید با ابعاد مختلف جنگ روانی آشنا باشند و موضوع ابزارها، آثار و پیامدهای این جنگ هرچه بیشتر مورد توجه قرار گیرد. در حال حاضر رسانه‌ها در دنیا از جمله بخش‌هایی هستند که در مسئله جنگ روانی بسیار نقش دارند، ولی ناگفته نماند که جنگ روانی یک اتفاق بیرونی یا خارج از مرزهای کشور نیست و اتفاقات درون کشور هم می‌تواند دست به دست این جنگ بزند و ابعاد آن را‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ پیچیده‌تر سازد. همچنین در صورت نداشت شناخت کافی و پیشگیری نکردن از موضوع جنگ روانی آسیب‌های ناشی از آن را‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ بسیار پیچیده و بیشتر می‌کند.

دانش آموزان به ویژه نوجوانان با بحران هویت مواجه هستند/ توصیه رهبری به متولیان فرهنگی
دانش آموزان و نوجوانان با چه بحرانی بیشتر مواجه‌اند و رفع این مشکل چقدر در پیروزی در جنگ روانی دشمن موثر است؟ در حال حاضر دانش آموزان به ویژه نوجوانان با بحران هویت مواجه هستند و دشمن و رسانه‌های معاند هرچه بیشتر تلاش کرده به این قضیه توجه کند. موضوع بی‌هویتی مسئله بسیار حائز اهمیتی است که ضعف در آن سبب توجه بیشتر دشمن شده است. در میان رجال سیاسی موضوع‌های سیاسی و در میان رجال اقتصادی موضوعاتی اقتصادی می‌تواند مسئله جنگ روانی باشد و این قضیه در مورد نوجوانان هدف گرفتن هویت آنها است. مسئله‌ای که مقام معظم رهبری بارها آن را‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ مورد تاکید قرار داده و باید هرچه بیشتر دستگاه‌های فرهنگی و متولیان به این موضوع بپردازند. امروز دشمن هویت ملی، دینی و... هدف قرار داده و اختلال در نظام ارزش‌گذاری‌های زن و مرد ایجاد کرده است.

بنابراین همه ما امروزه در میدان جنگ و نبرد روانی قرار گرفته‌ایم که دشمن بسیار دقیق در این راستا برنامه‌ریزی کرده، کم‌کاری برخی از دستگاه‌ها و سوءتغذیه فکری مخاطب سبب شده که در جنگ روانی نتوانیم آن طور که باید و شاید عمل کنیم و این قضیه تهاجم فرهنگی را‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ تشدید کرده و اثرات جنگ روانی را‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ افزایش داده است.

وضعیت محتواهای آموزشی و فرهنگی برای نوجوانان و دانش آموزان در شرایط جنگ روانی چگونه است؟ در دوران دفاع مقدس 36 هزار شهید دانش آموز داشتیم و آن زمان نوجوانان نسبت به امروز دارای هویت بودند و توانستند این قشر در کنار بخش‌های دیگر جامعه در مقابل استکبار بایستند. این موضوع در میان گروه‌های راهیان نور و جهادی نیز ملموس بوده است و باید هرچه بیشتر مسئله آموزش‌های فرهنگی را‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ گسترده‌تر سازیم.

 رسانه و فیلم سینمایی ویژه‌ نوجوانان نداریم
در حال حاضر در شبکه‌های تلویزیونی و رسانه‌های مختلف سیستم آموزشی، سینما، و کتب مختلف محتوا متناسب با نوجوانان نداریم و باید حتما کار ویژه‌ای در این راستا انجام داد. دشمن به خوبی این خلاء را‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ احساس کرده و در حال برنامه‌ریزی است، بنابراین ما باید در این جنگ مسلح شویم و با برنامه‌ریزی‌های گسترده هرچه بیشتر برای آموزش نوجوانان و دانش آموزان اقدام کنیم.

تلاش دشمن برای تغییر سبک زندگی قشر نوجوان 
در حال حاضر جنگ هویتی در میان نوجوانان و جوانان وجود دارد، باید رسالت مهم خود را‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ در مورد فرهنگ‌سازی و آموزش این قشر هرچه بهتر مورد توجه قرار دهیم. اندیشمندان و فعالان حوزه آموزش و پرورش می‌توانند در این راستا بسیار موثر واقع شوند. تولید موسیقی، فیلم، بازی‌های رایانه‌‌ای، کتاب، شعر، سرود و... از جمله محتواهایی است که می‌تواند دانش آموزان و نوجوانان را‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ در مقابل جنگ روانی تقویت کند و نگذارد آنها طعمه دشمن شوند. متاسفانه معاند تلاش کرده سبک زندگی قشر نوجوان را‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ دستخوش تغییر قرار دهد و با ساخت سلبریتی برای الگوسازی وارد این حوزه شده است.

ایجاد الگوی ناهنجار، و تخریب الگوهای مناسب دو هدف عمده جنگ روانی
اهداف اصلی جنگ روانی دشمن عیله دانش آموزان و نوجوانان از نگاه شما چیست؟ حتی در جنگ روانی علاوه بر ایجاد الگوی ناهنجار،‌ تخریب الگوهای مناسب نیز انجام می‌گیرد، بنابراین باید کار ویژه‌ای در زمینه مقابله با تهاجم فرهنگی داشته باشیم. آموزش مستمر با دانش آموزان به صورت چهره به چهره و توانمندی فکری آنها در تهاجم فرهنگی دشمن می‌تواند آنها را‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ پیروز کند، بنابراین اگر بتوانیم به این مسئله دست یابیم، مخاطب آنها یعنی نوجوانان دچار تزلزل فکری نخواهند شد. از جمله آثار جنگ روانی برای نوجوانان تشدید رابطه با جنس مخالف، مصرف مواد مخدر و... است که هرچند این قضایا در کشور ما به غلظت کشورهای غربی نیست ولی نمی‌توان آن را‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ انکار کرد.

دانش آموز درس‌خوان و فرهیخته هم در امان نیست/ همه باید در جنگ روانی مسلح باشند
در حال حاضر دشمن حتی دانش آموزان و نوجوانان فرهیخته و درس‌خوان را‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ هدف قرار داده و سعی کرده با جنگ روانی آنها را‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ در زمره تغییر به نفع خود پیش ببرد. لذا همه با دریافت آموزش و فرهنگ مناسب باید در جنگ روانی مسلح باشند.

نمایشگاه  مدرسه انقلاب تنها رویداد مهم دانش آموزی در مقابل جنگ روانی
نمایشگاه مدرسه انقلاب تنها رویداد دانش آموزی بوده که در مورد دستاورد و آینده انقلاب صحبت کرده است. بسیاری از دانش آموزان که وارد این نمایشگاه شده‌اند و یا در برگزاری مشارکت داشتند خودشان اذعان کردند که تا پیش از ورود به این مدرسه اطلاعات چندان نسبت به مسئله انقلاب نداشته و نسبت به آینده هم بسیار ناامید بوده‌اند.

ضروری است متولیان امر تعلیم و تربیت با برگزاری برنامه های متنوع و پیوسته نوجوانان و نسل جوان را با محتوای بیانیه گام دوم آشنا سازند و بستری برای نقش شناسی آنها در گام دوم انقلاب فراهم آورند.اتحادیه انجمن های اسلامی دانش آموزان به عنوان یکی از متولیان امر تعلیم و تربیت دانش آموزان  با همراهی و همکاری وزارت آموزش و پرورش به دلیل اهمیت خوانش و تبیین بیانیه گام دوم انقلاب در بین دانش آموزان کشور، نمایشگاه های دانش آموزی مدرسه انقلاب را بر اساس محتوای بیانیه گام دوم انقلاب برگزار می‌کند محور اصلی محتوای نمایشگاه مدرسه انقلاب متن بیانیه گام دوم انقلاب است.

همچنین برگزاری این نمایشگاه ها  اقدامی مهم در راستای تبیین ارزش ها و انتقال آرمان های بلند امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری در دوران پیروزی انقلاب و دفاع مقدس به نسل نوجوان و جوان کشور است.

القای ناامیدی و تغییر ذائقه نوجوانان دو خطر جنگ روانی
القای ناامیدی و تغییر ذائقه نوجوانان و دانش آموزان دو هدف عمده و خطر دیگر دشمنان در جنگ روانی علیه این قشر است، به طوری که در برخی از نظرسنجی‌ها مشخص شده که تعداد زیادی از دانش آموزان که مجاز به انتخاب رشته بوده‌اند به علت علم‌گریز شدن انتخاب رشته نکرده‌اند و این نشان می‌دهد که جنگ روانی بسیاری در این زمینه اثر کرده است.

راهکار در گام نخست هویت‌بخشی به نوجوانان است
راهکار اصلی شما به عنوان مدیر آموزش و تولیدمحتوای اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانش‌آموزان در جنگ روانی دشمن علیه نوجوانان، جوانان و دانش آموزان چیست؟ ببینید! راهکار در گام نخست هویت‌بخشی به نوجوانان است، هر چه بتوانیم در مجموعه‌های فرهنگی و موسسات مربوطه اقدام کنیم باز هم کم است. باید تولیدات را‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ در حوزه رمان، کتب درسی، برنامه‌های سینمایی و رسانه‌ای تقویت سازیم. متاسفانه کم‌کاری‌ها در این راستا زیاد بوده است و ما نتوانسته‌ایم رسانه‌ای ویژه دانش آموزان و نوجوانان ایجاد کنیم.

 سرود «سلام فرمانده» الگویی مناسب علیه جنگ روانی دشمن
ببینید! سرود سلام فرمانده چه شور و شعفی در میان نوجوانان و دهه نودی‌ها ایجاد کرد، در عرصه شعر توانستیم موفق شویم. پس قطعا با تولید محتوا در سایر بخش‌ها هم می‌توانیم به موفقیت دست یابیم. نشریه ویژه نوجوانان بسیار اندک داریم، نوجوان درگیر بلوغ است و در این دوران تزلزل شخصیتی به شدت فرد را‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ تهدید می‌کند، لذا با تولید محصولات و محتوای مناسب باید آنها را‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ راهبری کرد تا بتوانند در جنگ روانی ایمن شوند و آسیب کمتری در این دوره آنها را‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ تهدید کند.

پرهیز از آموزش های یک طرفه و دیالوگی/ برای نوجوانان الگوسازی کنیم
نویسنده تخصصی در حوزه نوجوان هم زیاد نداریم، به نظرم در زمینه سینما هم قوی نبوده‌ایم. ناگفته نماند که آموزش‌ها برای موضوع جنگ روانی در بخش نوجوانان نباید فقط یک طرفه و دیالوگی باشد بلکه آموزش باید رو در رو، چهره به چهره و با دیالوگ دوطرفه انجام گیرد. حاج قاسم الگوی خوبی برای افراد در جامعه است ولی این مسئله به تنهایی کافی نیست و برای نوجوانان باید الگوسازی انجام دهیم تا علاوه بر اینکه سبک زندگی آنها دستخوش تغییر و هدف دشمن قرار نگیرد، بلکه تقویت‌سازی آنها در حوزه‌های مختلف علمی و فرهنگی انجام شود.

متولیان تربیتی، فرهنگی و حوزه‌های علمیه در خط مقدم جنگ روانی
در خط مقدم جنگ روانی یا جنگ بدون مرز چه کسانی یا نهادهایی قرار دارند و چقدر نقش آنها در پیروزی جنگ علیه نوجوانان و دانش آموزان اهمیت دارد؟ خط مقدم جنگ روانی متولیان تربیتی، همکاران حوزه‌های علمیه، و متولیان فرهنگی اعم از آموزش و پرورش، وزارت ارشاد و... است. با عناوین شعاری و برگزاری وبینار و جلسات نمی‌توان به نتیجه دست یافت. باید آستین‌ها را‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ بالا زد و متناسب با سن نوجوانان آنها را‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ برای پیروزی در جنگ روانی آموزش داد.
 

19 خرداد 1401

«سلام فرمانده» همچنان خار چشم بدخواهان/ شایعه جدید علیه سرود محبوب این روزها


پس از توییت بی‌سند یکی از خبرنگاران حوزه موسیقی علیه «سلام فرمانده» برخی کانال‌های تلگرامی هم این ادعا را مطرح کردند اما این موضوع چقدر صحت دارد؟
بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم
 
از شایعه تا واقعیت: سرود «سلام فرمانده» این روزها ورد زبان نوجوانان و جوانان و حتی بزرگسالان شده،اما این سرودی که  پیشکشی است به امام زمان(عج)، توسط جریانی مورد حمله قرار گرفته و صدای بدخواهان زیادی پیدا کرده است. به تازگی یک خبرنگار حوزه موسیقی مدعی شده که این اثر موسیقی، نسخه کپی شده ای از یک اثر عربی است و برای ادعای خودش هم یک فیلم را منتشر کرده است.
 

پیش از بررسی این کلیپ نکته کلی در خصوص این چنین ادعاها «انتشار فیلم ها با کیفیت پایین است» تا در وهله نخست به مخاطب قدیمی بودن این کلیپ‌ها القا شود و در وهله دوم کسی نتواند لب خوانی و بررسی درستی از این کلیپ داشته باشد. بررسی‌ها نشان می‌دهد این تصاویر مربوط به مراسم جشن تکلف دختران عراقی در کربلا در دو هفته پیش است که روی آن صدا گذاری شده است.
 
 
فیلم اصلی مراسم جشن تکلیف و سرود اجرا شده را ببینید:
 

بررسی‌های بیشتر نشان می‌دهد که صدای سرود عربی روی فیلم همان نسخه عربی همین سرود سلام فرمانده است که چند هفته پیش در رسانه ها منتشر شده بود درحالی که نسخه فارسی این کار با صدای ابوذر روحی به مناسبت نیمه شعبان در روزهای آخر سال گذشته منتشر شده است.

حتی برخی دیگر از کارشناسان حوزه موسیقی معتقدند که همین نسخه عربی با استفاده از سیستم کارائوکه (karaoke) استفاده شده و حتی دقت در همین کلیپ نشان می‌دهد صدای خواننده اصلی(ابوذر روحی) در پس زمینه همین موسیقی عربی هم قابل شنیدن است.
 

بعد از انتشار: ابوذر روحی هم با انتشار فیلم کوتاهی شائبه کپی بودن این اهنگ این سرود را تکذیب کرد

بعد از انتشار این ادعا، ابوذر روحی خواننده این قطعه به همراه حجت‌الاسلام سعید نعیمی مسئول گروه ماح «ملت امام حسین(ع)» و تهیه کننده این سرود با انتشار ویدیویی به این ادعا پاسخ دادند و اعلام کردند که آهنگ ارائه شده بعد از استغاثه در سرود «سلام فرمانده» مربوط به زمزمه یکی از شب‌های محرم هیأت منتظران ظهور شهرستان لنگرود بوده است و با عنوان «پاشو بابا دخترت اومده، پاشو بابا».

ملودی بعدی مربوط به مداحی «دنیا بدون تو معنایی نداره/ دنیامون سَرِه که دست نیزه داره؛ ماه بلند من نیفتی‌ای سر نیزه پسند من» که زمینه‌ای است توسط محمدصادق باقی‌زاده تولید شده و روحی خوانده است. براساس آن، ملودی گوشواره مشهور سرود یعنی «سلام فرمانده، سلام از این نسل غیور جامانده» ساخته شد. بخش دیگری از ملودی این اثر نیز براساس یکی از سبک‌های امیر طلاجوران است که در آن می‌خواندیم «دنیا فقط حسین، ته معرفت حسین» که براساس آن این بخش سرود ساخته شد «عهد می‌بندم که می‌مونم پای این نظام» ساخته شد. 

روحی در پایان این ویدیو خطاب به آن خبرنگار گفت: برای دیده شدن گفتی که ملودی «سلام فرمانده» را از آهنگ عربی که تنها سه – چهار روز است منتشر شده، کاور کردیم؛ گرین‌کارتت مبارک باشد. راه‌های دیگری برای دیده شدن وجود دارد. 

فیلم این پاسخ را اینجا مشاهده کنید:


ترجمه روایت هنرمندانه «سلام فرمانده» به زبان عربی فصیح و لهجه عراقی


بعد از بازتاب گسترده سرود «سلام فرمانده» در عراق و اظهار نظرهایی که صاحب نظران و پژوهشگران مهدویت (عج) در این کشور درباره آن داشتند، عراقی ها به تازگی دو نسخه از این سرود را به زبان فصیح عربی و نیز به لهجه عراقی منتشر کردند. به گزارش ایرنا، نسخه زبان عربی فصیح  را یکی از قاریان پیشکسوت قرآن عراقی - ایرانی معروف به نام «محمد علی الدهشتی» با مشارکت ۱۰۵ دختر و پسر خوانده است که در بین آنها کودکانی از کشورهای آفریقایی و جنوب شرق آسیا نیز دیده می شوند.

این سروده با عنوان «سلامی للقائد» (سلام فرمانده) تهیه شده و شعر آن را «اسماعیل الحکاک» شاعر عراقی با اقتباس از متن سلام فرمانده، نوشته است. سرود نسخه «تحیتی وحده» (سلام من به امام زمان (عج)) دقیقا بر آهنگ سرود فارسی «سلام فرمانده» تهیه شده در حالی که نسخه «سلامی للقائد» گرچه از حیث آهنگ کمی متفاوت است اما هر دو سرود از حیث فرم و محتوا، شبیه سرود فارسی سلام فرمانده است. سرود به لهجه عراقی با عنوان تحیتی وحده نیز بازتاب گسترده ای در شبکه های اجتماعی و رسانه ها یافته است.

همچنین سرود تحیتی وحده با تصویرگذاری ها و افکت های مختلف در شبکه های اجتماعی نیز مورد توجه کاربران عراقی قرار گرفته است. سرود «سلام فرمانده» نه تنها در عراق بلکه در کشورهای مختلف نیز بازتاب داشته به طور مثال «سید مصطفی الزلزله» پژوهشگر اسلامی کویتی درباره شخصیت های نام برده شده در سرود فارسی «سلام فرمانده» به ویژه شخصیت «علی بن مهزیار» و دیدار پرماجرای او با امام زمان (عج) توضیحات جالب توجهی داده که در عراق نیز این توضیحات مورد توجه قرار گرفته است.

نسخه هایی از سرود فرمانده نیز به زبان فارسی در کشمیر و نیجریه توسط کودکان این سرزمین ها بازخوانی شده و همچنین نسخه ای از سرود فارسی آن در نزدیک بین الحرمین در کربلای معلا توسط تعدادی از کودکان قرائت شده است. علاوه بر نسخه لهجه عراقی سلام فرمانده، نسخه ای نیز به لهجه لبنانی در کشور لبنان تهیه و منتشر شده که در این کشور هم مورد توجه قرار گرفته است.

این سرود بعد از مدت ها توانست تعبیری مقتدرانه و بدون مرز از هنر انقلابی و روایت هنرمندانه تاثیرگذار در فضایی باشد که جنگ روایت ها به ویژه در فضای مجازی، اهمیتی کمتر از میدان های نبرد ندارد و استفاده از رسانه می تواند به مثابه ابزاری قدرتمند ایفای نقش کند. اعتقاد عمومی صاحب نظران عراقی بر این است که سرود سلام فرمانده با کلمات ساده و از زبان کودکان توانسته است نسل نونهال را با قضیه «مهدویت (عج)» آشنا کند و همین امر باعث خشم دشمنانی شده است که با هزینه های کلان می کوشند نسل جدید مسلمان را از ارزش ها و عقاید اصیل اسلامی دور کنند.
 

نسخه بحرینی سلام فرمانده

فیلم/ اجرای سرود «سلام فرمانده» در شهر مارنئولی گرجستان


18 خرداد 1401

 

علت فراگیری سرود سلام فرمانده چیست؟

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

محفل سی و هفتم عصرنشینی هنر و اندیشه دیدار دوشنبه ۱۶ خرداد ماه با موضوع بررسی سرود سلام فرمانده برگزار شد. محفل سی و هفتم عصرنشینی هنر و اندیشه دیدار دوشنبه ۱۶ خرداد ماه با موضوع بررسی سرود سلام فرمانده برگزار شد. محمدرضا وحیدازده، مجری‌کارشناس محفل سی و هفتم عصرنشینی هنر و اندیشه دیدار در آغاز گفت: در روزهای ابتدایی تعطیلات نوروز امسال سرود سلام فرمانده برای اولین بار از شبکه‌های سیما منتشر شد، همان روزها عده‌ای نظرات مثبت نسبت به سرود مذکور داشتند، بعضی از افراد هم منتقد آن بودند.

این واکنش‌ها تا حدودی طبیعی بودند و این بازخوردها که از سلیقه‌های مختلفی برمی‌آید رویه عادی خود را طی می‌کرد اما هر چه که جلو رفتیم اتفاقات دیگری افتاد.  سرود سلام فرمانده با اقبال چشمگیر و شگفت‌انگیز مخاطبان رو به رو شد و به همان میزان صف‌بندی‌ها نیز در مقابل آن شکل جدی‌تری به خود گرفتند.

در این مرحله برخی از افراد خیلی جدی‌تر از گذشته موافق سرود مذکور بودند و برخی دیگر از افراد انتقادات عجیب و غریب و بعضا تندی به آن داشتند. منتقدان معتقد بودند که یک اراده حکومتی پشت سرود سلام فرمانده است و با انتشار این اثر به نوعی پروپاگاندا صورت می‌گیرد.

وی افزود: از طرف دیگر کسانی می‌گفتند اگر سرود مذکور با اراده حکومتی تولید و منتشر شده، چرا کاری مثل آن پیش از این انجام نشده است. به همان میزان با واکنش مردم سرود سلام فرمانده به نوعی در شبکه‌های اجتماعی وایرال شد و به دفعات در شهرها و کشورهای مختلف به اجرا درآمد و پخش شد. با توجه به آنچه دیدیم و گفته شد به نظر می‌آید که ما با یک پدیده معمولی رو به رو نیستیم. با یک اظهار نظر سطحی نمی‌توان از کنار این پدیده گذشت. ما امروز کنار چهار نفر از دوستانمان دکتر جلیل محبی، دکتر رضا زنگنه، سید باقر نبوی و علیرضا سمیعی راجع به سرود سلام فرمانده” گفت‌و گو می‌کنیم.

در ادامه سید باقر نبوی نظرش درباره سرود سلام فرمانده را چنین بیان کرد: همه ما با علوم انسانی آشنا هستیم و تلاش می‌کنیم که به نوعی پدیده‌های مختلف اتفاق افتاده را تحلیل و بررسی کنیم اما امروزه با مرور آنچه در فضای مجازی رخ می‌دهد و منعکس می‌شود متوجه می‌شویم که گویی جامعه تحلیل‌هایی چون تحلیل‌های ما را پس می‌زند و لذا ممکن است که تحلیل جامعه‌شناسانه پدیده‌ای چون تولید و انتشار سرود سلام فرمانده کاری کند که اینگونه پدیده‌ها با لکه‌ای بزرگ و زشت، آلوده شوند.

پس تفسیر یک رویداد واقعی به نوعی می‌تواند محل مناقشه باشد. بنابراین پیدا کردن محل اساسی بحث در نقطه‌ای که موضوع اشباع شده، کار بسیار دشواری است. من در اینجا مدعی این نیستم که چنان کاری به این سترگی می‌توانم انجام دهم ولی یک چیز را می‌دانم و آن این است که در واقع من اتفاقاً فکر نمی‌کنم که نباید درباره چیزهای زنده و جاری بحث کرد.

نبوی افزود: اخیرا دوستی به من گفت اول اثری تولید کن که وایرال شود و سپس درباره آثاری که وایرال شده‌اند، صحبت کن. من انتظار نداشتم که آن دوستم این حرف را بزند و متوجه نشدم که چرا این حرف را بیان کرد. اگر منظورش این بوده که فقط افرادی که کلیپ یا سرود وایرال شده‌ای  تولید کرده‌اند می‌توانند درباره اثری چون سرود سلام فرمانده صحبت کنند، باید بگویم به نظرم این نوع تفکر ساده‌انگارانه است. مگر کسانی که در پژوهشکده‌های مختلف پول می‌خورند، کتاب می‌خوانند و مهمل می‌بافند اشعار و آثار وایرال شده‌ای تولید کرده‌اند که کتاب و مقاله درباره آثار دیگران درمی‌آورند. پس می‌توان متعرض همه دانشکده‌ها و پژوهشکده‌ها شد.

محمدرضا وحیدزاده در ادامه گفت: من هم با شما موافقم و قبول دارم که صحبت کردن درباره یک پدیده زنده کار متهورانه‌ای است. او سپس خطاب به آقای زنگنه گفت ما با پدیده‌ای مواجهیم که به زعم برخی از افراد موسیقی نسبتاً معمولی ای دارد. من کارشناس موسیقی نیستم اما به آسانی می‌توان فهمید که چنین اثری جنبۀ خاصی ندارد و شعرش نیز همانطور که شما می‌دانید و من  هم می‌دانم، اتفاق عجیب و غریبی نیست. اما چه می‌شود که با این اقبال و گستردگی مواجه می‌شود؟

سرود سلام فرمانده نان ملودی‌اش را می‌خورد
دکتر رضا زنگنه پاسخ داد: سرود سلام فرمانده از چند نظر فنی، متنی و نحوه برخوردی که با آن شده، کار به شدت بدی است. سرود سلام فرمانده سه جنبه دارد: کلام، موسیقی و تصویر. کلام این کار ضعف‌های عمده‌ای دارد یعنی دارای ایرادات زبانی، ایراد قافیه و یک دست نبودن زبان اثر است. یعنی گوینده بخشی از اثر را به زبان عامیانه و بخشی دیگر را به زبان رسمی و ادبی می‌خواند. از طرف دیگر چون خواسته برخی از حرف‌ها را در قالب اثر بیان کند و این کار کمی دشوار بوده مجبور شده که نوعی انحراف از نرم در زبان اثر مذکور ایجاد کند. مثلا ما هیچ وقت در زمان صحبت کردن نمی‌گوییم قد فلانی کوچک است. قد کوتاه یا بلند است.

وی افزود: من فکر می‌کنم که سرود سلام فرمانده نان ملودی‌اش را می‌خورد زیرا ملودی آن، ملودی به یاد ماندنی، تکرارشونده و به سبک خیلی از موسیقی‌ها و مداحی‌هایی است که در ذهن آدم می‌مانند. وقتی ملودی، ملودی به یاد ماندنی باشد، مخاطب ابتدا ملودی را به یاد می‌سپارد و با آن ارتباط برقرار می‌کند، سپس کلام را. علت ضعف عمده ما در موسیقی پاپ و مداحی این است که ما ضعف محتوا داریم. یعنی ما انقدری که موسیقیدان، خواننده و مداح خوب داریم، ترانه‌سرای خوب نداریم.

وی ادامه داد: مقوله دیگر تصویر است که من اندکی با احتیاط راجع به آن حرف می‌زنم. تصویر، تصویری است که به اصطلاح بار اول جذابیت ایجاد می‌کند زیرا وقتی بچه سوژه باشد، ناخودآگاه جذابیت ایجاد می‌شود یعنی حتی اگر برای تبلیغ پفک نیز از بچه‌ها استفاده کنید، آن تبلیغ جذاب خواهد شد. در اینجا این سوال پیش می‌آید که آیا سرود” سلام فرمانده” برای کودک و نوجوان ساخته شده یا فقط از کودکان و نوجوانان استفاده می‌کند که به نظر من این کار از کودکان استفاده یا شاید سوء استفاده می‌کند چون کودک اگرچه جنبه‌های احساسی‌اش را می‌فهمد اما نصف کلامش را متوجه نمی‌شود بنابراین سرود مذکور برای کودک و نوجوان نیست.

زنگنه افزود: نکته بعدی که من می‌خواهم درباره آن حرف بزنم این است که به علت تسلط نداشتن کافی بر کلام، قافیه، بیان و امثال آنها، گویندگان محترم ناگزیر حرف‌هایی زده‌اند که انحراف ایجاد می‌کنند و به نظرم این اتفاق به خاطر ناتوانی کلام رخ داده است اما درباره اینکه شما گفتید برخی از منتقدان می‌گویند اراده حکومتی پشت تولید و پخش سرود سلام فرمانده بوده باید بگویم این حرفی است که همیشه هست. من بارها این را گفته‌ام کاش واقعاً مدیریت فرهنگی و رسانه‌ای جمهوری اسلامی اینقدر هوشمند بود که خیلی از کارها را بتواند خوب انجام دهد و خیلی وقت‌ها اینطور نیست.

وی اظهار داشت: ببینید اراده‌ای در حوزه‌ موسیقی در ۱۰تا ۱۵سال اخیر وجود دارد که من اسم آن را عقده سامی یوسف می‌گذارم. مدیریت فرهنگی و هنری ما در دهه‌های ۶۰ و ۷۰به دلایل مختلف از موسیقی جا مانده و آن را رها، سرکوب  و انکار کرده است، اما از دل این موضوع شبهه موسیقی‌هایی در فضای مذهبی، شبه مذهبی، انقلابی و شبه انقلابی شکل گرفته‌اند که اصالت ندارند. در ابتدا هیئت‌ها به موسیقی‌های لس‌آنجلسی یا قبل انقلابی متوسل شدند چون آهنگ‌سازی بلد نبودند و متأسفانه ما هنوز در برخی از تولیدات کپی مستقیم داریم یعنی مثلا بلا چاو را کپی کرده‌اند و بدون عقبه تئوریک و تفکر عمیق دست به تولید در حوزه‌های موسیقی، کلیپ و امثال آنها زده‌ایم. این باعث شده است که بسیاری از آثار از درون تهی باشند و جنبه رسانه‌ای و فرهنگی در آنها غلبه داشته باشد.

وی در ادامه گفت: مدیران فرهنگی ما تصور می‌کنند اگر جوانان ما امروز در معرض لجنی که با کارهای امثال ساسی و تتلو از آن سوی مرزها پراکنده می‌شود، قرار گرفته‌اند، همینکه ما بتوانیم بچه‌ها را برای خواندن یک اثر تولید شده به صف کنیم، برد کرده‌ایم. جالب است که از آن طرف اپوزیسیون می‌آید و سرود «همراه شو عزیز» کودکان را نشان می‌دهند که آن هم سیاسی است و ایراد دارد.

زنگنه اظهار داشت: پروژه‌های مدیریت فرهنگی ما که روی نمادسازی و چهره‌سازی بدون تربیت فنی، موسیقایی و امثال آنهای قبلی متمرکز شده‌اند، با توجه به نمونه‌های پیشینی چون مقوله حامد زمانی شکست‌خورده هستند. این پروژه‌ها از تفکر عمل‌زده، بسیار ویترین‌محور و بدون عمق فرهنگی، فکری و حتی نگاه راهبردی می‌آیند. وحیدزاده روی دو نکته از نکات مطرح شده در قالب سخنان دکتر زنگنه تاکید کرد و گفت: زنگنه معتقد است که سرود سلام فرمانده” یک کار کودک‌نما است و برای مخاطب کودک تولید نشده است.

سلام فرمانده به عنوان یک سرود به توفیقات خودش رسیده است
وی سپس خطاب به علیرضا سمیعی گفت آیا واقعا سرود مذکور کاری کودک‌نما است و به صرف آنکه ۳۱۳کودک را گرد هم آورده، ما نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم که برای کودکان تولید شده باشد؟ آیا شما نیز سرود سلام فرمانده را یک اثر شتاب‌زده و از درون پوچ می‌دانید؟

علیرضا سمیعی پاسخ داد: آقای زنگنه و بسیاری از دوستان می‌گویند که سرود سلام فرمانده کار ضعیفی است و آن را در تاریخ موسیقی و شعر قرار می‌دهند و در مقایسه با سایر آثار قرار گرفته شده در این تاریخ، مچش را باز می‌کنند. به نظرم آقای نبوی از نقطه خوبی بحث را شروع کرد و گفت حواسمان جمع باشد که بحثمان را از کجا شروع می‌کنیم زیرا اگر سرآغاز بحث را از جای خوبی انتخاب کنیم، احتمال اینکه بعدا به انحراف برویم بسیار، بسیار کمتر است.

وی افزود: من می‌گویم اشکال انتقادات از سرود سلام فرمانده این است که ما توپ بیسبال را به زمین فوتبال آورده‌ایم و می‌گوییم چرا نمی‌توانیم شوتش کنیم پس این توپ اشکال دارد. سرود سلام فرمانده در تاریخ موسیقی و شعر قرار نمی‌گیرد و زمین خودش را دارد. ما باید در آن زمین به سرود مذکور بپردازیم و اصلاً به همین خاطر است که درباره فرم حرف می‌زنیم. فرم اقتضائاتی دارد و اولین کسی که درباره آن صحبت کرده، کانت است. او می‌گوید یک اثر هنری زمانی به فرم آمده که عناصر آن به سوی کاربردش هماهنگ شده باشند.

اگر این اثر را یک سرود بدانیم متوجه می‌شویم که به توفیقات خودش رسیده
وی اظهار داشت: ما از فرم سلام فرمانده که یاد می‌کنیم باید درباره سرود حرف بزنیم. اگر این اثر را یک سرود بدانیم متوجه می‌شویم که به توفیقات خودش رسیده است. اگر کنسرت رفته باشید متوجه می‌شویم که مردم با خواننده همراهی می‌کنند و این به آن دلیل است که مردم در مکان‌ها و شرایط مختلف آهنگ‌های خواننده مورد علاقه‌شان را شنیده‌اند. در مداحی نیز همینطور است. مداح معمولا تلاش می‌کند شعرهای ساده را انتخاب کند تا مخاطب با او همراه شود.

در خصوص سرود چیزی که مردم را با اثر همراه می‌کند، یک خواست اجتماعی است. کته اصلی سرود این است که یک خواست اجتماعی و سیاسی وجود دارد و مردم حول آن خواست دور هم جمع شده‌اند و شعر باید به قدری ساده باشد که بتواند خواست اجتماعی مذکور را تجسم کند تا مردم بتوانند نقطه جمعشان را حفظ کنند. سرود سلام فرمانده با تکیه بر شعری خلق شده که مردم می‌توانند آن را حفظ کنند. گوشواره این شعر بسیار کوتاه است و قافیه کوبنده‌ای دارد. سرود مذکور ساخته شده تا از یک خواست سیاسی و اجتماعی دفاع کند و به نظر من کارش را خوب انجام می‌دهد.

سرود سلام فرمانده را هنر انقلابی می‌دانم
دکتر جلیل محبی به سی و هفتمین محفل عصرنشینی دیدار پیوست و در مقدمه گفت: من سابقا با آقای سمیعی درباره هنر و ارتباط آن با عالم خلقت و خداوند متعال گفت‌و گو کرده‌ام و من نتیجه آن گفت‌و گوها را به عنوان مقدمه در اینجا بازگو می‌کنم. همانطور که همه هستی از جزئیاتش تا کلیاتش اسرار خداوند متعال هست و هیچ چیز نیست مگر اینکه اسمی از الله یا اسمی از اسماء الله هست، به نظر من هنر اسم مصور الله است.

این کلمه در زبان فارسی یعنی صورت‌بندی موزون یک مخلوق به نحوی که با دیگر اعضا هماهنگی و هارمونی داشته باشد که بتواند زیبایی را به مخاطب القاء کند پس وقتی که یک هنرمند دست به کار می‌شود، با توجه به بیشترین تجلی که از اسم مصور خداوند در عمل این فرد وجود دارد، یک اثر هنری خلق می‌کند. کمااینکه دیگر مخلوقات بشری هم تجلی دیگری از اسماء خداوند در انسان هستند ولی اینجا یک ظهور و بروز دیگری دارد زیرا زیبایی خاصی دارد و بیشتر در مرکز توجه قرار می‌گیرد. اسم مصور خداوند ترکیب‌کننده برخی از  اسماء جمال و جلال خداوند در شکلی موزون و هماهنگ  است.

وحیدزاده گفت: شما می‌گویید اثری با این اقبال عمومی و تاثیر مثبت روی مخاطب حتما یک منبعی دارد و تجلی اسم مصور خدا است که این پدیده را به پیش می‌برد. در اینجا یکسری سوال دیگر مطرح می‌شود. ما با بقیه پدیده‌های فراگیر که با اقبال عمومی مخاطب مواجه شده‌اند باید چکار کنیم؟ دلیل فراگیری و محبوبیت آنها چیست؟

اگر عموم مومنین به  یک اثر هنری اقبال دارند من آن را هنر الهی می‌دانم
دکتر محبی گفت: من و ما در اینجا با تجلی یکی از اسماء خداوند مواجهیم. حالا سوال شما این است که از کجا معلوم که این اسم، اسم معنوی است؟ من در اینجا می‌خواهم یک ضابطه‌ای در خصوص اینکه چه هنری، هنر احسن است، بگویم. کلمه احسن هم همان احسن‌القصص است. ضابطه‌ای که من بیان می‌کنم یک ضابطه شخصی عام است یعنی نمی‌تواند یک ضابطه نوعی باشد و آن این است که با وجود اینکه خیلی از اسماء الهی که متجلی می‌شوند، شرور عالم هستند، چگونه می‌توان یک کار را خداپسندانه دانست؟ ما باید ببینیم که کار مورد نظر تا چه اندازه به فطرت آدمی نزدیک است.

اگر یک اثر هنری به وجود آمد و عموم مومنین به آن اقبال داشتند و عموم غیر مومنین از آن روی برگرداندند، و اجمالا نوعی از تصویرگری بود، فارغ از اینکه این اثر با فاکتورهای نقد ادبی، سرود، موسیقی و انواع هنری که داریم سازگار است یا نه؟ من آن را هنر الهی می‌دانم. ما اشعاری داریم که از نظر صناعات ادبی بسیار ضعیف هستند اما بر قلوب مومنین نشسته‌اند. اتفاقی که در سرود سلام فرمانده افتاده به نظر من همین است.

مجری گفت: پس با توجه به ضابطه مطرح شده از سوی آقای محبی کسی که خودش را مومن فرض می‌کند اما ارتباط چندانی با اثر سلام فرمانده برقرار نکرده‌ باید تصمیم سختی راجع به خود بگیرد و آن موقع شاقولی که مطرح شده می‌تواند تبعاتی داشته باشد و فرد را رو به روی خود قرار دهد.

سید باقر نبوی گفت: من برخلاف شما فکر می‌کنم سخنان آقای محبی در واقع خیلی بحث را بسیط می‌کند یعنی اتفاقا ما در اینجا با سنجه‌ای طرف نیستیم. ما یک دو گانه داریم و آن این است که با رسانه‌های جدیدی چون کلیپ طرف شدیم و در چنین شرایطی نمی‌توانیم به آسانی بگوییم وقتی یک اثر همه قلوب را تحت تاثیر قرار داد دیگر نمی‌توان آن را بررسی و نقد هنری کرد.

نقد هنری چون سینما یک مسئله شخصی است و ما با کاراکتری به اسم منتقد سینما مواجه هستیم که امروز ممکن است از فیلمی خوشش بیاید اما چند سال دیگر این حس را نسبت به فیلم مورد نظر نداشته باشد. اگر این آدم بتواند اعلامی کند که معنادار باشد و بگوید یک فیلم با توجه به معیارهای خاصی خوب است و فیلم دیگری به خاطر نداشتن آن معیارها بد است، همه معیارها جای مناقشه دارند. در واقع اینکه بگوییم فیلمی خوب یا بد است تا حدودی شخصی است اما نشان نمی‌دهد که نقد ادبی و هنری لازم نیست.

ما موفقیت در زمان را دست کم می‌گیریم
وی افزود: سوال اساسی دیگری وجود دارد و آن این است که عمر کار چقدر است؟ نفس این سوال مهم است چون آن مربوط به فرهنگی است که آقای خامنه‌ای می‌فرمایند حاضرم در راهش کشته شوم. فرهنگی که رهبر حاضر است در راهش کشته شود، آیا یک مفهوم مصرفی و مجازی است؟ هر کسی که مدعی است سرود سلام فرمانده به شکل پروپاگاندا یا طبیعی عمومی شده است باید بتواند اساسا توضیح دهد که فرم آن به چه نحوی عمومی است؟ و این توضیح، توضیح آسانی نیست.

در واقع به نظرم اینکه توضیح بدهیم چرا شعر باباطاهر، حافظ، سعدی و مولانا اینطور است، کار من و ما نیست. اما یک چیز را من می‌دانم و آن این است که ما کجا به جست‌وجوی فرهنگ می‌رویم؟ دستگاه‌ها و نهادهای فرهنگی ما در جست‌وجوی چه فرهنگی هستند؟ آیا عمیقا به فکر چیزی هستند که الآن بکارند و ۲۰سال دیگر درو کنند. من با این کار دارم که جمهوری اسلامی در صحنه واقعی با مردم دچار یک ملال و دل‌زدگی است و مردم را شریک صحنه مبارزه در ماجرای مقاومت منطقه‌ای نمی‌بیند ولی مردم را در یک صحنه انتزاعی می‌خواهد. من با این کار دارم که چقدر کل صحنه واقعی است.

امروز نمایندگان مجلس ما عمیقا ناامید هستند زیرا نگران این است که در شرایط فعلی آینده فرزندش چه می‌شود. روح کارمندی جمهوری اسلامی را شدیدا دچار ملال رو به روزمرگی کرده است. ما موفقیت در زمان را دست کم می‌گیریم. حیات مهم است.

 

31 اردیبهشت 1401

«سلام فرمانده» سرودی که در هفته‌های اخیر به شدت مورد توجه قرار گرفته، یکی از نمونه‌های موفق تمرکز بر فرم مناسب برای انتقال پیام است؛ فرمی که باعث شده دهه دهه نودی‌ها که مخاطب این سرود هستند، با آن همراه شوند و موجی بزرگ در کشور کل بگیرد؛ موجی که آخرین تبلورش امروز در مصلای تهران رقم خورد و تبلور بزرگ‌ترش قرار است در ورزشگاه آزادی با حضور دهه نودی‌ها به نمایش گذاشته شود.
 
بسیاری از تولیدات هنری و فرهنگی در سال‌های اخیر با بودجه‌های بسیار سنگینی تولید شده‌اند که مضامین قابل توجهی داشته‌اند اما کمتر اثری توانسته در حد سرود «سلام فرمانده» ساخته ابوذر روحی مداح اهل بیت (ع) مورد توجه قرار بگیرد و به اصطلاح «ترند» شود؛ آن هم میان دهه هشتاد‌ی‌ها و نودی‌ها که با انبوهی از سرگرمی‌های متنوع مواجه هستند و به همین دلیل بسیار مشکل‌پسند شده‌اند و جذب آنها چندان ساده نیست.
 
تفاوت این سرود که با هزینه نه چندان بالایی ساخته شده، با دیگر آثار مشابه، تنها در فرم این اثر است. پیامی که در این سرود بیان می‌شود، دارای نکاتی نیست که برای نخستین بار بیان شود، بلکه این بار این جزئیات با شکلی هنرمندانه‌تر بیان شده که برای گوش‌ها شنونده جذاب است و پس از شنیدن، به سادگی از ذهن شنونده فراموش نمی‌شود. این مسئله بسیار مهمی است که باید در خلق آثار مشابه مورد توجه قرار گیرد که خلق یک اثر تراز انقلاب به نخستین چیزی که نیاز دارد، خلاقیت است و به آخرین چیزی که نیاز دارد، بودجه است.
 
حاصل چنین خلاقیتی باعث شد امروز جمعیتی چند هزار نفری در حاشیه نمایشگاه کتاب در مصلی تهران گرد هم آیند و این سرود را هم‌خوانی کنند؛ اجتماعی که در تداوم مجموعه هم‌خوانی‌های پرشمار دانش آموزان در مدارس تا هم‌خوانی فرزندان شهدای حرم بود. این هم‌خوانی‌ها البته با برچسب‌هایی همراه شده اما واقعیت آن است که اگر این اقدامات صرفاً محصول مدیریت و سازماندهی می‌بود، می‌بایست چنین اتفاقی برای تک تک آثار هنری دارای جنبه انقلابی رخ می‌داد. بنابراین در درجه نخست این اثر بوده که توانسته فراگیر شود.
 
این اتفاق به شکل وسیع‌تری هفته آینده در ورزشگاه صد هزار نفری آزادی رقم می‌خورد و ورزشگاه ۱۰۰ هزار نفری آزادی، روز پنجشنبه ۵ خرداد، میزبان خانواده‌های تهرانی برای برگزاری اجتماع بزرگ «سلام فرمانده» خواهد بود. این اتفاق بی‌سابقه می‌تواند ابعاد تاثیرگذاری یک سرود انقلابی را بیش از پیش به نمایش بگذارد و عملاً زمینه‌ساز خلق آثار دیگری شود که از فرمی تا حد نافذ برخوردار باشند و به عنوان الگوی محتوایی برای نسل دهه نود تکثیر شود.
 


تمجید فرمانده سپاه از این سرود

فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی گفت: سرود "سلام فرمانده" یک اجرای آسمانی بود که در تاریخ کشور ماندگار می‌شود. به گزارش تسنیم، سردار سرلشکر پاسدار حسین سلامی در ارتباط تلفنی با اجتماع مردم لنگرود سرود "سلام فرمانده" را یک اجرای آسمانی خواند و اظهار داشت: سرود سلام فرمانده در تاریخ کشور ماندگار خواهد شد زیرا یک کار فرهنگی زیبا در جمهوری اسلامی بود. فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تأثیرپذیری سرود سلام فرمانده در جهان اسلام را مورد اشاره قرار داد و تصریح کرد: قطعاً خداوند و امام زمان(عج) بر سرود سلام فرمانده نظر داشته که باعث جاودان شدن و تأثیرپذیری جهانی این سرود آن شده است.

 سردار سلامی با بیان اینکه در بسیاری از کشورهای جهان اسلام این سرود خوانده می‌شود و با اشاره به لزوم ساخت این نوع آثار فرهنگی خاطرنشان کرد: ساخت کلیپ‌های متعدد نظیر کلیپ سرود سلام فرمانده در کشور اکنون ضرورت دارد‌. فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با بیان اینکه کلیپ سرود سلام فرمانده به خوبی با نفوذ فرهنگی در کشور به مقابله پرداخته است ابراز داشت: با توجه به این موضوع از این رو باید در تمامی امور به مسائل فرهنگی توجه جدی شود. وی با بیان اینکه مضمون ابیات سرود سلام فرمانده در خور نیازهای روز نوجوانان عصر جهاد تبیین است افزود: در بحث امام زمان(عج) همیشه از انتظار و دلتنگی صحبت شده اما سلام فرمانده به مسائل بخشش و آمادگی قرار گرفتن در صف یاران امام پرداخته است.
 


تقدیر دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی از خالقان اثر «سلام فرمانده»

به گزارش ایرنا: دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در پیامی از خالقان و دوستداران اثر فاخر «سلام فرمانده» تقدیر کرد. به گزارش گروه علم و آموزش، در بخشی از پیام سعید رضا عاملی آمده است: «سلام فرمانده» یک بیان جمعی توحیدی و ولایی مؤمنانه است که تبدیل به نمادی از پویایی، دین باوری و اخلاص کودکان و نوجوانان کشور و زمینه ابراز ارادت جمعی به ساحت امام زمان (عج) و ولی خدا شد. وی افزود: فطرت پاک، خدادوست و حماسی کودکان و نوجوانان این سرزمین با روحیه انتظار و ولایتمداری عجین گشت  و این نسل غیور را در سرودی زیبا و دلنشین بازنمایی کرد. دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی تصریح کرد:‌ سلام فرمانده یک گمشده هویتی بود که نه تنها نسل جوان بلکه همه مردم ایران و جهان با همه تفاوت‌ها از یک حس "باهم بودن" و برای خدا زیستن و امیدوار بودن به آینده زیبای توحیدی و مهدوی برخوردار کرد. عاملی یادآور شد: در این فضای حماسی و معنوی، در کنار مضامین زیبای این سرود، همگان "خود ایمانی" را پیدا کردند و سلامی همراه با عشق و حسرت را ندا دادند.

به گزارش مرکز خبر شورای عالی انقلاب فرهنگی، متن این پیام به این شرح است: قرن جدید شمسی، با عطر و بوی میلاد باسعادت حضرت صاحب الزمان(عج) آغاز شد و بهار اول قرن پانزدهم برای مؤمنان و مشتاقان حضرت مهدی علیه السلام رمز و راز دیگری داشت.دل منتظران به پشتوانه انتظار هزاره‌ای، سوز عمیق شهداء و خانواده‌های پاک سیرت آن‌ها، آه بلندی از فراق سر داد و عطش وصال را با سروده زیبا و پر معنا با قامتی بلند و نظمی استوار بیان نمود. در این فضای انتظار "سلام فرمانده" از یک جهان عشق و دل‌داگی پرده برداشت و همه منتظران جهان را هم‌صدا نمود.

«سلام فرمانده» یک بیان جمعی توحیدی و ولایی مؤمنانه است که تبدیل به نمادی از پویایی، دین باوری و اخلاص کودکان و نوجوانان کشور و زمینه ابراز ارادت جمعی به ساحت امام زمان (عج) و ولی خدا شد. فطرت پاک، خدادوست و حماسی کودکان و نوجوانان این سرزمین با روحیه انتظار و ولایتمداری عجین گشت  و این نسل غیور را در سرودی زیبا و دلنشین بازنمایی کرد. سلام فرمانده یک گمشده هویتی بود که نه تنها نسل جوان بلکه همه مردم ایران و جهان با همه تفاوت‌ها از یک حس "باهم بودن" و برای خدا زیستن و امیدوار بودن به آینده زیبای توحیدی و مهدوی برخوردار نمود. در این فضای حماسی و معنوی، در کنار مضامین زیبای این سرود، همگان "خود ایمانی" را پیدا کردند و سلامی همراه با عشق و حسرت را ندا دادند.

در زمانه‌ای که فردگرایی و ناامیدی به عنوان یکی از اصلی‌ترین مسایل اجتماعی جوامع مطرح است، اجرای یک موسیقی خوب، متن فاخر و آهنگین نویدبخش ارتقای روحیه همدلی و همراهی، جمع گرایی، امید به آینده، ایثار و از خودگذشتگی و هدفمند نمودن زندگی برای کودکان و نوجوانان و همه نسل‌ها بدون تفاوت قومی، نژادی، جنسیتی و حتی سنی شد و این نسیمی روح بخش است که می‌تواند برای اهالی فکر، فرهنگ و هنر کشور درس‌آموز و راهنما باشد. تجدید عهد دهه نودی‌ها با فرمانده و خطاب خود به عنوان «نسل غیور جامانده»  تداعی‌گر بیان حکیمانه معمار کبیر انقلاب اسلامی است که فرموده بود: یاران من در گهواره‌های مادرانشان هستند. این نشانی از محتوای غنی و فاخر این سرود تأثیرگذار است. تأکیدات رهبر حکیم انقلاب اسلامی و حمایت قاطع ایشان از تولید آثار فرهنگی و هنری اثرگذار برای نسل کودک و نوجوان، نشان از اهمیت موضوع دارد.

اکنون در آغازین سال‌های چهلواره دوم انقلاب اسلامی اثری منتشر می‌شود که دهان به دهان در شهرهای مختلف کشور جمع خوانی و بازخوانی می‌شود و نشان از وحدت در کثرت و کثرت در وحدت دارد و جمع کننده مومنان و دفع کننده دشمنان است. این اثر هنری مانند هر کار فرهنگی دیگر قابلیت نقد و بهتر شدن دارد ولی آنچه برای همگان مشهود است، انگیزه الهی و فطری بیش از ۱۰۰ نفر از سازندگان این اثر فاخر است که مورد توجه و عنایت اهل بیت علیهم السلام بوده‌اند و کارهای هنری بسیاری با همین هدف و با نیت پاک ساخته‌اند، که هرکدام مأجور درگاه حق است ولی گستردگی نشر و پخش این سرود و اشتیاق مردم برای بازخوانی و تکرار آن در شهرها و کشورهای مختلف و با روحیات متفاوت، حکایت از لطف خاص پروردگار و ولی او حضرت مهدی (عج) می‌کند.

امید آن که این حرکات مؤمنانه، مخلصانه، جهادی و اثرگذار در تمامی عرصه‌های فرهنگی و هنری کشور رشدی فزاینده داشته باشد. بر خود فرض می‌دانم از یکایک سازندگان این اثر در گروه ماح (ملت امام حسین) در استان گیلان، حجت‌الاسلام ‌والمسلمین سعید نعیمی، تهیه کننده اثر؛ حاج ابوذر روحی، مداح و خواننده محترم؛ و تمامی فرزندان خوب و نازنین خودم که شهر به شهر این سرود را فریاد می‌زنند و آن را دوست دارند، تقدیر و تشکر وافر داشته باشم. بی‌شک حمایت‌های مدیران انقلابی رسانه ملی و سایر نهادهای فرهنگی امری لازم و ضروری است که از ایشان نیز تقدیر می‌نمایم. از خدای سبحان فرج آن امام بزرگ و نجات بخش جهان بشریت را هزارباره طلب می‌کنم و امیدوارم همه ملت شریف ایران و همه ملت‌های جستجوگر حق و عدالت توفیق درک جامعه تمدنی مهدوی را پیدا کنند.
 

متن سرود سلام فرمانده

عشق جانم، امام زمانم، دنیا بدون تو معنایی نداره
عشق روزگارم وقتی که تو باشی دنیامون بهاره
سلام فرمانده، السلام از این نسل غیور جامانده
سـلام فرمانده، سیدعلی دهه‌ی نودی‌ هاشو فراخوانده
سلام فرمانده بیا جون من بیا بیا یارت می شم
هوادارت می شم گرفتارت می شم علی بن مهزیارت می شم
با همین قد کوچیکم خودم سردارت می شم
نبین قدم کوچیکه پاش بیفته من برات قیام می کنم
نَبین قدم کوچیکه مثل میرزا کوچک کارو تموم می کنم
نبین قدم کوچیکه از صف 313 تا بهت سلام می کنم
نـبین کمه سنم تو فقط صدام بزن ببین چیکار برات می کنم
نبین کمه سنم با همین دستای کوچیکم همش دعات می کنم
نبین کمه سنم بأبی انت و أمی همه رو فدات می کنم
سلام فرمانده سلام از این نسل غیور جامانده
سلام فرمانده سیدعلی دهه‌ی نودی‌ ها شو فراخوانده
عهد می بندم روزی لازمت بشم عـهد می بندم حاج قاسمت بشم
عـهد م یبندم مثل بهجت و مثل سربازای گمنام خادمت بشم
عهد می بندم که می مونم پای کار این نظام
کاشکی مثل حاج قاسم من به چشم تو بیام
هزارو صد و اندی ساله همه عالم دنبال مهدی اند
غصه سربازو نخور آقا سربازات هزارو چهارصدی اند
 

اجرا در مصلای تهران

به گزارش فارس، در نهمین روز برپایی نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، سرود «سلام فرمانده» با اجرای ابوذر روحی و با حضور کودکان و نوجوانان دهه هشتاد و نودی‌ها و سایر بازدیدکنندگان از نمایشگاه عصر امروز برگزار شد. این اجرا در قالب برنامه‌های کمیته فرهنگی نمایشگاه کتاب تهران، قرار بود در شبستان برگزار شود، اما با توجه به استقبال و حضور جمعیت، سرود سلام فرمانده در محوطه روبروی شبستان اصلی اجرا شد و نه تنهاکودکان، بلکه بزرگسالان هم این سرود افتخارآمیز را هم‌خوانی کردند.

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم


اجرا در مشهد

دهه نودی های مشهدی رکورددار حضور در خواندن سرود سلام فرمانده شدند. در اجتماع بزرگ سلام فرمانده در عرصه میدان شهدای مشهد، ده نودی های مشهدی رکوردار حضور شدند. دهه نودی‌های مشهدی عصر روز دوشنبه ۲۶ اردیبهشت ماه با حضور در میدان شهدای مشهد، اجتماع بزرگ «سلام فرمانده» را، با شور و حرارت خاصی برگزار و با یکدیگر این سرود زیبا را همخوانی کردند.
 

اجرا در اصفهان

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، سرود «سلام فرمانده» در روزهای گذشته همچون روز قدس و اجتماعات عید سعید فطر مورد توجه نوجوانان قرار گرفته است. حالا در اجتماع بزرگ نسل یاوران امام زمانی‌های اصفهان در میدان تاریخی امام این شهر چند هزار نوجوان و جوان اصفهانی به همراه خانواده‌های خود حضور داشتند؛ با همراهی «ابوذر روحی» خواننده نماهنگ «سلام فرمانده» به هم‌خوانی این سرود پرداختند. این سرود را گروه فرهنگی هنری (ماح) در لنگرود تولید کرده که جزء پر مخاطب‌ترین ترانه‌های ویژه نوجوانان قرار گرفته است.


بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم
 

اجرا در اراک

به گزارش تسنیم از اراک، فرزندان دهه نودی و نسل پنجم انقلاب در میدان شهدا در مرکز شهر اراک، مرکز استان مرکزی دور هم جمع شده و سرود زیبای "سلام فرمانده" را هم‌خوانی کردند. در این برنامه که "حاج ابوذر روحی" خواننده اثر و پدران و مادران نیز در کنار فرزندان خردسال خود حضور داشتند، همراه با کودکان و نوجوانان نسل پنجم انقلاب این سرود زیبا را همسرایی کرده و صحنه‌های ناب و زیبایی را به نمایش گذاشتند.
 
بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم
 

اجرا در کشمیر


سلام فرمانده از زبان کودکان پاکستانی

یادداشت محسن عرب خالقی

محسن عرب خالقی شاعر چیره دست آستان اهل بیت(علیهم السلام) در پستی در اینستا نوشت:

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم


شیخ محمد جواد آراسته نیز نوشت:


بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم


نظر کاربران فضای مجازی

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم
 
بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم



بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم
 
بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم


بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم


بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

بازتاب سرود «سلام فرمانده» در جامعه و نظرات مردم

منابع:
فارس
ایسنا
تسنیم
ایرنا
مشرق
همشهری آنلاین
توییتر
 
نظرات کاربران
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما