جایگاه مسجد در حکومت ها

 در صدراسلام مسجد آموزشگاه مهم مسلمانان و جایگاهی بود برای فراگیری علوم و آموزش های گوناگون و علاوه بر بیان احکام فقهی تفسیر قرآن اصول اعتقادات اسلامی نیز در این مکان بیان می شد.

به گزارش راسخون به نقل از شبستان ، مسجد در اصل برای عبادت ساخته شد و مسلمانان در مواقع نماز در آن گردهم می‌آمدند و نماز جماعت می‌خوانند ولی از مسجد به صورت‌های دیگری هم استفاده می‌شد. به خصوص در عصر پیامبر (ص) و خلفا، مسجد مرکز فرماندهی سیاسی و نظامی و محل مشورت‌های مسلمانان بود. آنان برای رفتن به جهاد سربازان اسلامی در مسجد جمع می‌کردند و اخبار جنگی در مسجد به پیامبر (ص) می‌رسید. در مسجد، پیامبر با هیئت‌های نمایندگی بیگانگان و ادیان ملاقات می‌کرد. در مسجد پیامبر (ص) و خلفا قضاوت می‌کردند و حدود الهی را به اجرا درمی‌آوردند. قضاوت‌های حیرت‌انگیز امیرالمؤمنین (ع) نیز در مسجد اتفاق افتاده است.


از همه اینها مهم‌تر تعلیم و تربیت و آموزش معارف و احکام دین در مسجد صورت می‌گرفت. قرن‌ها، مسجد آموزشگاه مهم مسلمانان و جایگاهی بود برای فراگیری علوم و آموزش‌های گوناگون، علاوه بر بیان احکام فقهی و تفسیر قرآن، اصول اعتقادات اسلامی نیز مورد بحث قرار می‌گرفت؛ همان اصولی که بعدها به عنوان علم کلام شناخته شد.

موقعیت مسجد بعد از حیات پیامبر اکرم (ص)
پس از رحلت پیامبر(ص) مسجد از نظر تعلیم و تربیت موقعیت ویژه‌ای یافت و در سطوح گوناگون مورد استفاده دانش‌طلبان قرار گرفت، از مرحله ابتدایی گرفته تا بالاترین مرحله علم و دانش، حلقه‌هایی برای قرآن‌آموزی، سوادآموزی و آموزش مسایل کلامی و فقهی و تفسیری تشکیل شد، برای مثال ابن عباس در مسجد تفسیر قرآن می‌گفت یا حسن بصری در مسجد مسایل کلامی را آموزش می‌داد. از همه اینها مهم‌تر اینکه مسجد کوفه شاهد سخنان و خطبه‌های پربار و انسان‌ساز و حیات‌بخش امیرالمؤمنین علی (ع) بود که در بیان معارف والای توحیدی، شاهکارهای ماندگاری هستند.


وقتی دامنه فتوحات اسلامی گسترش یافت مساجد بزرگ و باشکوهی ساخته شد و در آنها جلسات درسی متعددی تشکیل می‌شد. در مسجد جامع قاهره، به گفته مقریزی پیش از سال 249 قمری حدود چهل حلقه درسی دایر بود و در هر گوشه‌ای شخصیت‌های معروف تدریس می‌کردند. این زاویه‌ها به نام آنها شهرت یافته بود؛ مانند زاویه‌ امام شافعی، زاویه صاحبیه و زاویه مجدیه. در زمان مقدسی (طلوع) در همان مسجد، 120 حلقه درسی شبانه دایر بود. مسجد جامع منصور در بغداد نیز چنین حکایتی دارد.
ادامه دارد...

/7432/