هاري (حيوان گزيدگي )

هاري يك بيماري ويروسي حاد سيستم اعصاب مركزي است كه مخصوص گوشتخواران اهلي و وحشي مي باشد.انسان و ساير حيوانات خونگرم پستاندار به طور تصادفي و اغلب ازطريق گزش به آن مبتلا مي شوند.همچنين بيماري از طريق پنجه كشيدن حيوانات بخصوص گربه ،راههاي تنفسي ، بندرت گوارشي و پيونداعضا منتقل مي شود .

وضعيت حيوان گزيدگي در كشور:

استانهاي گلستان ، اردبيل و چهارمحال و بختياري با ميزان بروز بين 300 تا 400 مورد در يكصد هزارنفر جمعيت ، بالاترين ميزان حيوان گزيدگي را در كشور دارا مي باشند.استان كهكيلويه و بويراحمد با ميزان بروز 206 تا 300 در يكصدهزار نفر جمعيت در رده بعدي و پس از آن استانهاي گيلان ، مازندران ،آذربايجان شرقي و غربي ، خراسان ، سمنان ، لرستان ، همدان ، كرمانشاه ،زنجان و بوشهر با ميزان 112 تا 206در يكصد هزار نفر در رده بعدي قراردارند.استان گلستان با ميزان بروز تقريباً 400 مورد در يكصد هزار نفر بيشترين موارد و استان يزد با 18 مورد در يكصد هزار نفر، كمترين موارد گزش در كشور را دارا مي باشند.

بيماري زايي :

ويروس هاري از طريق خراش سطح پوست يا مخاطها (چشم ، دهان و...) وارد بدن مي شود. ويروس از طريق اعصاب محيطي به سيستم اعصاب مركزي مي رسد و در آنجا تكثير مي يابد و سپس از طريق اعصاب خودكار به ساير بافتها مثل غددبزاقي ، كليه ، ريه ، كبد، پوست ، قلب وعضلات مي رسند كه باعث بروز علايم بيماري مي گردد.

علايم بيماري در انسان :

دوره نهفتگي بيماري در انسان معمولاً بين 2 تا 8 هفته است ، ولي كمتر از 5 روز و تا يك سال هم مي تواند باشد.فاصله محل گازگرفتگي تا مغز، وسعت جراحات ، نوع حيوان مهاجم و سن بيمار از مهمترين عواملي مي باشند كه در طول دوره نهفتگي مؤثر است . درصورت ابتلاي انسان به بيماري بعد از طي دوره كمون (نهفتگي ) علايم اوليه به صورت خستگي ، بي اشتهايي ، بي قراري ، تف اندازي و گاهي سوزش و خارش در محل گزيدگي بروزمي نمايد.در مرحله تحريك پذيري علايم بي قراري ، خروج كف از دهان ، احساس حالت خستگي ، ترس از نور و ريزش اشك از چشم بروز مي كند و سپس وارد مرحله اغما و نهايتاً مرگ مي شود.

علايم بيماري در حيوان :

در سگ و گربه 3 تا 10 روز قبل از بروز علايم باليني (بندرت بيشتر از سه روز) ويروس در بزاق حيوان وجود دارد و مي تواند بيماري را انتقال دهد. به عبارت ديگر اگر سگ و گربه در زمان گزش ، آلوده به ويروس هاري باشند، علايم باليني حداكثر 5 تا 8 روز بعد از حيوان گزيدگي ظاهر خواهد شد.پس از طي دوره نهفتگي اولين علامت بيماري تغيير در رفتار و عادات حيوان مي باشد.حيوان غذاي خود را بخوبي نمي خورد، به تدريج اندامهايش فلج مي شود و پريشان و مضطرب مي گردد، دهانش باز و از آن كف خارج مي شود واز آب و نور مي ترسد و هر چيزي مثل سنگ ، چوب و انسان را گاز مي گيرد و سپس مي ميرد.

راههاي انتقال :

1 - گاز گرفتن : اصلي ترين راه سرايت بيماري از طريق گاز گرفتن حيوانات هار مي باشد كه در مورد گربه و گربه سانان از طريق كشيدن پنجه نيز انتقال بيماري صورت مي گيرد.
2 - پوست : بيماري هاري از راه پوست سالم قابل سرايت نيست، ولي اگر كوچكترين خراش يا زخمي در پوست وجود داشته باشد، در تماس با ترشحات آلوده قابل انتقال خواهد بود.
3 - ساير راهها: انتقال بيماري بندرت از طريق دستگاه تنفس ، دستگاه گوارش ، پيوند اعضا، جفت ، وسايل آلوده ، مخاطها و سرانجام از انسان به انسان امكان پذير مي باشد.