روزها و شبهاي گذشته صداي نارنجكهاي دستي و مواد منفجرهاي كه هرساله در حوالي آخرين چهارشنبهي سال به اوج ميرسند، از گوشه و كنار كوچهپسكوچههاي بالا و پايين شهر شنيده ميشوند و گويا ديگر چشمها به هر روز بيشتر ديدن جاي خاكستري دود بر ديوارهاي سنگي، بيلبوردهاي تبليغاتي، تابلوهاي راهنمايي شهري، ايستگاههاي اتوبوس و حتا تابلوهاي مسيريابي در اتوبانها، عادت كرده؛ تا جاييكه اين روزها همان معدود ميدانهايي را كه به مجسمهاي با تنديسي از مشاهير علم، هنر و ادب ايران مزين شدهاند، به اين امر مبتلا كرده است.
سالهاست هنرمندان مجسمهساز و كارشناسان هنري پيشنهادهايي عملشدني را مبني بر حفظ و نگهداري اين آثار كه شاهكارهاي هنري كشور بهشمار ميروند، ارايه كردهاند اما...
"فضاي شهر تهران خالي از مجسمههاي مشاعر و هنرمنداني است كه نشانگر فرهنگ و تمدن اين مرز و بوم هستند."
اين جملهاي است كه سعيد شهلاپور - مجسمهساز پيشگام ايران - دربارهي حفظ نگهداري و حوادثي كه اين روزها متوجه مجسمههاي شهري است، به خبرنگار بخش هنرهاي تجسمي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، گفت.
او با بيان اينكه فضاي شهري امروز، فضاي مناسبي براي مجسمهها نيست، تصريح كرد: فضاهاي كنوني در اطراف ميدانهايي مانند فردوسي، بهدليل وجود بيش از حد چراغها و دوربينهاي ترافيك، فضاي بصري نامناسب را براي مجسمههاي موجود در آنها بهوجود آورده است.
اين هنرمند مجسمهساز تأكيد كرد: ضرورت دارد از مجسمه حكيم توس واقع در ميدان فردوسي كه از كارهاي با ارزش ابوالحسنخان صديقي است، نمونهاي قالبگيريشده، تهيه و در محل نصب و اصل آن هم در موزه يا فضاي سربستهاي نگهداري شود.
شهلاپور دربارهي برخورد مواد محترقه در روزهاي پاياني سال به مجسمههاي شهري با ابزار نارضايتي تصريح كرد: استفاده از اين مواد، در بسياري از نقاط جهان ديده ميشود، اما هيچكدام از آنها به شاهكارهاي هنري خود ضربه نميزنند.
بهزعم او، كساني كه اينكارها را انجام ميدهند، كمترين احترامي براي اين شخصيتها كه نشانگر فرهنگ و تمدن ايران هستند، قايل نيستند. وي همچنين با بيان اينكه فضاي اطراف مياديني كه مجسمههاي مشاعر و هنرمندان در آنها نصب شده است، بايد از آلودگيهاي بصري پاك شود، افزود: اين مجسمهها زماني طراحي و نصب شدهاند كه فضاي اطرافشان معقول بوده است، اما هماكنون پس از گذشت سالها اين فضاها تبديل به فضاهاي آلوده بصري شده است.
شهلاپور اضافه كرد: پيشنهادهايي مبني بر حفظ قبلا به مسوولان شهرداري ابلاغ شده است، اما مانند ساير پيشنهادات، بر زمين ماندهاند؛ گويا باوري به مسايل فرهنگي وجود ندارد و برخي مسوولان امر حتا يكبار هم كتاب فردوسي را باز نكردهاند! وي در پايان گفت: تهران شهر فقيري از مجسمههاي مشاعر و هنرمندان است و ضرورت دارد از همين تعداد كم هم حفاظت و نگهداري شود.
اما رييس انجمن مجسمهسازان ايران با تاكيد بر اينكه انجمن متبوعش قدرت اجرايي ندارد، در اينباره به خبرنگار ايسنا گفت: در تمام دنيا مرسوم است كه مجسمههاي اصل بايد به موزه منتقل شود و يك بدل قالبگيري از آن را نصب ميكنند، تا خاطرهي ذهنياي را كه در افراد تداعي ميكند، زنده نگه دارد.
طاهر شيخالحكمايي با يادآوري اينكه تخريب مجسمههايي كه توسط مجسمهسازاني كه يا حضور ندارند و يا درگذشتهاند، جاي افسوس دارد، تأكيد كرد: اينگونه مجسمهها وقتي به مرحلهاي ميرسند كه ارزش هنري و ارزش نگهداري در موزه را داشته باشند، ضرورت دارد، بدلي از آنها تهيه و فضاي شهري نصب و اصل آن به فضاي سربسته و امني انتقال داده شود.
وي افزود: انجمن مجسمهسازان ايران قدرت اجرايي ندارد تا از اين آثار به شكل جديتري دفاع و حفاظت كند، اما ميتواند با بيان مشاوره و راهكارهايي مسوولان اجرايي را راهنمايي كند.
او تأكيد كرد: حفاظت از اين آثار برعهده سازمان فرهنگي هنري شهرداري تهران و ساير سازمانهايي است كه در اين زمينه فعاليت ميكنند و اين نياز به امكانات وسيع دارد. همانطور كه كارهايي را براي مجسمه خيام در پارك لاله انجام دادند و بهطوريكه قالبگيري آن بهپايان رسيده و فقط امكانات جابهجايي آن باقي مانده است تا اين مجسمه به موزه انتقال داده شود.
وي با اشاره به اينكه اين تخريبها و بيتوجهيها شامل ساختمانهاي قديمي نيز ميشود، افزود: هر اثري كه در مملكت بهوجود آمده و يا ميآيد، ضرورت دارد زمينههاي نگهداري و حفظ آنها فراهم و شناسنامهاي براي آنها تهيه شود تا بتوان از تخريب آنها جلوگيري كرد.
با اين حال حبيبالله صادقي - سرپرست موزه هنرهاي معاصر تهران - به خبرنگار بخش هنرهاي تجسمي ايسنا، گفت: براي نگهداري اينگونه مجسمهها فضاهاي بزرگي مانند باغ رودن در فرانسه لازم است.
وي افزود: ضروري است موزههاي بزرگ، باغ و موزه شاعر را راهاندازي كرد و اين بايد به همت شهرداري انجام شود تا از آثار اصلي كپي گرفته شود و به جاي اصل آن در محل نصب شود تا بتواند ضمن آسيبنديدن، تاريخ را در ذهن مردم تداعي كنند.
"فضاي شهر تهران خالي از مجسمههاي مشاعر و هنرمنداني است كه نشانگر فرهنگ و تمدن اين مرز و بوم هستند."
اين جملهاي است كه سعيد شهلاپور - مجسمهساز پيشگام ايران - دربارهي حفظ نگهداري و حوادثي كه اين روزها متوجه مجسمههاي شهري است، به خبرنگار بخش هنرهاي تجسمي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، گفت.
او با بيان اينكه فضاي شهري امروز، فضاي مناسبي براي مجسمهها نيست، تصريح كرد: فضاهاي كنوني در اطراف ميدانهايي مانند فردوسي، بهدليل وجود بيش از حد چراغها و دوربينهاي ترافيك، فضاي بصري نامناسب را براي مجسمههاي موجود در آنها بهوجود آورده است.
اين هنرمند مجسمهساز تأكيد كرد: ضرورت دارد از مجسمه حكيم توس واقع در ميدان فردوسي كه از كارهاي با ارزش ابوالحسنخان صديقي است، نمونهاي قالبگيريشده، تهيه و در محل نصب و اصل آن هم در موزه يا فضاي سربستهاي نگهداري شود.
شهلاپور دربارهي برخورد مواد محترقه در روزهاي پاياني سال به مجسمههاي شهري با ابزار نارضايتي تصريح كرد: استفاده از اين مواد، در بسياري از نقاط جهان ديده ميشود، اما هيچكدام از آنها به شاهكارهاي هنري خود ضربه نميزنند.
بهزعم او، كساني كه اينكارها را انجام ميدهند، كمترين احترامي براي اين شخصيتها كه نشانگر فرهنگ و تمدن ايران هستند، قايل نيستند. وي همچنين با بيان اينكه فضاي اطراف مياديني كه مجسمههاي مشاعر و هنرمندان در آنها نصب شده است، بايد از آلودگيهاي بصري پاك شود، افزود: اين مجسمهها زماني طراحي و نصب شدهاند كه فضاي اطرافشان معقول بوده است، اما هماكنون پس از گذشت سالها اين فضاها تبديل به فضاهاي آلوده بصري شده است.
شهلاپور اضافه كرد: پيشنهادهايي مبني بر حفظ قبلا به مسوولان شهرداري ابلاغ شده است، اما مانند ساير پيشنهادات، بر زمين ماندهاند؛ گويا باوري به مسايل فرهنگي وجود ندارد و برخي مسوولان امر حتا يكبار هم كتاب فردوسي را باز نكردهاند! وي در پايان گفت: تهران شهر فقيري از مجسمههاي مشاعر و هنرمندان است و ضرورت دارد از همين تعداد كم هم حفاظت و نگهداري شود.
اما رييس انجمن مجسمهسازان ايران با تاكيد بر اينكه انجمن متبوعش قدرت اجرايي ندارد، در اينباره به خبرنگار ايسنا گفت: در تمام دنيا مرسوم است كه مجسمههاي اصل بايد به موزه منتقل شود و يك بدل قالبگيري از آن را نصب ميكنند، تا خاطرهي ذهنياي را كه در افراد تداعي ميكند، زنده نگه دارد.
طاهر شيخالحكمايي با يادآوري اينكه تخريب مجسمههايي كه توسط مجسمهسازاني كه يا حضور ندارند و يا درگذشتهاند، جاي افسوس دارد، تأكيد كرد: اينگونه مجسمهها وقتي به مرحلهاي ميرسند كه ارزش هنري و ارزش نگهداري در موزه را داشته باشند، ضرورت دارد، بدلي از آنها تهيه و فضاي شهري نصب و اصل آن به فضاي سربسته و امني انتقال داده شود.
وي افزود: انجمن مجسمهسازان ايران قدرت اجرايي ندارد تا از اين آثار به شكل جديتري دفاع و حفاظت كند، اما ميتواند با بيان مشاوره و راهكارهايي مسوولان اجرايي را راهنمايي كند.
او تأكيد كرد: حفاظت از اين آثار برعهده سازمان فرهنگي هنري شهرداري تهران و ساير سازمانهايي است كه در اين زمينه فعاليت ميكنند و اين نياز به امكانات وسيع دارد. همانطور كه كارهايي را براي مجسمه خيام در پارك لاله انجام دادند و بهطوريكه قالبگيري آن بهپايان رسيده و فقط امكانات جابهجايي آن باقي مانده است تا اين مجسمه به موزه انتقال داده شود.
وي با اشاره به اينكه اين تخريبها و بيتوجهيها شامل ساختمانهاي قديمي نيز ميشود، افزود: هر اثري كه در مملكت بهوجود آمده و يا ميآيد، ضرورت دارد زمينههاي نگهداري و حفظ آنها فراهم و شناسنامهاي براي آنها تهيه شود تا بتوان از تخريب آنها جلوگيري كرد.
با اين حال حبيبالله صادقي - سرپرست موزه هنرهاي معاصر تهران - به خبرنگار بخش هنرهاي تجسمي ايسنا، گفت: براي نگهداري اينگونه مجسمهها فضاهاي بزرگي مانند باغ رودن در فرانسه لازم است.
وي افزود: ضروري است موزههاي بزرگ، باغ و موزه شاعر را راهاندازي كرد و اين بايد به همت شهرداري انجام شود تا از آثار اصلي كپي گرفته شود و به جاي اصل آن در محل نصب شود تا بتواند ضمن آسيبنديدن، تاريخ را در ذهن مردم تداعي كنند.
به گفتهي او، موزه هنرهاي معاصر بيشتر براي هنرمندان معاصري است كه بيان نو دارند، پس نميتواند مكان مناسبي براي تحقق اين امر باشد.
مدير دفتر هنرهاي تجسمي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، با بيان اينكه موزههاي مردمشناسي، ايرانشناسي و مشاعر از تهران وجود دارند، گفت: اين موزهها ميتوانند به رشد فرهنگ و همچنين حفظ و نگهداري از اين مجسمهها مناسب باشند، زيرا محيط خوبي دارند.
صادقي گفت: مجسمههاي اصل بايد در مكان مناسبي قرار داده شوند تا از برودت، طوفان، صدا و سرما در امان باشند.
وي همچنين با ياد آوري اين نكته كه نگهداري از آثار هنرمندان برجسته كشور بسيار مهم و از وظايف ماست، تصريح كرد: اين امر به امكاناتي مناسب احتياج دارد كه بايد بهصورت جدي در شوراي انقلاب فرهنگي و سازمانهاي مربوط پيگيري شود تا با اينكار، انديشه و تلاش هنرمندان در يك دوره تاريخ حراست شود.
مدير دفتر هنرهاي تجسمي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، با بيان اينكه موزههاي مردمشناسي، ايرانشناسي و مشاعر از تهران وجود دارند، گفت: اين موزهها ميتوانند به رشد فرهنگ و همچنين حفظ و نگهداري از اين مجسمهها مناسب باشند، زيرا محيط خوبي دارند.
صادقي گفت: مجسمههاي اصل بايد در مكان مناسبي قرار داده شوند تا از برودت، طوفان، صدا و سرما در امان باشند.
وي همچنين با ياد آوري اين نكته كه نگهداري از آثار هنرمندان برجسته كشور بسيار مهم و از وظايف ماست، تصريح كرد: اين امر به امكاناتي مناسب احتياج دارد كه بايد بهصورت جدي در شوراي انقلاب فرهنگي و سازمانهاي مربوط پيگيري شود تا با اينكار، انديشه و تلاش هنرمندان در يك دوره تاريخ حراست شود.
و سرانجام؟!
مدير دفتر هنرهاي تجسمي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي در نهايت خبر داد: موزه هنرهاي معاصر تهران و وزارت ارشاد اسلامي اينكار را به صورت جدي در دستور كار دارند و ميخواهند مجسمههاي موجود در كل كشور را كه قابليت اين را دارند كه در محل امن باشند، با شناسنامهدار كردن و كپيبرداري، اصل آنها را در محل مناسب قرار دهند.