امام علی (ع) در نگاه امام و رهبری
امام علی (ع) در آیینه نگاه امام راحل و مقام معظم رهبری
« این علی همه چیز ماست و ما همه باید تابع او باشیم. در عبادت فوق تمام عبادتکنندگان بود. در زهد فوق همه زاهدها بود. درجنگ فوق همه جنگجویان بود. در قدرت فوق همه قدرتمندان بود؛ و این اعجوبهای است که جمع مابین چیزهای متضاد باهم کردهاست.»
آیا «علی یک بشر ملکی و دنیایی است که ملکیان از او سخن گویند. یا یک موجود ملکوتی است که ملکوتیان او را اندازهگیریکنند. اولی آن است که ... بگوییم علی بن ابیطالب(علیه السّلام) فقط بنده خدا بود و این بزرگترین شاخصه اوست که میتوان از آن یاد کرد؛ و پرورش یافته و تربیتشده پیامبر عظیمالشان است؛ و این ازبزرگترین افتخارات اوست.»کدام شخصیت میتواند ادعا کند که عبدالله است و از همه عبودیتها بریده است، جز انبیاء عظام و اولیاء معظم که علی(علیه السّلام) آن عبد وارسته از غیر و پیوسته به دوست که حجب نور و ظلمت را دریده و به تمدن و به معدن عظمت رسیده است، در صف مقدم است. و کدام شخصیت است که میتواند ادعا کند از خردسالی تا آخر عمر رسول اکرم در دامن و پناه و تحت تربیت وحی و حامل آن بوده است جز علی بن ابیطالب که وحی و تربیت صاحب وحی در اعماق روح و جان او ریشه دوانده. پس او بحق عبدالله است و پرورش یافته عبدالله اعظم.)[1]
در مورد شخصیت علی بن ابیطالب (علیه الصلاة والسلام) هرچه گفته شود، کم گفته شده است؛ چون آن شخصیت، شخصیت قابل احاطهی ذهنی و بیانی نیست؛ یعنی نمیشود با بیان، ابعاد نامتناهی آن شخصیت الهی را توصیف کرد. امثال بنده، در بیان جزیی از اجزای آن عناصر شریف که در شخصیت اوست، عاجزیم؛ لیکن چون اسوه است، باید او را در حد توان بشری خودمان بشناسیم.
نمیشود به اوج شخصیت علی بن ابیطالب رسید. این را ائمهی بزرگوار معصوم ما که خود فرزندان و جانشینان او هستند، گفتهاند. در روایتی که از امام باقر (علیه الصلاة و السلام) نقل شده است، آن حضرت میفرماید: «و ما اطاق عمله منا احد»؛ از ما هم هیچ کس توان انجام دادن عمل او را ندارد. یعنی حتی امام باقر و امام صادق و ائمه هداة مهدیین (علیهم السلام) هم نمیتوانند خودشان را به آن حدی برسانند که امیرالمؤمنین به آن رسیده بود. «و ان کان علی بن الحسین(علیه السّلام) لینظر فی کتاب من کتب علی(علیه السّلام)». امام باقر فرمود که پدرش علی بن الحسین(علیه السّلام) به یکی از کتابهای علی بن ابیطالب(علیه السّلام) نظر میکرد - لابد کتابی از دستورات امیرالمؤمنین بوده، که آن دستورات طبق عمل و زندگی عملی خود آن بزرگوار بوده است - «فیضرب به الارض»؛ کتاب را روی زمین گذاشت، «و یقول من یطیق هذا؟»؛ چنین عملی را چه کسی طاقت میآورد؟ یعنی امام سجاد که سیدالعابدین و زین العابدین است، در مقابل عمل و عبادت و زهد امیرالمؤمنین احساس عجز میکند. خود آن بزرگوار هم در نامه به عثمان بن حنیف فرمود: «الا و انکم لاتقدرون علی ذلک»؛ شما نمیتوانید به این سبکی که من عمل میکنم، عمل کنید. واقعا هم انسان وقتی نگاه میکند، آنچه از امیرالمؤمنین نقل شده، دهشت آور است.
[بنابراین] سخن در این نیست که کسی یا جامعهیی بتواند خود را همگون و همسان با علی بن ابیطالب(علیه السّلام) بکند؛ سخن در پیدا کردن جهتحرکت جامعه و اشخاص، مخصوصا زمامداران و اولیای امور در نظام اسلامی است. جهتحرکت، باید این جهتباشد.
شخصیت امیرالمؤمنین (علیه السّلام) ترکیبی از عناصری است که هر کدام به تنهایی یک انسان عالیمقام را اگر بخواهد به اوج آن برسد، به زانو درمیآورد. زهد امیرالمؤمنین و بیاعتنایی و بیرغبتی او نسبت به شهوات زندگی و زخارف دنیایی، علم آن بزرگوار و دانش وسیع او - که بسیاری از بزرگان مسلمین و همه شیعه بر آن اتفاق دارند که بعد از نبی اکرم(صلّی الله علیه و آله و سلّم)، کس دیگری غیر از امیرالمؤمنین از آن علم برخوردار نبوده است - فداکاری آن بزرگوار در میدانهای مختلف - چه میدانهای نظامی، و چه میدانهای اخلاقی و سیاسی - عبادت آن بزرگوار، عدل و دادگری امیرالمؤمنین که پرچم برافراشتهی شاخصی برای عدل اسلامی است، رافت آن بزرگوار نسبت به ضعیفان - اعم از فقرا، کودکان، غلامان و کنیزان، زنان و از کارافتادگان، پیشقدمی آن بزرگوار در همه کارهای خیر، که انسان در تاریخ زندگی آن حضرت برخورد میکند، حکمت و فصاحت آن بزرگوار بخشی از این عناصر است. شمارش رئوس این مطالب هم به آسانی ممکن نیست؛ و در همه اینها در حد اعلاست.[2]
این نمایه با 15 مقاله به طرح دیدگاه های امام خمینی ره و مقام معظم رهبری پیرامون امام علی (علیه السّلام) می پردازد.
/خ
آیا «علی یک بشر ملکی و دنیایی است که ملکیان از او سخن گویند. یا یک موجود ملکوتی است که ملکوتیان او را اندازهگیریکنند. اولی آن است که ... بگوییم علی بن ابیطالب(علیه السّلام) فقط بنده خدا بود و این بزرگترین شاخصه اوست که میتوان از آن یاد کرد؛ و پرورش یافته و تربیتشده پیامبر عظیمالشان است؛ و این ازبزرگترین افتخارات اوست.»کدام شخصیت میتواند ادعا کند که عبدالله است و از همه عبودیتها بریده است، جز انبیاء عظام و اولیاء معظم که علی(علیه السّلام) آن عبد وارسته از غیر و پیوسته به دوست که حجب نور و ظلمت را دریده و به تمدن و به معدن عظمت رسیده است، در صف مقدم است. و کدام شخصیت است که میتواند ادعا کند از خردسالی تا آخر عمر رسول اکرم در دامن و پناه و تحت تربیت وحی و حامل آن بوده است جز علی بن ابیطالب که وحی و تربیت صاحب وحی در اعماق روح و جان او ریشه دوانده. پس او بحق عبدالله است و پرورش یافته عبدالله اعظم.)[1]
در مورد شخصیت علی بن ابیطالب (علیه الصلاة والسلام) هرچه گفته شود، کم گفته شده است؛ چون آن شخصیت، شخصیت قابل احاطهی ذهنی و بیانی نیست؛ یعنی نمیشود با بیان، ابعاد نامتناهی آن شخصیت الهی را توصیف کرد. امثال بنده، در بیان جزیی از اجزای آن عناصر شریف که در شخصیت اوست، عاجزیم؛ لیکن چون اسوه است، باید او را در حد توان بشری خودمان بشناسیم.
نمیشود به اوج شخصیت علی بن ابیطالب رسید. این را ائمهی بزرگوار معصوم ما که خود فرزندان و جانشینان او هستند، گفتهاند. در روایتی که از امام باقر (علیه الصلاة و السلام) نقل شده است، آن حضرت میفرماید: «و ما اطاق عمله منا احد»؛ از ما هم هیچ کس توان انجام دادن عمل او را ندارد. یعنی حتی امام باقر و امام صادق و ائمه هداة مهدیین (علیهم السلام) هم نمیتوانند خودشان را به آن حدی برسانند که امیرالمؤمنین به آن رسیده بود. «و ان کان علی بن الحسین(علیه السّلام) لینظر فی کتاب من کتب علی(علیه السّلام)». امام باقر فرمود که پدرش علی بن الحسین(علیه السّلام) به یکی از کتابهای علی بن ابیطالب(علیه السّلام) نظر میکرد - لابد کتابی از دستورات امیرالمؤمنین بوده، که آن دستورات طبق عمل و زندگی عملی خود آن بزرگوار بوده است - «فیضرب به الارض»؛ کتاب را روی زمین گذاشت، «و یقول من یطیق هذا؟»؛ چنین عملی را چه کسی طاقت میآورد؟ یعنی امام سجاد که سیدالعابدین و زین العابدین است، در مقابل عمل و عبادت و زهد امیرالمؤمنین احساس عجز میکند. خود آن بزرگوار هم در نامه به عثمان بن حنیف فرمود: «الا و انکم لاتقدرون علی ذلک»؛ شما نمیتوانید به این سبکی که من عمل میکنم، عمل کنید. واقعا هم انسان وقتی نگاه میکند، آنچه از امیرالمؤمنین نقل شده، دهشت آور است.
[بنابراین] سخن در این نیست که کسی یا جامعهیی بتواند خود را همگون و همسان با علی بن ابیطالب(علیه السّلام) بکند؛ سخن در پیدا کردن جهتحرکت جامعه و اشخاص، مخصوصا زمامداران و اولیای امور در نظام اسلامی است. جهتحرکت، باید این جهتباشد.
شخصیت امیرالمؤمنین (علیه السّلام) ترکیبی از عناصری است که هر کدام به تنهایی یک انسان عالیمقام را اگر بخواهد به اوج آن برسد، به زانو درمیآورد. زهد امیرالمؤمنین و بیاعتنایی و بیرغبتی او نسبت به شهوات زندگی و زخارف دنیایی، علم آن بزرگوار و دانش وسیع او - که بسیاری از بزرگان مسلمین و همه شیعه بر آن اتفاق دارند که بعد از نبی اکرم(صلّی الله علیه و آله و سلّم)، کس دیگری غیر از امیرالمؤمنین از آن علم برخوردار نبوده است - فداکاری آن بزرگوار در میدانهای مختلف - چه میدانهای نظامی، و چه میدانهای اخلاقی و سیاسی - عبادت آن بزرگوار، عدل و دادگری امیرالمؤمنین که پرچم برافراشتهی شاخصی برای عدل اسلامی است، رافت آن بزرگوار نسبت به ضعیفان - اعم از فقرا، کودکان، غلامان و کنیزان، زنان و از کارافتادگان، پیشقدمی آن بزرگوار در همه کارهای خیر، که انسان در تاریخ زندگی آن حضرت برخورد میکند، حکمت و فصاحت آن بزرگوار بخشی از این عناصر است. شمارش رئوس این مطالب هم به آسانی ممکن نیست؛ و در همه اینها در حد اعلاست.[2]
این نمایه با 15 مقاله به طرح دیدگاه های امام خمینی ره و مقام معظم رهبری پیرامون امام علی (علیه السّلام) می پردازد.
پینوشتها:
[1]- سخنرانی امام خمینی قدس سره در تاریخ27/2/60 به نقل از مجله پاسدار اسلام، شماره 226 ، مقاله: «امام خمینی ثابت و استوار از آغاز تا پایان»
[2]-سخنرانی حضرت آیت الله خامنه ای در تاریخ16/1/1370 به نقل از مجله پاسدار اسلام، شماره 226 ، مقاله: «رهنمودهای مقام معظم رهبری حضرت آیة الله العظمی خامنهای»
/خ
تازه های مقالات
ارسال نظر
در ارسال نظر شما خطایی رخ داده است
کاربر گرامی، ضمن تشکر از شما نظر شما با موفقیت ثبت گردید. و پس از تائید در فهرست نظرات نمایش داده می شود
نام :
ایمیل :
نظرات کاربران
{{Fullname}} {{Creationdate}}
{{Body}}