ميعادگاه عاشقان - 2
ميعادگاه عاشقان - 2
ميعادگاه عاشقان - 2
( آشنايي با مناطق عملياتي)
سيدطاهر: واقع در كيلومتر 22 جادهي اهواز ـ خرمشهر، خط مقدمايران و عراق تا قبل از عمليات بيتالمقدس و ابتداي محور شماليعمليات بيتالمقدس. دشمن متجاوز پس از عقب نشيني اجباري ازدُبّ حردان از ابتداي جنگ تا عمليات بيت المقدس در اين نقطهمستقر بود و رزمندگان اسلام در ضلع شمال شرقي سيدطاهر خط پدافندي معروف به خط نورد تشكيل داده بودند.
جادهي صاحب الزمان: واقع در كيلومتر 29 جادهي اهواز ـ خرمشهر.اين جاده در عمليات خيبر احداث گرديد و رزمندگان اسلام برايرسيدن به جزاير مجنون و شط علي از اين جاده عبور ميكردند وقرارگاه خاتم الانبيا(صلّی الله علیه و آله و سلم)در ضلع شمالي ابتداي جادهي صاحبالزمان(عج) قرار داشت.
پادگان حميد: واقع در كيلومتر 41؛ اين پادگان به اشغال متجاوزيندرآمد و در عمليات بيتالمقدس هنگام فرار و عقب نشيني به كلّيمنهدم گرديد.
تقاطع جادهي جفير ـ خرمشهر و اهواز: جادهي جفير به سمت منطقهيعملياتي خيبر و بدر قرار دارد. نقاط اين مسير عبارتاند از:
ـ دژ احداث شده در اول جادهي سه كيلومتري پادگان حميد، برايايجاد سد دفاعي در زمان جنگ؛
ـ پاسگاه برزگر، محل قرارگاههاي تاكتيكي مختلف؛
ـ سه راهي فتح؛
ـ موانع و ميادين مين و سيم هاي خاردار؛
ـ منطقهي هورالعظيم؛ كه پل خيبر و جادهي سيدالشهدا(علیه السلام ) بهطول سيزده كيلومتر در هورالعظيم در زمان عمليات خيبر احداثگرديد؛
ـ شط علي، پد قايقهاي به كار گرفته شده در عمليات خيبر ويادآور حماسههاي عمليات آبي ـ خاكي رزمندگان اسلام؛
ـ بيمارستان صحرايي امام رضا(علیه السلام ) كه در عمليات خيبر و بدرمورد استفاده قرار گرفت؛
ـ ايستگاه صلواتي جفير در تقاطع پاسگاه برزگر ـ جفير.
طلاييه: يكي از محورهاي اصلي حملهي عراق در روزهاي اولجنگ (31/6/59) محور نشوه، طلاييه، كوشك ـ اهواز بود و دشمنتوانست از اين محور خود را تا بيست كيلومتري اهواز برساند. طلاييهتا پايان جنگ در اشغال جنگ باقي ماند. در عمليات خيبر، نبردسنگيني در اين محور به وقوع پيوست؛ اما مواضع دشمن در طلاييهفرو نريخت. عراق مجهزترين و بيشترين موانع و استحكامات خودرا شامل انواع دژ، ميادين مين، تلههاي انفجاري، سنگرهاي بتوني وسيمهاي خاردار را در منطقه ايجاد نمود و تصور نميكرد كه رزمندگانبتوانند از اين همه موانع و استحكامات عبور نمايند و خود را تانزديكي پد شرقي جزاير مجنون و پل نشوه برسانند. قابل توجه استكه بسياري از سنگرها و موانع عراق هم چنان باقي مانده و كميتهيتفحص شهدا نيز در اين منطقه پيكرهاي مطهر زيادي را كشف كردهاست. يادمان و حسينيهي شهداي گمنام، محلي براي زيارت مردمشهيدپرور و جوانان شده است.
نقاط مهم منطقه طلاييه عبارتند از:
ـ پل نشوه
ـ پد شرقي جزاير مجنون
ـ انواع دژ، ميادين مين، تلههاي انفجاري، سنگرهاي بتوني، موانعخورشيدي، سيم خاردار
ـ طلاييه قديم و طلاييه جديد
ـ حسينيهي شهداي گمنام
ايستگاه راه آهن حميد: جنب پادگان حميد، واقع در كيلومتر 40جادهي اهواز ـ خرمشهر. يادآور بمباران هوايي قطار حامل مهمات،هم زمان با عمليات كربلاي پنج (واگنهاي منهدم شده هم چنان درايستگاه موجود است).
بخشي از خاكريز به جامانده: در حاشيهي راهآهن و جادهي اهواز ـخرمشهر حدفاصل پادگان حميد تا ايستگاه حسينيه.
منطقهي عملياتي كوشك: واقع در كيلومتر 62 جادهي اهواز ـخرمشهر، يكي از محورهاي هجوم ارتش متجاوز عراق از نشوه،كوشك به سمت جاده و شهر اهواز بود كه تا بيست كيلومتري اين شهرپيشروي كردند. اين منطقه پس از عمليات بيتالمقدس يكي ازمناطق پدافندي و محور شمالي در عمليات رمضان بود.
جادهي شهيد شاه حسيني: واقع در كيلومتر 72 جادهي اهواز ـخرمشهر. اين جاده به طول چهارده كيلومتر حدفاصل كوشك ومنطقهي زيد به سمت منطقهي عملياتي رمضان قرار دارد و پس ازعبور از دژ نيروي زميني ارتش جمهوري اسلامي ايران، به دژ مرزيايران و عراق ميرسد. كميتهي تفحص شهدا در اين منطقه فعال استو تاكنون تعداد زيادي از شهداي عمليات رمضان را به دست آوردهاند.در كنار دژ جمهوري اسلامي، دوازده شهيد گمنام به خاك سپرده شدهاست و يادمان شهداي گمنام نيز در حال احداث ميباشد.
ايستگاه حسينيه: واقع در كيلومتر 79 جادهي اهواز ـ خرمشهر. اينايستگاه به همراه ديگر نقاط اين منطقه از ابتداي جنگ تحميلي بهاشغال عراق در آمد و در مرحلهي اول عمليات بيتالمقدس آزادگرديد و پس از آن تا پايان جنگ محل استقرار نيروهاي پشتيباني وجهاد سازندگي بود.
تقاطع جادهي زيد ـ شهيد شركت: واقع در كيلومتر 80 جاده اهواز ـخرمشهر؛ جادهي سمت راست (ضلع غربي تقاطع) به سمت پاسگاهزيد و منطقهي عملياتي رمضان متصل ميگردد. رزمندگان اسلام درعمليات رمضان تا عمق ده كيلومتر خاك عراق و پاسگاه زيد عراق پيشروي كردند. خط پدافندي رزمندگان اسلام تا پايان جنگ در آننقطه بود. جادهي زيد يكي از محورهاي مرحلهي سوم عملياتبيتالمقدس بود. جادهي سمت چپ (ضلع شرقي تقاطع) به سمتدارخوين ميرود و قرارگاه كربلا و بيمارستان صحرايي امام حسين(علیه السّلام)در اين جاده قرار دارد.
جادهي شهيد صفوي: واقع در كيلومتر 106 جادهي اهواز خرمشهر؛جادهي شهيد صفوي محور اصلي عمليات كربلاي پنج بود و قرارگاهخاتم الانبيا(صلّی الله علیه و آله و سلم)در اين جاده قرار داشت. پس از عمليات كربلاي پنجو تثبيت منطقهي شلمچه، قرارگاه مهندسي صراط در اين جاده مستقرگرديد.
فرمانده قرارگاه مهندسي صراط، شهيد محسن صفوي در عملياتكربلاي پنج و در اين محور به شهادت رسيد و گردان بهبهان هم در اينجاده مورد حملهي شيميايي عراق قرار گرفت و تعدادي از رزمندگانبهبهاني به شهادت رسيدند كه در سال 1378 به همت خانوادههايآنها، يادمان و تابلويي در آن منطقه نصب گرديده است.
شلمچه: منطقهي مرزي شلمچه، در منتهي اليه غرب خرمشهرواقع شده است. از جنوب و غرب به عراق وصل است و خودش دريك زاويهي قائمهاي كه بدين شكل ساخته شده، قرار گرفته است.دشت شلمچه تا عمق خاك عراق ادامه دارد. به ادامهي شلمچه در آنطرف مرز، شلمچهي عراق ميگويند. جزاير مجنون (خيبر)، كانالهايزوجي و پرورش ماهي و نهرهاي جاسم و دوعيجي در شلمچهيعراق واقع است. محور اصلي تهاجم ارتش عراق به سمت خرمشهر وشرق كارون، شلمچه بود. عراق توانست با اعزام چندين لشكرمكانيزه، پياده و زرهي، پس از سي و پنج روز جنگ، خرمشهر رااشغال كند و با عبور از رودخانهي كارون، خود را به جادهي آبادان ـماهشهر برساند.
دشمن در سال 1364 به دنبال مشاهدهي پيشرويهاي رزمندگاناسلام، به فكر ايجاد مانعي غير قابل عبور براي نيروهاي اسلام افتاد؛بنابراين پيرو تدابير پدافندي خود، در شمال جزيرهي بوارين، آبزيادي را در زميني به وسعت هفتاد و پنج كيلومتر مربع، رها ساخت.آب گرفتگي فوق، توسط كانالي به عرض دو كيلومتر از سمت پاسگاهزيد، از طريق هور العظيم تغذيه ميشد. عمق آب گرفتگي شلمچه درزمان جنگ با توجه به كنترل آن توسط دشمن، حداكثر به يكصدوهفتاد سانتيمتر ميرسيد كه بدين ترتيب درياچهاي مصنوعي با عمقكم كه پيشروي قايق و غواص در آن نيز با مشكلاتي همراه بود، ايجادكرده بود. از ديگر مواضع پدافندي دشمن، كانال زوجي بود؛ كانال دورديفهاي به طول تقريبي هشت كيلومتر و عرض چهل متر و شامل دوشاخهي بيست متري كه به
فاصلهي چهار متر از يكديگر قرارگرفتهاند. كانال زوجي تقريباً شمالي ـ جنوبي است كه از يك طرف بهكانال ماهيگيري و از سمت ديگر به اروند متصل ميباشد. دژ مرتفعيبا مواضع مثلثي شكل، غرب كانال را بر شرق آن مسلط ساخته است.داخل مثلثيها مواضع ديگري شبيه به مثلث تعبيه شده است.مواضعمثلثي، پيشرفتهترين طرح پدافندي بود كه توسط اسراييل طرحريزيو در اختيار صدام قرار داده شد. ايجاد مواضع مثلثي در اين نقطه باعثشد كه قوت خطوط پدافندي در اين منطقه استحكام بيشتري نسبتبه تمام خطوط پدافندي عراق داشته باشد.
عمليات كربلاي پنج كه مهمترين عمليات ايران است، در اينمنطقه انجام شد و ماشين جنگي عراق نابود شده، يگانهاي زيادي ازآن منهدم گرديدند و بيش از چهل و پنج هزار نفر از عراقيها كشته وزخمي شدند. پس از عمليات كربلاي پنج آثار باقيمانده از شهدا درمحل يادمان شهداي شلمچه جمعآوري شد كه زيارتگاه ميليونها نفردر طول سالهاي اخير شده است. حضور پرشور مقام معظم رهبري درتاريخ هشتم مهر ماه 1378 در مشهد شهيدان شلمچه، نورانيّت خاصيبه اين منطقه داد و بنا به دستور معظمله مقرر شد يادمان شهدايشلمچه و فضاهاي موردنياز و جادههاي ضروري، طراحي و اجراشود.
ـ پل نو خرمشهر واقع در ابتداي جادهي خرمشهر ـ شملچه، محلايست و بازرسي فعلي، نقطهي اصلي مقاومت رزمندگان اسلام ومحور اصلي تهاجم عراق به خرمشهر؛
ـ نهر خين در زير پل نو؛
ـ شهرك وليعصر (عج)، واقع در ضلع جنوبي جادهي شلمچه،جنب نهر و پاسگاه خين؛
ـ شهرك ابوالخصيب عراق،ـ پتروشيمي بصره، شط العرب صغيرو كبير (مقابل پتروشيمي و ابوالخصيب)، جزيرهي بوبيان؛
ـ دژ مرزي ايران و عراق به عنوان نقطهي مرز بينالمللي؛
ـ پاسگاه مرزي ايران و عراق در شلمچه در فاصلهي هفتصد مترييادمان شهداي شلمچه كه در عمليات كربلاي پنج به سه راهي امامرضا(علیه السلام ) معروف بود؛
ـ نقطهي اصلي قتلگاه شهداي شلمچه كه بنا به دستور مقاممعظمرهبري و فرماندهي كل قوا، بناي يادبودي توسط آستان قدسرضوي در اين مكان احداث خواهد شد. ضمن آن كه هشت شهيدگمنام كه توسط كميتهي تفحص شهدا به دست آمدهاند در اين مكاندفن هستند.
مسجد جامع خرمشهر: نقطهي اصلي مقاومت سي و پنج روزهيرزمندگان اسلام و يادآور فتح و پيروزي عملياتهاي بيتالمقدس وخرمشهر در طول سي و پنج روز مقاومت، مركز فرماندهي و ستادنيروهاي مردمي بود، همآهنگيها در آن جا صورت ميگرفت؛ تبادلاخبار، تجهيز، تسليح و آموزش رزمندگان، مداواي اورژانسيمجروحين و نگهداري موقت شهدا. در مقابل مسجد جامع خرمشهر،ميدان بزرگي براي تجمعات و برگزاري مراسمهاي دفاع مقدس توسطبنياد حفظ آثار و ارزشهاي دفاع مقدس احداث شده است.
پادگان دژ: در طرحهاي نظامي قبل از انقلاب پيشبيني شده بودكه در صورت حملهي عراق به خوزستان، دژهاي مرزي عملياتتأخيري انجام ميدهند تا فرصت لازم براي حضور لشگرهاي نيرويزميني ارتش به دست آيد. به همين منظور در پادگان دژ كه فرماندهيپاسگاههاي دژ را نيز بر عهده داشت، سلاح و مهمات كافي براي يكمقاومت چهل و هشت ساعته ذخيره شده بود؛ اما پس از هجوم ارتشعراق از اين تجهيزات استفادهي بهينه نشد و در حالي كه مدافعانخرمشهر در مضيقهي شديد بودند، سلاح و مهمات لازم در اختيار آنانقرار نگرفت تا آن كه پادگان دژ در بيست و سوم مهر ماه 1359 سقوطكرد و سلاحهاي باقيمانده در پادگان به غارت رفت.
گلزار شهداي خرمشهر: يادآور شهداي گمنام و مظلوم خرمشهر.
مدرسهي دريابُد پارسايي و دورقي: كه در ابتداي تجاوز عراق موردحملهي هوايي قرار گرفت و تعداد زيادي دانشآموز خرمشهري، شهيدو مجروح شدند.
كوي طالقاني خرمشهر: يادآور حماسهآفرينيهاي رزمندگان درمقاومت سي و پنج روز اول جنگ.
بندر و گمرك: بندر و گمرك خرمشهر از مهمترين بنادر كشور قبلاز جنگ بود. ارتش عراق در وضعيتي هجوم خود را آغاز كرد كه گمركخرمشهر مملو از اجناس بود كه تمامي اجناس آتش گرفته، يا بهغارت رفت.
مركز فرهنگي دفاع مقدس خرمشهر: (موزهي جنگ) واقع در مقابلرود كارون و جنب مخابرات؛ توسط بنياد حفظ آثار و ارزشهاي دفاعمقدس مرمّت، بازسازي و احداث شده است و گوياي بسياري ازوقايع مقاومت، اشغال، آزادسازي و بازسازي خرمشهر و داراي آثاريارزنده و زيبا از دفاع مقدس همراه با معرفي شهداي گران قدر خرمشهرميباشد.
پل خرمشهر (پل استقامت): اين پل روي كارون (بزرگترين رودايران) احداث شده و شمال و جنوب خرمشهر را به هم وصل ميكند،616 متر طول و 8 متر عرض دارد. تاريخي پرالتهاب و دردآور از دفاعو مقاومت را در دل دارد. توسط دشمن منهدم و ويران شد امّا بعد ازجنگ، توسط سربازان سازندگي كشورمان بازسازي و احداث گرديدهاست.
عراق با عبور از كارون و اشغال جادهي آبادان ـ اهواز و آبادان ـماهشهر اين شهر را به محاصرهي خود درآورد تا اين كه پس از پيامحضرت امام خميني(ره) كه فرمودند: «حصر آبادان بايد شكسته شود.»رزمندگان اسلام و يگانهاي سپاه و ارتش اولين عمليات همآهنگخود را به نام ثامنالائمه(علیه السّلام) در پنجم مهر ماه 1360 در اين نقطه بهاجرا درآوردند و آبادان را از محاصرهي عراق خارج نمودند.
عبور از بلوار علي ابن ابيطالب(علیه السلام ): يادآور عمليات بيتالمقدس وكربلاي چهار.
بيمارستان طالقاني: واقع در ابتداي شهر آبادان، يادآور مجروحان وامدادگران جبههها.
جزيرهي مينو: واقع در ضلع جنوب غربي فرودگاه آبادان، منطقهيدرگيري رزمندگان اسلام با قواي متجاوز كه در يك درگيري هفتصدمتجاوز عراقي در اين جزيره كشته شدند.
قاسميه: منطقهاي در منتهي اليه جنوبي جزيرهي آبادان كه حوادثفراواني را از زمان عمليات والفجر هشت و كربلاي سه به يادگار دارد.در عمليات والفجر هشت نيروهاي پيشتاز، غوّاصان بودند و پس ازآن رزمندگان قايقسوار به خط دشمنزدند. يكي از نهرهاي منشعب ازاروندرود كه قايقها در آن استتار شده بود، نهر قاسميه بود. همچنين درعمليات كربلاي سه براي تصرف اسكلهي العميه، شناورهاي نفربر وتوپدار خودي از اين نهر به سوي خليجفارس رفتند و نيز قرارگاه نوحكه فرماندهي عمليات را به عهده داشت در اين منطقه مستقر بود.
ايستگاه 7 و 12 آبادان: محل درگيري شديد رزمندگان اسلامبا بعثيون
پالايشگاه آبادان: منطقهاي كه از ابتداي جنگ تحميلي موردحملات هوايي و توپخانههاي عراقي قرار گرفت و خساراتسنگيني به آن وارد شد. ديوارهاي پليتي ضلع شمالي پالايشگاه كهآثار تركشهاي فراوان آن نمايان است، و اتاق فرمان پالايشگاه (گيت18) كه تا پايان جنگ تحميلي به عنوان پدافند غير عامل حفظ شد، ازبقاياي دوران جنگ در اين پالايشگاه است.
ساختمان جهاد سازندگي : محل شهادت اعضاي شوراي جهادسازندگيآبادان كه در زمان جنگ تحميلي مورد حملهي هوايي قرارگرفت.
كوي ذوالفقاري: يادآور حماسههاي رزمندگان اسلام در برابرمتجاوزين عراقي كه با عبور از رودخانهي بهمنشير قصد اشغال كاملآبادان را داشتند. شهيد درياقلي، پيرمرد آباداني، پس از مشاهدهيعراقيها در انتهاي كوي ذوالفقاري خود را به رزمندگان اسلام رسانيد وخبر عبور عراقيها را از بهمنشير اعلام نمود. بدين جهت تنديسي بهنام پيك شهادت در ابتداي كوي ذوالفقاري نصب گرديده است.
كتابخانهي شهيد حداد عادل: واقع در كوي ذوالفقاري كه تنديس آنشهيد نيز در اين كتابخانه نصب شده است.
تانك فارمهاي آبادان: واقع در مدخل خروجي آبادان به اروند كناركه بر اثر حملات هوايي عراق نابود گرديد.
بهمنشير: رودخانهاي است كه در حدفاصل خرمشهر و آبادان ازكارون منشعب ميشود و به خليج فارس ميريزد. اروند، كارون وبهمنشير با ايجاد كمربندي از آب، منطقهي آبادان را تبديل به جزيرهكرده است. بهمنشير در دفاع از آبادان نقش مهمي ايفا كرد. شمال اينرود شاهد نبردهاي بزرگي از جمله نبرد ثامنالائمه(علیه السّلام) بوده است.همچنين نيروهايي از دشمن كه با عبور از بهمنشير وارد ذوالفقاريهيآبادان شدند، تلفات بسياري ديدند.
اروند رود: از بزرگترين رودهاي جهان است كه از اتصال دو روددجله و فرات تشكيل ميشود و در منطقهي خرمشهر، كارون نيز به آناضافه ميشود. اين رود كه از انتهاي جزيرهي بوارين، مرز مشتركايران و عراق را تشكيل ميدهد، در دورهي عثماني و همچنين بعد ازتشكيل كشور عراق مورد طمع همسايهي غربي ايران بوده است. اينمناقشه با قرارداد 1975 الجزاير هموار شد ولي رژيم عراق با لغو آن درشهريور 1359 و تحميل جنگ به جمهوري اسلامي قصد تسلط وتثبيت حاكميت بر آن را داشت كه موفق نشد و مجدداً با پذيرشقرارداد 598 به مالكيت مشترك ايران و عراق بر اروند اعتراف كرد.
اروند كنار: يكي از بخشهاي آبادان است كه در چهل و هشتكيلومتري جنوب شرقي اين شهر و در انتهاي راه آسفالتهي آبادان ـاروندكنار واقع شده است. اين منطقه شاهد يكي از بزرگترين نبردهايدوران جنگ (والفجر هشت) بود. غوّاصان خطشكن، شبانه از اينمنطقهي اروند گذشتند و خط دشمن را شكستند.
بيمارستان صحرايي فاطمةالزهرا(سلام الله علیها ): واقع در اروند كنار كه درعمليات والفجر هشت مورد استفاده قرار گرفت.
باقيماندهي پل بعثت: در ابتداي رودخانه اروند و انتهاي اروندكنار؛اين پلِ ثابت در عمليات والفجرِ هشت توسط رزمندگان اسلام طراحيو نصب گرديد كه نمونهاي از خلاقيت و ابتكار مهندسي رزمي بهشمار ميرود. پل بعثت در محلي از اروند كه نهصد متر عرض وحداكثر دوازده متر عمق دارد، با استفاده از لولههاي فولادي به طولدوازده متر و قطر يكصدو چهل و دو سانتيمتر ساخته شد وبهرهبرداري از آن در بيست و دوم مهر ماه 1365 آغاز شد.
شهر غصبه (اروندكنار): در منطقهي اروندكنار و مقابل شهر وفا كهتوسط بنياد حفظ آثار و مسئولين استان جادهسازي و محوطهسازيشده و يادماني در اين محل احداث گرديده است.
جادهي آبادان ـ ماهشهر: اين جاده در بيست و سوم مهر ماه 1359به اشتغال دشمن درآمد و كساني كه از آن عبور ميكردند، از جملهشهيد تندگويان (وزير نفت) و همراهانش اسير شدند. براي آزادي اينجاده دو عمليات در سوم آبان و بيستم دي ماه 1359 به اجرا درآمد كهموفقيتي در پي نداشت و به نيروهاي خودي خسارات فراواني واردشد. سرانجام اين جاده در عمليات ثامنالائمه(علیه السلام) آزاد شد.
امام خميني (ره):
«حفظ و نگهداريِ تركيب يك يا چند شهر خراب شده درجنگ به منظور ترسيم علني تجاوز دشمنان عليه انقلاب وكشورمان، نشان دادن قدرت دفاع و مقاومت قهرمانانهملت (است) كه آيندگان فقط به اسناد و نوشتهها بسندهنكنند.»
دبستان شهداي كرمانشاه: در زمان جنگ تحميلي حملهي هواييعراق به اين دبستان، منجر به شهادت و مجروح شدن تعداد زيادي ازدانشآموزان اين دبستان گرديد.
محل شهادت گروه پدافند: واقع در مزار شهداي كرمانشاه.
تنديس زن قهرمان گيلان غربي: (كرمانشاه، خيابان اميركبير، جنبپارك شيرين؛) اين تنديس، به منظور تقدير از يكي از زنان سلحشورگيلان غرب است كه در روزهاي نخست تجاوز دشمن، به وسيلهي تبرچند تن از آنان را از پاي درآورد. اين حمله موجب وحشت نيروهايعراقي و فرار آنان از شهر گيلان غرب شد
پاسگاه ژاندارمري پاوه: واقع در خروجي شهر پاوه به طرف نوسود،مكاني است كه در حادثهي سال1358 شاهد نبرد تاريخي و جانانهيمردان اين ديار بود.
محل سقوط بالگردان هوانيروز: (ميدان فرمانداري پاوه، جنبانبارهاي هلال احمر)؛ فرود بالگردان در حادثهي پاوه، كورسوياميدي در دل مدافعان شهر پديد آورد. مجروحين به داخل پرندهيآهنين هدايت شدند و بال گردان از زمين جدا شد. در آن لحظات بيم واميد و در مقابل چشمان نگران دهها رزمندهي اسلام، بال گردانهوانيروز مورد هدف قرار گرفت و سقوط كرد. در اين حادثهي ناگوارتمام مجروحين و خدمة بال گردان به شهادت رسيدند.
يادمان شهداي پاوه: (مدخل ورودي شهر پاوه، جنب بيمارستانقدس)؛ طي محاصرهي سال 1358، تعدادي از پاسداران بومي وغيربومي، در بيمارستان پاوه بستري بودند كه نيروهاي ضدانقلاب،پاسداران مجروح را از بيمارستان خارج كرده، در محوطهي بيمارستانتير باران كردند. شهداي بومي در قبرستانهاي محلي دفن شدند و نُهپاسدار غيربومي در اين گلزار به خاك سپرده شدند. يادمان و گلزارشهداي پاوه در سال 1375 افتتاح گرديد.
گلزار شهداي پاوه: برادران اهلسنت براي دفاع از ميهن اسلامي ومبارزه با ضدانقلاب در منطقهي اورامات تعدادي شهيد تقديم انقلاباسلامي كردهاند كه در اين گلزار به خاك آرميدهاند.
يادمان مقاومت: (قصرشيرين، پارك بسيج)؛ اين يادمان، به ياددلاورمرديهاي مردم شهر قصرشيرين طراحي و نصب گرديده است.
مسجد جامع قصرشيرين: (قصرشيرين، مركز شهر)؛ محل استقرار واستراحت رزمندگان اسلام در طول جنگ تحميلي؛ همچنين آزادگانسرافراز كشورمان، نخست در اين مكان مورد استقبال قرار ميگرفتند.
بيمارستان تخريب شدهي قصرشيرين: (قصرشيرين، مدخل خروجيقصرشيرين به طرف خسروي)؛ احداث اين بيمارستان در سال 1359به اتمام رسيد كه با آغاز جنگ به تصرف نيروهاي دشمن درآمد.نيروهاي عراقي، به هنگام عقبنشيني از منطقه، با مواد منفجرهيقوي بيمارستان را منهدم كردند.
شهر مرزي خسروي: (بيست كيلومتري قصرشيرين به طرف مرزخسروي)؛ اين شهر كه در ابتداي جنگ تحميلي به اشغال متجاوزاندرآمد و تخريب شد، بعد از جنگ محل استقبال از اولين گروه آزادگانبه ميهن اسلامي ايران و تبادل اسراي عراقي بوده است.
چم امام حسن و زيارتگاه امام حسن(علیه السّلام): مقر تيپ مسلم بن عقيل(علیه السلام )سپاه و بعضي يگانهاي ارتش در طول جنگ تحميلي و يكي ازمحلهاي رويارويي رزمندگان اسلام با متجاوزين بعثي است. امامزادهحسن، محل زيارتگاه رزمندگان اسلام نيز بوده و هست.
تنگهي حاجيان: (ضلع شرقي جادهي قصرشيرين به طرف گيلان غرب، كيلومتر 12)؛ محل شهادت خلبان شهيد علياكبر شيرودي ويكي از محلهاي رويارويي نيروهاي اسلام و متجاوزين بعثي.
روستاي گور سفيد: (ده كيلومتر به گيلان غرب از طرف قصرشيرين)؛در روزهاي نخست جنگ تحميلي مردم اين روستا به وسيلهي چوبو چماق، نيروهاي دشمن را وادار به عقبنشيني كردند.
سه راه ايثار: (مدخل ورودي گيلان غرب از قصرشيرين)
؛حماسهي حملهي شيرزن گيلان غرب به متجاوزين عراقي. اين شيرزنبه وسيله تبر، چند نفر از نيروهاي عراقي را از پاي درآورد.
تپهي گيلان غرب: (مركز شهر گيلان غرب) محل شهادت گروهپدافند ارتش جمهوري اسلامي ايران.
يادمان مقاومت: (ميدان ايثار گيلان غرب) اين يادمان به پاسمقاومتهاي عشاير قهرمان و سلحشور گيلان غرب در مقابلمتجاوزين احداث شده است.
تنگهي كوشك: (جادهي سومار از سمت گيلان غرب)؛ آخريننقطهي پيشروي متجاوزين عراقي در جادهي سومار و همچنين محلشهادت سرتيپ خرمرودي فرمانده هنگ ژاندارمري ايلام و همدان.
قرارگاه كاسه گران: (كيلومتر 5 جادهي گيلان غرب به اسلامآباد)؛محل قرارگاه مشترك ارتش جمهوري اسلامي ايران و سپاه پاسدارانانقلاب اسلامي در طي هشت سال جنگ تحميلي.
ارتفاعات چغالوند روبه روي تنگه حاجيان: محل مقاومت و ايثاررزمندگان اسلام در برابر متجاوزين بعثي.
بيمارستان صحرايي 520 ارتش: (جادهي گيلان غرب، سومار واقعدر پل هفت دهند)؛ در اين مكان قرارگاه شهيد بهشتي مستقر بود كه براثر يك بمباران شيميايي عراق، چندين پزشك و تعدادي ازمجروحين به شهادت رسيدند.
ارتفاعات سلمان كشته و 204: واقع در محور سومار به نفت شهر كهاز ابتداي جنگ تحميلي مورد تجاوز قرار گرفت.
قرارگاه شهيدبهشتي: قرارگاه مشترك سپاه و ارتش در عملياتمسلم بن عقيل
شهر سومار: اين شهر در روزهاي اول جنگ تحميلي به اشغالنيروهاي متجاوز عراق درآمد و به طور كلي ويران شد.
محور سومار ـ نفتشهر: آثار شهر، خطوط درگيري، موانع وخاكريزها.
نفت شهر: اولين شهر اشغال شدهي استان كرمانشاه كه كليهيمنابع صنعتي نفتي و ساختمانهاي آن ويران شد و تا پايان جنگتحميلي در اشغال بعثيون عراق قرار داشت.
پاسگاه خانليلي و تنگاب: اين دو پاسگاه قبل از شروع جنگتحميلي مورد حمله قرار گرفت و به اشغال عراق درآمد.
گردنهي قلاجه: (كيلومتر40 جادهي اسلام آباد به ايلام)؛محلاستقرار لشكر 27 محمدرسولالله(صلّی الله علیه و آله و سلم)قبل از عمليات والفجر چهار.
قلهي تقوا: ارتفاعي بود در مريوان به نام اسون. اين قله با ارتفاعزياد و سرماي استخوان سوزش موجب ميشد كه برف، سال تا سالروي آن بماند. در اوايل جنگ، ده تا دوازده نفر از رزمندگان مسؤولنگهداري اين ارتفاع بودند تا روزي كه نيروهاي بعثي قصد تصرف آن راميكنند كه اگر موفق ميشدند، غير از پاسگاهها، تعداد زيادي ازروستاهاي نيروهاي ما در تيررسشان قرار ميگرفت. بچهها ابتدا طوريوانمود ميكنند كه گويي ارتفاع خالي از نيرو است و وقتي عراقيهاتفريح كنان نزديك ميشوند، آنها را غافلگير ميكنند. چنين كهميشود، بعثيهاي باقيمانده برمي گردند و با استعداد بيشتر حملهميآورند. در اين فاصله نيروهاي كمكي ما حركت ميكند. دشمن ازرزمندگان اسلام ميخواهد تسليم بشوند و در جواب، روحانياي كهدر ميان نيروها بوده، بانگ بر ميدارد: «نيروي خميني و تسليم؟» پساز دو ساعت مقاومت و شهادت برادر روحاني، نيروهاي تازه نفس ازراه ميرسند و بعد از دفاع و استقرار در قله، در صدد بر ميآيند كه قلهرا به نام آن طلبهي شهيد نامگذاري كنند؛ اما با وصيتنامهي او مواجهميشوند كه در آن نوشته است: «نام مرا حتّي' روي كوچهي بن بستهم نگذاريد». چون توصيه به تقوا در قلم و رفتار او مشهود بوده، قلهياسون را از آن پس قلهي تقوا مينامند.
فرماندهي دلاور ارتش؛ اميرسپهبدشهيد صياد شيرازي:
«قهرمان كسي است كه در وابستگي به خدا و خط ولايت آنچنان آبديده و توانمند شده باشد كه با اطمينان قلبي محيّايانجام هر تكليفي باشد كه از محور ولايت بر عهدهي او بسپارند»
فرماندهي قهرمان سپاه؛ سردار سرلشكر شهيد زين الدين:
«انجام تكليف الهي را ميخواهيم، هيچ چيز ديگر رانميخواهيم؛ چه شهادت بدهد، چه پيروزي! ما، هم شهادت را ازخدا ميخواهيم هم پيروزي.»
ورزشگاه چوار: واقع در دوازده كيلومتري ايلام از سمت اسلامآباد؛اين محل در تاريخ بيست و سوم بهمن ماه 1365 توسط رژيم عراق بمباران هوايي شد. تعدادي از مردم و ورزشكاراني كه در حال مسابقهبودند، به شهادت رسيدند. و تعدادي نيز مجروح شدند. به اينمناسبت يادماني در ميدان اصلي اين شهر احداث گرديده است.
پادگان نظامي ششدار: واقع در كيلومتر پنج جادهي ايلام ـ ايوان، مقربسياري از لشكرها و تيپهاي دوران دفاع مقدس.
دهستان ماربده: خاطرهي تلخ بمباران وحشيانهي هواپيماهايعراقي.
يادمان شهداي پانزده خرداد شهر ايلام: واقع در خيابان طالقاني. درسال 1361 هم زمان با سالروز پانزدهم خرداد سال 1242 راهپيماييمردم قهرمان و مقاوم ايلام مورد تهاجم ددمنشانه هوايي رژيم عراق قرار گرفت كه در نتيجهي آن هفت نفر شهيد و تعدادي مجروح شدند.به پاس اين رشادت و رادمردي، يادماني طراحي و نصب گرديدهاست.
نمازخانهي رزمندگان اسلام: واقع در كيلومتر 35 جادهي ايلام بهمهران، محل توقف و عبادتگاه رزمندگان.
قرارگاه بافروشان: واقع در كيلومتر 25 جادهي ايلام به مهران، مقرتيپ اميرالمؤمنين(علیه السّلام) ايلام و محل تجمع رزمندگان عشاير غيوراستان ايلام در دوران دفاع مقدس.
سه راهي جنداللّه و صالحآباد: حد نهايي تجاوز عراق و مقاومتبسيجيان سلحشور ايلام؛ به ياد ايثارگريها و دلاوريهاي رزمندگاناسلام، يادمان دفاع مقدس احداث شده است.
بيمارستان صحرايي اميرالمؤمنين(علیه السلام ): واقع در كيلومتر 45 جادهيايلام ـ مهران. محل رسيدگي به مجروحين عملياتهاي والفجر سه وكربلاي يك.
ايستگاه صلواتي كنجانچم: واقع در كيلومتر 75 جادهي ايلام ـ مهرانو محل پذيرايي صلواتي از رزمندگان اسلام در طول هشت سال دفاعمقدس.
محل شهادت شهيد خلبان كشوري: واقع در تنگهي ميناب درمنطقهي عمومي ميمك. شهيد احمد كشوري در روز پانزدهم آذر ماه1359 پس از يك عمليات موفقيتآميز هنگام برگشت به ايلام موردحملهي هواپيماهاي عراقي قرار گرفت و به شهادت رسيد.
منطقهي عملياتي ميمك: سمت راست سه راهي صالحآباد بهسمت غرب، يادآور عملياتهاي مختلف رزمندگان اسلام از آن جملهعملياتهاي عاشورا و حماسهي ني خزر.
امامزاده صالح: برادر بزرگوار امام هشتم(علیه السلام ) زيارتگاه رزمندگاناسلام در طول هشت سال دفاع مقدس.
قرارگاه خاتمالانبيا(صلّی الله علیه و آله و سلّم ): پشت رودخانهي كنجانچم.
ارتفاع كلهقندي: جنب رودخانهي كنجانچم و ضلع غربي جادهيمهران. اين ارتفاع مهم و استراتژيك چند بار بين نيروهاي عراقي ورزمندگان اسلام دست به دست گرديد و بالاخره در عمليات كربلاييك براي هميشه از اشغال متجاوزين عراقي آزاد گرديد.
تپهي شني مهران: واقع در مدخل خروجي مهران به سمت دهلران؛در اين محل قرارگاه تاكتيكي رزمندگان اسلام قرار دارد كه به عنوانيكي از آثار ارزشمند، نگهداري ميشود.
امام زاده سيدحسن: واقع در كيلومتر 3 مهران به دهلران؛ محلاستقرار، راز و نياز و مناجاتهاي خالصانهي رزمندگان اسلام دردوران دفاع مقدس.
منطقهي قلاويزان: در اين ارتفاعات قرارگاه تاكتيكي، اورژانس،ديدگاه و انواع سنگرهاي بتوني و موانع و ميادين مين مربوط بهمتجاوزين عراقي باقي مانده است.
دهكدهي وليعصر(عج): نرسيده به مهران از سمت دهلران؛ محلاستقرار رزمندگان اسلام در عمليات والفجر سه.
شهر اركواز ملك شاهي: زادگاه عشاير غيور و مسلمان استان ايلامكه مورد بمباران وحشيانهي عراق قرار گرفت.
مقر جهادسازندگي ايلام: واقع در جادهي مهران ـ دهلران جلوتر ازدشت محسنآباد كه در دوران دفاع مقدس منشاء خدمات بسياري بود.
بمباران شيميايي عراق: در اميرآباد و مهران در عمليات كربلاي يك.
سه راهي چنگوله ـ مهران ـ دهلران: محل شهادت سرداران بزرگي چونشهيد مهدي شرعپسند، شهيد اميني، شهيد وليالله عباسي وجاويدالاثر حمزه جفاري.
روستاي چنگوله: واقع در جادهي مهران به دهلران محل استقراريگانهاي مختلف و منطقهي عملياتي والفجر پنج.
تنگهي قوچعلي: محل بمباران چادرهاي آوارگان سال 1365استان ايلام.
پل مهم و استراتژيك چنگوله: واقع در كيلومتر 35 جاده مهران ـدهلران كه چندين مرتبه مورد حملهي هواپيماهاي عراقي قرار گرفت.
شهر مقاوم دهلران: پايگاه و مقر رزمندگان اسلام در طول هشتسال دفاع مقدس و منطقهي عملياتي والفجر شش.
چند ساختمان تخريب شده: بانك كشاورزي تنها ساختمان باقيمانده از دوران دفاع مقدس واقع در ميدان دهلران ميباشد.
خاكريز جادهي دهلران به عينخوش: يادگاري از دوران جنگتحميلي.
شهر مرزي موسيان: ميعادگاه مدافعان راستين اسلام؛ اين شهر بهاشغال كامل نيروهاي متجاوز عراق درآمد و به طور كامل تخريب شدكه پس از جنگ تحميلي به طور كامل بازسازي گرديد.
شهيد كاظم لطفيزاده:
«خدايا! ميداني كه چه ميكشم، پنداري چون شمع ذوبميشوم، ما از مردن نميهراسيم اما ميترسيم بعد از ما ايمان راسرببرند و اگر سوزيم روشنايي ميرود و جاي خود را دوباره بهشب ميسپارد. پس چه بايد كرد؟ از يك سو بايد بمانيم تا شهيدآينده شويم و از ديگر سو بايد شهيد شويم تا آينده بماند. هم بايدامروز شهيد شويم تا فردا بماند و هم بايد بمانيم تا فردا شهيدنشود.
عجب دردي! چه ميشد امروز شهيد ميشديم و فردا زندهميشديم تا دوباره شهيد شويم؟»
شهيد حجت الاسلام والمسلمين عبدالله ميثمي:
«خدا ميداند اگر پيام شهدا و حماسههاي آنان را به پشتجبهه منتقل نكنيم، گنهكاريم.»
منبع: http://www.rahianenoor.ir
استان خوزستان (2)
د.اهواز ، شلمچه، خرمشهر:
سيدطاهر: واقع در كيلومتر 22 جادهي اهواز ـ خرمشهر، خط مقدمايران و عراق تا قبل از عمليات بيتالمقدس و ابتداي محور شماليعمليات بيتالمقدس. دشمن متجاوز پس از عقب نشيني اجباري ازدُبّ حردان از ابتداي جنگ تا عمليات بيت المقدس در اين نقطهمستقر بود و رزمندگان اسلام در ضلع شمال شرقي سيدطاهر خط پدافندي معروف به خط نورد تشكيل داده بودند.
جادهي صاحب الزمان: واقع در كيلومتر 29 جادهي اهواز ـ خرمشهر.اين جاده در عمليات خيبر احداث گرديد و رزمندگان اسلام برايرسيدن به جزاير مجنون و شط علي از اين جاده عبور ميكردند وقرارگاه خاتم الانبيا(صلّی الله علیه و آله و سلم)در ضلع شمالي ابتداي جادهي صاحبالزمان(عج) قرار داشت.
پادگان حميد: واقع در كيلومتر 41؛ اين پادگان به اشغال متجاوزيندرآمد و در عمليات بيتالمقدس هنگام فرار و عقب نشيني به كلّيمنهدم گرديد.
تقاطع جادهي جفير ـ خرمشهر و اهواز: جادهي جفير به سمت منطقهيعملياتي خيبر و بدر قرار دارد. نقاط اين مسير عبارتاند از:
ـ دژ احداث شده در اول جادهي سه كيلومتري پادگان حميد، برايايجاد سد دفاعي در زمان جنگ؛
ـ پاسگاه برزگر، محل قرارگاههاي تاكتيكي مختلف؛
ـ سه راهي فتح؛
ـ موانع و ميادين مين و سيم هاي خاردار؛
ـ منطقهي هورالعظيم؛ كه پل خيبر و جادهي سيدالشهدا(علیه السلام ) بهطول سيزده كيلومتر در هورالعظيم در زمان عمليات خيبر احداثگرديد؛
ـ شط علي، پد قايقهاي به كار گرفته شده در عمليات خيبر ويادآور حماسههاي عمليات آبي ـ خاكي رزمندگان اسلام؛
ـ بيمارستان صحرايي امام رضا(علیه السلام ) كه در عمليات خيبر و بدرمورد استفاده قرار گرفت؛
ـ ايستگاه صلواتي جفير در تقاطع پاسگاه برزگر ـ جفير.
طلاييه: يكي از محورهاي اصلي حملهي عراق در روزهاي اولجنگ (31/6/59) محور نشوه، طلاييه، كوشك ـ اهواز بود و دشمنتوانست از اين محور خود را تا بيست كيلومتري اهواز برساند. طلاييهتا پايان جنگ در اشغال جنگ باقي ماند. در عمليات خيبر، نبردسنگيني در اين محور به وقوع پيوست؛ اما مواضع دشمن در طلاييهفرو نريخت. عراق مجهزترين و بيشترين موانع و استحكامات خودرا شامل انواع دژ، ميادين مين، تلههاي انفجاري، سنگرهاي بتوني وسيمهاي خاردار را در منطقه ايجاد نمود و تصور نميكرد كه رزمندگانبتوانند از اين همه موانع و استحكامات عبور نمايند و خود را تانزديكي پد شرقي جزاير مجنون و پل نشوه برسانند. قابل توجه استكه بسياري از سنگرها و موانع عراق هم چنان باقي مانده و كميتهيتفحص شهدا نيز در اين منطقه پيكرهاي مطهر زيادي را كشف كردهاست. يادمان و حسينيهي شهداي گمنام، محلي براي زيارت مردمشهيدپرور و جوانان شده است.
نقاط مهم منطقه طلاييه عبارتند از:
ـ پل نشوه
ـ پد شرقي جزاير مجنون
ـ انواع دژ، ميادين مين، تلههاي انفجاري، سنگرهاي بتوني، موانعخورشيدي، سيم خاردار
ـ طلاييه قديم و طلاييه جديد
ـ حسينيهي شهداي گمنام
ايستگاه راه آهن حميد: جنب پادگان حميد، واقع در كيلومتر 40جادهي اهواز ـ خرمشهر. يادآور بمباران هوايي قطار حامل مهمات،هم زمان با عمليات كربلاي پنج (واگنهاي منهدم شده هم چنان درايستگاه موجود است).
بخشي از خاكريز به جامانده: در حاشيهي راهآهن و جادهي اهواز ـخرمشهر حدفاصل پادگان حميد تا ايستگاه حسينيه.
منطقهي عملياتي كوشك: واقع در كيلومتر 62 جادهي اهواز ـخرمشهر، يكي از محورهاي هجوم ارتش متجاوز عراق از نشوه،كوشك به سمت جاده و شهر اهواز بود كه تا بيست كيلومتري اين شهرپيشروي كردند. اين منطقه پس از عمليات بيتالمقدس يكي ازمناطق پدافندي و محور شمالي در عمليات رمضان بود.
جادهي شهيد شاه حسيني: واقع در كيلومتر 72 جادهي اهواز ـخرمشهر. اين جاده به طول چهارده كيلومتر حدفاصل كوشك ومنطقهي زيد به سمت منطقهي عملياتي رمضان قرار دارد و پس ازعبور از دژ نيروي زميني ارتش جمهوري اسلامي ايران، به دژ مرزيايران و عراق ميرسد. كميتهي تفحص شهدا در اين منطقه فعال استو تاكنون تعداد زيادي از شهداي عمليات رمضان را به دست آوردهاند.در كنار دژ جمهوري اسلامي، دوازده شهيد گمنام به خاك سپرده شدهاست و يادمان شهداي گمنام نيز در حال احداث ميباشد.
ايستگاه حسينيه: واقع در كيلومتر 79 جادهي اهواز ـ خرمشهر. اينايستگاه به همراه ديگر نقاط اين منطقه از ابتداي جنگ تحميلي بهاشغال عراق در آمد و در مرحلهي اول عمليات بيتالمقدس آزادگرديد و پس از آن تا پايان جنگ محل استقرار نيروهاي پشتيباني وجهاد سازندگي بود.
تقاطع جادهي زيد ـ شهيد شركت: واقع در كيلومتر 80 جاده اهواز ـخرمشهر؛ جادهي سمت راست (ضلع غربي تقاطع) به سمت پاسگاهزيد و منطقهي عملياتي رمضان متصل ميگردد. رزمندگان اسلام درعمليات رمضان تا عمق ده كيلومتر خاك عراق و پاسگاه زيد عراق پيشروي كردند. خط پدافندي رزمندگان اسلام تا پايان جنگ در آننقطه بود. جادهي زيد يكي از محورهاي مرحلهي سوم عملياتبيتالمقدس بود. جادهي سمت چپ (ضلع شرقي تقاطع) به سمتدارخوين ميرود و قرارگاه كربلا و بيمارستان صحرايي امام حسين(علیه السّلام)در اين جاده قرار دارد.
جادهي شهيد صفوي: واقع در كيلومتر 106 جادهي اهواز خرمشهر؛جادهي شهيد صفوي محور اصلي عمليات كربلاي پنج بود و قرارگاهخاتم الانبيا(صلّی الله علیه و آله و سلم)در اين جاده قرار داشت. پس از عمليات كربلاي پنجو تثبيت منطقهي شلمچه، قرارگاه مهندسي صراط در اين جاده مستقرگرديد.
فرمانده قرارگاه مهندسي صراط، شهيد محسن صفوي در عملياتكربلاي پنج و در اين محور به شهادت رسيد و گردان بهبهان هم در اينجاده مورد حملهي شيميايي عراق قرار گرفت و تعدادي از رزمندگانبهبهاني به شهادت رسيدند كه در سال 1378 به همت خانوادههايآنها، يادمان و تابلويي در آن منطقه نصب گرديده است.
شلمچه: منطقهي مرزي شلمچه، در منتهي اليه غرب خرمشهرواقع شده است. از جنوب و غرب به عراق وصل است و خودش دريك زاويهي قائمهاي كه بدين شكل ساخته شده، قرار گرفته است.دشت شلمچه تا عمق خاك عراق ادامه دارد. به ادامهي شلمچه در آنطرف مرز، شلمچهي عراق ميگويند. جزاير مجنون (خيبر)، كانالهايزوجي و پرورش ماهي و نهرهاي جاسم و دوعيجي در شلمچهيعراق واقع است. محور اصلي تهاجم ارتش عراق به سمت خرمشهر وشرق كارون، شلمچه بود. عراق توانست با اعزام چندين لشكرمكانيزه، پياده و زرهي، پس از سي و پنج روز جنگ، خرمشهر رااشغال كند و با عبور از رودخانهي كارون، خود را به جادهي آبادان ـماهشهر برساند.
دشمن در سال 1364 به دنبال مشاهدهي پيشرويهاي رزمندگاناسلام، به فكر ايجاد مانعي غير قابل عبور براي نيروهاي اسلام افتاد؛بنابراين پيرو تدابير پدافندي خود، در شمال جزيرهي بوارين، آبزيادي را در زميني به وسعت هفتاد و پنج كيلومتر مربع، رها ساخت.آب گرفتگي فوق، توسط كانالي به عرض دو كيلومتر از سمت پاسگاهزيد، از طريق هور العظيم تغذيه ميشد. عمق آب گرفتگي شلمچه درزمان جنگ با توجه به كنترل آن توسط دشمن، حداكثر به يكصدوهفتاد سانتيمتر ميرسيد كه بدين ترتيب درياچهاي مصنوعي با عمقكم كه پيشروي قايق و غواص در آن نيز با مشكلاتي همراه بود، ايجادكرده بود. از ديگر مواضع پدافندي دشمن، كانال زوجي بود؛ كانال دورديفهاي به طول تقريبي هشت كيلومتر و عرض چهل متر و شامل دوشاخهي بيست متري كه به
فاصلهي چهار متر از يكديگر قرارگرفتهاند. كانال زوجي تقريباً شمالي ـ جنوبي است كه از يك طرف بهكانال ماهيگيري و از سمت ديگر به اروند متصل ميباشد. دژ مرتفعيبا مواضع مثلثي شكل، غرب كانال را بر شرق آن مسلط ساخته است.داخل مثلثيها مواضع ديگري شبيه به مثلث تعبيه شده است.مواضعمثلثي، پيشرفتهترين طرح پدافندي بود كه توسط اسراييل طرحريزيو در اختيار صدام قرار داده شد. ايجاد مواضع مثلثي در اين نقطه باعثشد كه قوت خطوط پدافندي در اين منطقه استحكام بيشتري نسبتبه تمام خطوط پدافندي عراق داشته باشد.
عمليات كربلاي پنج كه مهمترين عمليات ايران است، در اينمنطقه انجام شد و ماشين جنگي عراق نابود شده، يگانهاي زيادي ازآن منهدم گرديدند و بيش از چهل و پنج هزار نفر از عراقيها كشته وزخمي شدند. پس از عمليات كربلاي پنج آثار باقيمانده از شهدا درمحل يادمان شهداي شلمچه جمعآوري شد كه زيارتگاه ميليونها نفردر طول سالهاي اخير شده است. حضور پرشور مقام معظم رهبري درتاريخ هشتم مهر ماه 1378 در مشهد شهيدان شلمچه، نورانيّت خاصيبه اين منطقه داد و بنا به دستور معظمله مقرر شد يادمان شهدايشلمچه و فضاهاي موردنياز و جادههاي ضروري، طراحي و اجراشود.
ـ پل نو خرمشهر واقع در ابتداي جادهي خرمشهر ـ شملچه، محلايست و بازرسي فعلي، نقطهي اصلي مقاومت رزمندگان اسلام ومحور اصلي تهاجم عراق به خرمشهر؛
ـ نهر خين در زير پل نو؛
ـ شهرك وليعصر (عج)، واقع در ضلع جنوبي جادهي شلمچه،جنب نهر و پاسگاه خين؛
ـ شهرك ابوالخصيب عراق،ـ پتروشيمي بصره، شط العرب صغيرو كبير (مقابل پتروشيمي و ابوالخصيب)، جزيرهي بوبيان؛
ـ دژ مرزي ايران و عراق به عنوان نقطهي مرز بينالمللي؛
ـ پاسگاه مرزي ايران و عراق در شلمچه در فاصلهي هفتصد مترييادمان شهداي شلمچه كه در عمليات كربلاي پنج به سه راهي امامرضا(علیه السلام ) معروف بود؛
ـ نقطهي اصلي قتلگاه شهداي شلمچه كه بنا به دستور مقاممعظمرهبري و فرماندهي كل قوا، بناي يادبودي توسط آستان قدسرضوي در اين مكان احداث خواهد شد. ضمن آن كه هشت شهيدگمنام كه توسط كميتهي تفحص شهدا به دست آمدهاند در اين مكاندفن هستند.
مسجد جامع خرمشهر: نقطهي اصلي مقاومت سي و پنج روزهيرزمندگان اسلام و يادآور فتح و پيروزي عملياتهاي بيتالمقدس وخرمشهر در طول سي و پنج روز مقاومت، مركز فرماندهي و ستادنيروهاي مردمي بود، همآهنگيها در آن جا صورت ميگرفت؛ تبادلاخبار، تجهيز، تسليح و آموزش رزمندگان، مداواي اورژانسيمجروحين و نگهداري موقت شهدا. در مقابل مسجد جامع خرمشهر،ميدان بزرگي براي تجمعات و برگزاري مراسمهاي دفاع مقدس توسطبنياد حفظ آثار و ارزشهاي دفاع مقدس احداث شده است.
پادگان دژ: در طرحهاي نظامي قبل از انقلاب پيشبيني شده بودكه در صورت حملهي عراق به خوزستان، دژهاي مرزي عملياتتأخيري انجام ميدهند تا فرصت لازم براي حضور لشگرهاي نيرويزميني ارتش به دست آيد. به همين منظور در پادگان دژ كه فرماندهيپاسگاههاي دژ را نيز بر عهده داشت، سلاح و مهمات كافي براي يكمقاومت چهل و هشت ساعته ذخيره شده بود؛ اما پس از هجوم ارتشعراق از اين تجهيزات استفادهي بهينه نشد و در حالي كه مدافعانخرمشهر در مضيقهي شديد بودند، سلاح و مهمات لازم در اختيار آنانقرار نگرفت تا آن كه پادگان دژ در بيست و سوم مهر ماه 1359 سقوطكرد و سلاحهاي باقيمانده در پادگان به غارت رفت.
گلزار شهداي خرمشهر: يادآور شهداي گمنام و مظلوم خرمشهر.
مدرسهي دريابُد پارسايي و دورقي: كه در ابتداي تجاوز عراق موردحملهي هوايي قرار گرفت و تعداد زيادي دانشآموز خرمشهري، شهيدو مجروح شدند.
كوي طالقاني خرمشهر: يادآور حماسهآفرينيهاي رزمندگان درمقاومت سي و پنج روز اول جنگ.
بندر و گمرك: بندر و گمرك خرمشهر از مهمترين بنادر كشور قبلاز جنگ بود. ارتش عراق در وضعيتي هجوم خود را آغاز كرد كه گمركخرمشهر مملو از اجناس بود كه تمامي اجناس آتش گرفته، يا بهغارت رفت.
مركز فرهنگي دفاع مقدس خرمشهر: (موزهي جنگ) واقع در مقابلرود كارون و جنب مخابرات؛ توسط بنياد حفظ آثار و ارزشهاي دفاعمقدس مرمّت، بازسازي و احداث شده است و گوياي بسياري ازوقايع مقاومت، اشغال، آزادسازي و بازسازي خرمشهر و داراي آثاريارزنده و زيبا از دفاع مقدس همراه با معرفي شهداي گران قدر خرمشهرميباشد.
پل خرمشهر (پل استقامت): اين پل روي كارون (بزرگترين رودايران) احداث شده و شمال و جنوب خرمشهر را به هم وصل ميكند،616 متر طول و 8 متر عرض دارد. تاريخي پرالتهاب و دردآور از دفاعو مقاومت را در دل دارد. توسط دشمن منهدم و ويران شد امّا بعد ازجنگ، توسط سربازان سازندگي كشورمان بازسازي و احداث گرديدهاست.
ه. خرمشهر، آبادان، اروندكنار:
عراق با عبور از كارون و اشغال جادهي آبادان ـ اهواز و آبادان ـماهشهر اين شهر را به محاصرهي خود درآورد تا اين كه پس از پيامحضرت امام خميني(ره) كه فرمودند: «حصر آبادان بايد شكسته شود.»رزمندگان اسلام و يگانهاي سپاه و ارتش اولين عمليات همآهنگخود را به نام ثامنالائمه(علیه السّلام) در پنجم مهر ماه 1360 در اين نقطه بهاجرا درآوردند و آبادان را از محاصرهي عراق خارج نمودند.
عبور از بلوار علي ابن ابيطالب(علیه السلام ): يادآور عمليات بيتالمقدس وكربلاي چهار.
بيمارستان طالقاني: واقع در ابتداي شهر آبادان، يادآور مجروحان وامدادگران جبههها.
جزيرهي مينو: واقع در ضلع جنوب غربي فرودگاه آبادان، منطقهيدرگيري رزمندگان اسلام با قواي متجاوز كه در يك درگيري هفتصدمتجاوز عراقي در اين جزيره كشته شدند.
قاسميه: منطقهاي در منتهي اليه جنوبي جزيرهي آبادان كه حوادثفراواني را از زمان عمليات والفجر هشت و كربلاي سه به يادگار دارد.در عمليات والفجر هشت نيروهاي پيشتاز، غوّاصان بودند و پس ازآن رزمندگان قايقسوار به خط دشمنزدند. يكي از نهرهاي منشعب ازاروندرود كه قايقها در آن استتار شده بود، نهر قاسميه بود. همچنين درعمليات كربلاي سه براي تصرف اسكلهي العميه، شناورهاي نفربر وتوپدار خودي از اين نهر به سوي خليجفارس رفتند و نيز قرارگاه نوحكه فرماندهي عمليات را به عهده داشت در اين منطقه مستقر بود.
ايستگاه 7 و 12 آبادان: محل درگيري شديد رزمندگان اسلامبا بعثيون
پالايشگاه آبادان: منطقهاي كه از ابتداي جنگ تحميلي موردحملات هوايي و توپخانههاي عراقي قرار گرفت و خساراتسنگيني به آن وارد شد. ديوارهاي پليتي ضلع شمالي پالايشگاه كهآثار تركشهاي فراوان آن نمايان است، و اتاق فرمان پالايشگاه (گيت18) كه تا پايان جنگ تحميلي به عنوان پدافند غير عامل حفظ شد، ازبقاياي دوران جنگ در اين پالايشگاه است.
ساختمان جهاد سازندگي : محل شهادت اعضاي شوراي جهادسازندگيآبادان كه در زمان جنگ تحميلي مورد حملهي هوايي قرارگرفت.
كوي ذوالفقاري: يادآور حماسههاي رزمندگان اسلام در برابرمتجاوزين عراقي كه با عبور از رودخانهي بهمنشير قصد اشغال كاملآبادان را داشتند. شهيد درياقلي، پيرمرد آباداني، پس از مشاهدهيعراقيها در انتهاي كوي ذوالفقاري خود را به رزمندگان اسلام رسانيد وخبر عبور عراقيها را از بهمنشير اعلام نمود. بدين جهت تنديسي بهنام پيك شهادت در ابتداي كوي ذوالفقاري نصب گرديده است.
كتابخانهي شهيد حداد عادل: واقع در كوي ذوالفقاري كه تنديس آنشهيد نيز در اين كتابخانه نصب شده است.
تانك فارمهاي آبادان: واقع در مدخل خروجي آبادان به اروند كناركه بر اثر حملات هوايي عراق نابود گرديد.
بهمنشير: رودخانهاي است كه در حدفاصل خرمشهر و آبادان ازكارون منشعب ميشود و به خليج فارس ميريزد. اروند، كارون وبهمنشير با ايجاد كمربندي از آب، منطقهي آبادان را تبديل به جزيرهكرده است. بهمنشير در دفاع از آبادان نقش مهمي ايفا كرد. شمال اينرود شاهد نبردهاي بزرگي از جمله نبرد ثامنالائمه(علیه السّلام) بوده است.همچنين نيروهايي از دشمن كه با عبور از بهمنشير وارد ذوالفقاريهيآبادان شدند، تلفات بسياري ديدند.
اروند رود: از بزرگترين رودهاي جهان است كه از اتصال دو روددجله و فرات تشكيل ميشود و در منطقهي خرمشهر، كارون نيز به آناضافه ميشود. اين رود كه از انتهاي جزيرهي بوارين، مرز مشتركايران و عراق را تشكيل ميدهد، در دورهي عثماني و همچنين بعد ازتشكيل كشور عراق مورد طمع همسايهي غربي ايران بوده است. اينمناقشه با قرارداد 1975 الجزاير هموار شد ولي رژيم عراق با لغو آن درشهريور 1359 و تحميل جنگ به جمهوري اسلامي قصد تسلط وتثبيت حاكميت بر آن را داشت كه موفق نشد و مجدداً با پذيرشقرارداد 598 به مالكيت مشترك ايران و عراق بر اروند اعتراف كرد.
اروند كنار: يكي از بخشهاي آبادان است كه در چهل و هشتكيلومتري جنوب شرقي اين شهر و در انتهاي راه آسفالتهي آبادان ـاروندكنار واقع شده است. اين منطقه شاهد يكي از بزرگترين نبردهايدوران جنگ (والفجر هشت) بود. غوّاصان خطشكن، شبانه از اينمنطقهي اروند گذشتند و خط دشمن را شكستند.
بيمارستان صحرايي فاطمةالزهرا(سلام الله علیها ): واقع در اروند كنار كه درعمليات والفجر هشت مورد استفاده قرار گرفت.
باقيماندهي پل بعثت: در ابتداي رودخانه اروند و انتهاي اروندكنار؛اين پلِ ثابت در عمليات والفجرِ هشت توسط رزمندگان اسلام طراحيو نصب گرديد كه نمونهاي از خلاقيت و ابتكار مهندسي رزمي بهشمار ميرود. پل بعثت در محلي از اروند كه نهصد متر عرض وحداكثر دوازده متر عمق دارد، با استفاده از لولههاي فولادي به طولدوازده متر و قطر يكصدو چهل و دو سانتيمتر ساخته شد وبهرهبرداري از آن در بيست و دوم مهر ماه 1365 آغاز شد.
شهر غصبه (اروندكنار): در منطقهي اروندكنار و مقابل شهر وفا كهتوسط بنياد حفظ آثار و مسئولين استان جادهسازي و محوطهسازيشده و يادماني در اين محل احداث گرديده است.
جادهي آبادان ـ ماهشهر: اين جاده در بيست و سوم مهر ماه 1359به اشتغال دشمن درآمد و كساني كه از آن عبور ميكردند، از جملهشهيد تندگويان (وزير نفت) و همراهانش اسير شدند. براي آزادي اينجاده دو عمليات در سوم آبان و بيستم دي ماه 1359 به اجرا درآمد كهموفقيتي در پي نداشت و به نيروهاي خودي خسارات فراواني واردشد. سرانجام اين جاده در عمليات ثامنالائمه(علیه السلام) آزاد شد.
امام خميني (ره):
«حفظ و نگهداريِ تركيب يك يا چند شهر خراب شده درجنگ به منظور ترسيم علني تجاوز دشمنان عليه انقلاب وكشورمان، نشان دادن قدرت دفاع و مقاومت قهرمانانهملت (است) كه آيندگان فقط به اسناد و نوشتهها بسندهنكنند.»
استان کرمانشاه
الف. شهر كرمانشاه:
دبستان شهداي كرمانشاه: در زمان جنگ تحميلي حملهي هواييعراق به اين دبستان، منجر به شهادت و مجروح شدن تعداد زيادي ازدانشآموزان اين دبستان گرديد.
محل شهادت گروه پدافند: واقع در مزار شهداي كرمانشاه.
تنديس زن قهرمان گيلان غربي: (كرمانشاه، خيابان اميركبير، جنبپارك شيرين؛) اين تنديس، به منظور تقدير از يكي از زنان سلحشورگيلان غرب است كه در روزهاي نخست تجاوز دشمن، به وسيلهي تبرچند تن از آنان را از پاي درآورد. اين حمله موجب وحشت نيروهايعراقي و فرار آنان از شهر گيلان غرب شد
ب. شهر پاوه:
پاسگاه ژاندارمري پاوه: واقع در خروجي شهر پاوه به طرف نوسود،مكاني است كه در حادثهي سال1358 شاهد نبرد تاريخي و جانانهيمردان اين ديار بود.
محل سقوط بالگردان هوانيروز: (ميدان فرمانداري پاوه، جنبانبارهاي هلال احمر)؛ فرود بالگردان در حادثهي پاوه، كورسوياميدي در دل مدافعان شهر پديد آورد. مجروحين به داخل پرندهيآهنين هدايت شدند و بال گردان از زمين جدا شد. در آن لحظات بيم واميد و در مقابل چشمان نگران دهها رزمندهي اسلام، بال گردانهوانيروز مورد هدف قرار گرفت و سقوط كرد. در اين حادثهي ناگوارتمام مجروحين و خدمة بال گردان به شهادت رسيدند.
يادمان شهداي پاوه: (مدخل ورودي شهر پاوه، جنب بيمارستانقدس)؛ طي محاصرهي سال 1358، تعدادي از پاسداران بومي وغيربومي، در بيمارستان پاوه بستري بودند كه نيروهاي ضدانقلاب،پاسداران مجروح را از بيمارستان خارج كرده، در محوطهي بيمارستانتير باران كردند. شهداي بومي در قبرستانهاي محلي دفن شدند و نُهپاسدار غيربومي در اين گلزار به خاك سپرده شدند. يادمان و گلزارشهداي پاوه در سال 1375 افتتاح گرديد.
گلزار شهداي پاوه: برادران اهلسنت براي دفاع از ميهن اسلامي ومبارزه با ضدانقلاب در منطقهي اورامات تعدادي شهيد تقديم انقلاباسلامي كردهاند كه در اين گلزار به خاك آرميدهاند.
ج. اسلام آباد، كرندغرب، سرپل ذهاب:
د. قصر شيرين، خسروي:
يادمان مقاومت: (قصرشيرين، پارك بسيج)؛ اين يادمان، به ياددلاورمرديهاي مردم شهر قصرشيرين طراحي و نصب گرديده است.
مسجد جامع قصرشيرين: (قصرشيرين، مركز شهر)؛ محل استقرار واستراحت رزمندگان اسلام در طول جنگ تحميلي؛ همچنين آزادگانسرافراز كشورمان، نخست در اين مكان مورد استقبال قرار ميگرفتند.
بيمارستان تخريب شدهي قصرشيرين: (قصرشيرين، مدخل خروجيقصرشيرين به طرف خسروي)؛ احداث اين بيمارستان در سال 1359به اتمام رسيد كه با آغاز جنگ به تصرف نيروهاي دشمن درآمد.نيروهاي عراقي، به هنگام عقبنشيني از منطقه، با مواد منفجرهيقوي بيمارستان را منهدم كردند.
شهر مرزي خسروي: (بيست كيلومتري قصرشيرين به طرف مرزخسروي)؛ اين شهر كه در ابتداي جنگ تحميلي به اشغال متجاوزاندرآمد و تخريب شد، بعد از جنگ محل استقبال از اولين گروه آزادگانبه ميهن اسلامي ايران و تبادل اسراي عراقي بوده است.
ه. قصر شيرين، گيلانغرب، سومار:
چم امام حسن و زيارتگاه امام حسن(علیه السّلام): مقر تيپ مسلم بن عقيل(علیه السلام )سپاه و بعضي يگانهاي ارتش در طول جنگ تحميلي و يكي ازمحلهاي رويارويي رزمندگان اسلام با متجاوزين بعثي است. امامزادهحسن، محل زيارتگاه رزمندگان اسلام نيز بوده و هست.
تنگهي حاجيان: (ضلع شرقي جادهي قصرشيرين به طرف گيلان غرب، كيلومتر 12)؛ محل شهادت خلبان شهيد علياكبر شيرودي ويكي از محلهاي رويارويي نيروهاي اسلام و متجاوزين بعثي.
روستاي گور سفيد: (ده كيلومتر به گيلان غرب از طرف قصرشيرين)؛در روزهاي نخست جنگ تحميلي مردم اين روستا به وسيلهي چوبو چماق، نيروهاي دشمن را وادار به عقبنشيني كردند.
سه راه ايثار: (مدخل ورودي گيلان غرب از قصرشيرين)
؛حماسهي حملهي شيرزن گيلان غرب به متجاوزين عراقي. اين شيرزنبه وسيله تبر، چند نفر از نيروهاي عراقي را از پاي درآورد.
تپهي گيلان غرب: (مركز شهر گيلان غرب) محل شهادت گروهپدافند ارتش جمهوري اسلامي ايران.
يادمان مقاومت: (ميدان ايثار گيلان غرب) اين يادمان به پاسمقاومتهاي عشاير قهرمان و سلحشور گيلان غرب در مقابلمتجاوزين احداث شده است.
تنگهي كوشك: (جادهي سومار از سمت گيلان غرب)؛ آخريننقطهي پيشروي متجاوزين عراقي در جادهي سومار و همچنين محلشهادت سرتيپ خرمرودي فرمانده هنگ ژاندارمري ايلام و همدان.
قرارگاه كاسه گران: (كيلومتر 5 جادهي گيلان غرب به اسلامآباد)؛محل قرارگاه مشترك ارتش جمهوري اسلامي ايران و سپاه پاسدارانانقلاب اسلامي در طي هشت سال جنگ تحميلي.
ارتفاعات چغالوند روبه روي تنگه حاجيان: محل مقاومت و ايثاررزمندگان اسلام در برابر متجاوزين بعثي.
بيمارستان صحرايي 520 ارتش: (جادهي گيلان غرب، سومار واقعدر پل هفت دهند)؛ در اين مكان قرارگاه شهيد بهشتي مستقر بود كه براثر يك بمباران شيميايي عراق، چندين پزشك و تعدادي ازمجروحين به شهادت رسيدند.
ارتفاعات سلمان كشته و 204: واقع در محور سومار به نفت شهر كهاز ابتداي جنگ تحميلي مورد تجاوز قرار گرفت.
قرارگاه شهيدبهشتي: قرارگاه مشترك سپاه و ارتش در عملياتمسلم بن عقيل
شهر سومار: اين شهر در روزهاي اول جنگ تحميلي به اشغالنيروهاي متجاوز عراق درآمد و به طور كلي ويران شد.
محور سومار ـ نفتشهر: آثار شهر، خطوط درگيري، موانع وخاكريزها.
نفت شهر: اولين شهر اشغال شدهي استان كرمانشاه كه كليهيمنابع صنعتي نفتي و ساختمانهاي آن ويران شد و تا پايان جنگتحميلي در اشغال بعثيون عراق قرار داشت.
پاسگاه خانليلي و تنگاب: اين دو پاسگاه قبل از شروع جنگتحميلي مورد حمله قرار گرفت و به اشغال عراق درآمد.
گردنهي قلاجه: (كيلومتر40 جادهي اسلام آباد به ايلام)؛محلاستقرار لشكر 27 محمدرسولالله(صلّی الله علیه و آله و سلم)قبل از عمليات والفجر چهار.
قلهي تقوا: ارتفاعي بود در مريوان به نام اسون. اين قله با ارتفاعزياد و سرماي استخوان سوزش موجب ميشد كه برف، سال تا سالروي آن بماند. در اوايل جنگ، ده تا دوازده نفر از رزمندگان مسؤولنگهداري اين ارتفاع بودند تا روزي كه نيروهاي بعثي قصد تصرف آن راميكنند كه اگر موفق ميشدند، غير از پاسگاهها، تعداد زيادي ازروستاهاي نيروهاي ما در تيررسشان قرار ميگرفت. بچهها ابتدا طوريوانمود ميكنند كه گويي ارتفاع خالي از نيرو است و وقتي عراقيهاتفريح كنان نزديك ميشوند، آنها را غافلگير ميكنند. چنين كهميشود، بعثيهاي باقيمانده برمي گردند و با استعداد بيشتر حملهميآورند. در اين فاصله نيروهاي كمكي ما حركت ميكند. دشمن ازرزمندگان اسلام ميخواهد تسليم بشوند و در جواب، روحانياي كهدر ميان نيروها بوده، بانگ بر ميدارد: «نيروي خميني و تسليم؟» پساز دو ساعت مقاومت و شهادت برادر روحاني، نيروهاي تازه نفس ازراه ميرسند و بعد از دفاع و استقرار در قله، در صدد بر ميآيند كه قلهرا به نام آن طلبهي شهيد نامگذاري كنند؛ اما با وصيتنامهي او مواجهميشوند كه در آن نوشته است: «نام مرا حتّي' روي كوچهي بن بستهم نگذاريد». چون توصيه به تقوا در قلم و رفتار او مشهود بوده، قلهياسون را از آن پس قلهي تقوا مينامند.
فرماندهي دلاور ارتش؛ اميرسپهبدشهيد صياد شيرازي:
«قهرمان كسي است كه در وابستگي به خدا و خط ولايت آنچنان آبديده و توانمند شده باشد كه با اطمينان قلبي محيّايانجام هر تكليفي باشد كه از محور ولايت بر عهدهي او بسپارند»
فرماندهي قهرمان سپاه؛ سردار سرلشكر شهيد زين الدين:
«انجام تكليف الهي را ميخواهيم، هيچ چيز ديگر رانميخواهيم؛ چه شهادت بدهد، چه پيروزي! ما، هم شهادت را ازخدا ميخواهيم هم پيروزي.»
نقشه عملیاتی استان کرمانشاه :
استان ایلام
الف. ايوان، ايلام، ميمك:
ورزشگاه چوار: واقع در دوازده كيلومتري ايلام از سمت اسلامآباد؛اين محل در تاريخ بيست و سوم بهمن ماه 1365 توسط رژيم عراق بمباران هوايي شد. تعدادي از مردم و ورزشكاراني كه در حال مسابقهبودند، به شهادت رسيدند. و تعدادي نيز مجروح شدند. به اينمناسبت يادماني در ميدان اصلي اين شهر احداث گرديده است.
پادگان نظامي ششدار: واقع در كيلومتر پنج جادهي ايلام ـ ايوان، مقربسياري از لشكرها و تيپهاي دوران دفاع مقدس.
دهستان ماربده: خاطرهي تلخ بمباران وحشيانهي هواپيماهايعراقي.
يادمان شهداي پانزده خرداد شهر ايلام: واقع در خيابان طالقاني. درسال 1361 هم زمان با سالروز پانزدهم خرداد سال 1242 راهپيماييمردم قهرمان و مقاوم ايلام مورد تهاجم ددمنشانه هوايي رژيم عراق قرار گرفت كه در نتيجهي آن هفت نفر شهيد و تعدادي مجروح شدند.به پاس اين رشادت و رادمردي، يادماني طراحي و نصب گرديدهاست.
نمازخانهي رزمندگان اسلام: واقع در كيلومتر 35 جادهي ايلام بهمهران، محل توقف و عبادتگاه رزمندگان.
قرارگاه بافروشان: واقع در كيلومتر 25 جادهي ايلام به مهران، مقرتيپ اميرالمؤمنين(علیه السّلام) ايلام و محل تجمع رزمندگان عشاير غيوراستان ايلام در دوران دفاع مقدس.
سه راهي جنداللّه و صالحآباد: حد نهايي تجاوز عراق و مقاومتبسيجيان سلحشور ايلام؛ به ياد ايثارگريها و دلاوريهاي رزمندگاناسلام، يادمان دفاع مقدس احداث شده است.
بيمارستان صحرايي اميرالمؤمنين(علیه السلام ): واقع در كيلومتر 45 جادهيايلام ـ مهران. محل رسيدگي به مجروحين عملياتهاي والفجر سه وكربلاي يك.
ايستگاه صلواتي كنجانچم: واقع در كيلومتر 75 جادهي ايلام ـ مهرانو محل پذيرايي صلواتي از رزمندگان اسلام در طول هشت سال دفاعمقدس.
محل شهادت شهيد خلبان كشوري: واقع در تنگهي ميناب درمنطقهي عمومي ميمك. شهيد احمد كشوري در روز پانزدهم آذر ماه1359 پس از يك عمليات موفقيتآميز هنگام برگشت به ايلام موردحملهي هواپيماهاي عراقي قرار گرفت و به شهادت رسيد.
منطقهي عملياتي ميمك: سمت راست سه راهي صالحآباد بهسمت غرب، يادآور عملياتهاي مختلف رزمندگان اسلام از آن جملهعملياتهاي عاشورا و حماسهي ني خزر.
امامزاده صالح: برادر بزرگوار امام هشتم(علیه السلام ) زيارتگاه رزمندگاناسلام در طول هشت سال دفاع مقدس.
قرارگاه خاتمالانبيا(صلّی الله علیه و آله و سلّم ): پشت رودخانهي كنجانچم.
ارتفاع كلهقندي: جنب رودخانهي كنجانچم و ضلع غربي جادهيمهران. اين ارتفاع مهم و استراتژيك چند بار بين نيروهاي عراقي ورزمندگان اسلام دست به دست گرديد و بالاخره در عمليات كربلاييك براي هميشه از اشغال متجاوزين عراقي آزاد گرديد.
ب. مهران، دهلران، موسيان:
تپهي شني مهران: واقع در مدخل خروجي مهران به سمت دهلران؛در اين محل قرارگاه تاكتيكي رزمندگان اسلام قرار دارد كه به عنوانيكي از آثار ارزشمند، نگهداري ميشود.
امام زاده سيدحسن: واقع در كيلومتر 3 مهران به دهلران؛ محلاستقرار، راز و نياز و مناجاتهاي خالصانهي رزمندگان اسلام دردوران دفاع مقدس.
منطقهي قلاويزان: در اين ارتفاعات قرارگاه تاكتيكي، اورژانس،ديدگاه و انواع سنگرهاي بتوني و موانع و ميادين مين مربوط بهمتجاوزين عراقي باقي مانده است.
دهكدهي وليعصر(عج): نرسيده به مهران از سمت دهلران؛ محلاستقرار رزمندگان اسلام در عمليات والفجر سه.
شهر اركواز ملك شاهي: زادگاه عشاير غيور و مسلمان استان ايلامكه مورد بمباران وحشيانهي عراق قرار گرفت.
مقر جهادسازندگي ايلام: واقع در جادهي مهران ـ دهلران جلوتر ازدشت محسنآباد كه در دوران دفاع مقدس منشاء خدمات بسياري بود.
بمباران شيميايي عراق: در اميرآباد و مهران در عمليات كربلاي يك.
سه راهي چنگوله ـ مهران ـ دهلران: محل شهادت سرداران بزرگي چونشهيد مهدي شرعپسند، شهيد اميني، شهيد وليالله عباسي وجاويدالاثر حمزه جفاري.
روستاي چنگوله: واقع در جادهي مهران به دهلران محل استقراريگانهاي مختلف و منطقهي عملياتي والفجر پنج.
تنگهي قوچعلي: محل بمباران چادرهاي آوارگان سال 1365استان ايلام.
پل مهم و استراتژيك چنگوله: واقع در كيلومتر 35 جاده مهران ـدهلران كه چندين مرتبه مورد حملهي هواپيماهاي عراقي قرار گرفت.
شهر مقاوم دهلران: پايگاه و مقر رزمندگان اسلام در طول هشتسال دفاع مقدس و منطقهي عملياتي والفجر شش.
چند ساختمان تخريب شده: بانك كشاورزي تنها ساختمان باقيمانده از دوران دفاع مقدس واقع در ميدان دهلران ميباشد.
خاكريز جادهي دهلران به عينخوش: يادگاري از دوران جنگتحميلي.
شهر مرزي موسيان: ميعادگاه مدافعان راستين اسلام؛ اين شهر بهاشغال كامل نيروهاي متجاوز عراق درآمد و به طور كامل تخريب شدكه پس از جنگ تحميلي به طور كامل بازسازي گرديد.
شهيد كاظم لطفيزاده:
«خدايا! ميداني كه چه ميكشم، پنداري چون شمع ذوبميشوم، ما از مردن نميهراسيم اما ميترسيم بعد از ما ايمان راسرببرند و اگر سوزيم روشنايي ميرود و جاي خود را دوباره بهشب ميسپارد. پس چه بايد كرد؟ از يك سو بايد بمانيم تا شهيدآينده شويم و از ديگر سو بايد شهيد شويم تا آينده بماند. هم بايدامروز شهيد شويم تا فردا بماند و هم بايد بمانيم تا فردا شهيدنشود.
عجب دردي! چه ميشد امروز شهيد ميشديم و فردا زندهميشديم تا دوباره شهيد شويم؟»
شهيد حجت الاسلام والمسلمين عبدالله ميثمي:
«خدا ميداند اگر پيام شهدا و حماسههاي آنان را به پشتجبهه منتقل نكنيم، گنهكاريم.»
منبع: http://www.rahianenoor.ir
مقالات مرتبط
تازه های مقالات
ارسال نظر
در ارسال نظر شما خطایی رخ داده است
کاربر گرامی، ضمن تشکر از شما نظر شما با موفقیت ثبت گردید. و پس از تائید در فهرست نظرات نمایش داده می شود
نام :
ایمیل :
نظرات کاربران
{{Fullname}} {{Creationdate}}
{{Body}}