نگاهی به ویژگیهای جوانی
نگاهی به ویژگیهای جوانی
نويسنده: سکینه ربیعی
جوان و پاکفطرتی
پیامبر گرامی اسلام با اشاره به لطافت قلبی جوانان، همگان را به احسان و نیکی در حق آنان سفارش میکند و میفرماید:
اُوصیکُم بِالشَّبابِ خَیْراً فَاِنَّهُمْ اَرَقُّ اَفْئِدَةً.
شما را به احسان و نیکی با جوانان سفارش میکنم؛ زیرا آنان قلبی لطیف دارند.
از امام صادق علیهالسلام نیز روایت میشود: «عَلَیکُم بِالاَحداثِ فَاِنَّهُمْ اَسرَعُ اِلی کُلِّ خَیرٍ؛ بر شما باد پرداختن به جوانان؛ زیرا آنان در مقایسه با دیگران، شتاب بیشتری به سوی کارهای خیر دارند».
پیام متن:
جوان و زیباییطلبی
هرجا جوانان هستند، تر و تازگی، طراوت و صفا و نشاط و خوبی است. وقتی با جوانان هستم و در محیط جوانان قرار دارم، احساس من مثل احساس کسی است که در هوای صبحگاهی تنفس میکند، احساس طراوت و تازگی میکنم.
در گفتار پیشوایان دین، افزون بر توجه به زیباییهای طبیعی، به آراستگی ظاهری نیز سفارش شده است. امام حسن مجتبی علیهالسلام درباره دلیل آراستن خود به هنگام نماز فرموده است:
اِنّ اللّه جَمیلٌ یُحِبُّ الجَمالَ.
خداوند، زیباست و زیبایی را دوست دارد.
حضرت علی علیهالسلام نیز هنگام انتخاب لباس برای قنبر، لباس زیباتر و فاخری را برای او برگزید و یکی از دلایل خود را گرایش فطری یک جوان به زیبایی بیان فرمود: «اَنتَ شابٌّ وَ لَکَ شِرة الشَّبابِ؛ تو جوانی و مانند دیگر جوانان، به زیبایی، بسیار رغبت داری».
این حس زیباییدوستی جوان میتواند او را به جستوجوی زیباییهای معنوی و اخلاقی نیز رهنمون شود. جوانان باید این سفارش حضرت علی علیهالسلام را در نظر داشته باشند که: «مَیزَةُ الرَّجُلِ عَقْلُهُ و جمالُهُ مُروَّتُهُ؛ امتیاز مرد، به عقل او و زیباییاش، به مردانگی و فضیلتهای اخلاقی اوست».
پیام متن:
جوان، خلاقت، نوآوری و پرسشگری
پرسشگری، ویژگی دیگر جوان است. جوان دوره بلوغ را پشت سر گذاشته است، ولی همچنان پرسشهای آن دوره را با خود دارد، بیپاسخ گذاشتن آنها، جوان را به بیهودگی و ازخودبیگانگی دچار میکند.
رهبر معظم انقلاب سفارش میکند که به پرسشهای جوانان اهمیت بدهید. همچنین دیگران را به وارد شدن در این عرصه تشویق میکند. و درباره ضرورت مسئله میفرماید: «در بسیاری از موارد، به او پاسخ به هنگام و دلنشین داده نمیشود. به همین دلیل، جوان، احساس خلأ و ابهام میکند».
پیام متن:
حس مذهبی جوانان
پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله نیز تمام همّ و تلاش خود را برای جذب جوانان به سوی سرچشمه حقیقی بهکار گرفت و نیک میدانست که جوان در مقایسه با دیگران، آمادگی بیشتری برای پذیرش حقایق دارد. امام صادق علیهالسلام درباره اثرپذیری بیشتر جوانان میفرماید:
مَن قَرأ القرانَ و هو شابٌّ مُؤمنٌ اِختَلَط القُرآنُ بِلَحمِهِ وَ دَمِهِ.
کسی که قرآن بخواند، اگر جوان باایمان باشد، قرآن با گوشت و خونش آمیخته میشود و در همه بافتهای بدنش اثر میگذارد.
مذهب، مایه آرامش دل و رضایت روح است و فرد را از بسیاری تشویشها، اضطرابها و ترسها میرهاند و تکیهگاهی مطمئن و مورد نیاز برای بشر است. جوانی که سر تسلیم در برابر هیچ کس فرود نمیآورد و در برابر همه قدرتها عصیان میکند، در درون، متوجه ضعفها و حقارتهای خود هست و عظمت، قدرت و بقای خود را در مذهب میبیند. فلسفه زندگی و حیاتش را در مذهب جستوجو میکند و در آن، معنایی برای زندگی خویش مییابد. او میخواهد مذهب و مفاهیم دینی را خود، با نیروی عقل خویش بررسی کند و حقایق را دریابد. پس با واکاوی باورهای خویش، راه تکامل را برای خود هموار میسازد.
پیام متن:
جوان و هویتیابی
عَجِبْتُ لِمَنْ یَنْشُدُ ضالَّتَهُ وَ قَدْ اَضَلَّ نَفْسَهُ فَلایَطْلُبُها.
درشگفتم از کسی که در جستوجوی گم شدهاش برمیآید، حال آنکه خود را گم کرده و در جستوجوی آن نیست.
ایشان در جای دیگر، راه برخورداری از هویت را شناخت موقعیت خویش در هستی و آگاهی از مبدأ و معاد میداند و میفرماید:
رَحِمَ اللّهُ مَنْ عَلِمَ مِنْ اَیْنَ وَ فِی اَیْنَ وَ اِلی اَیْن.
خدا رحمت کند، کسی را که میداند از کجا آمده است، در کجا هست و به کجا میرود.
با گذشتن از این دوره سخت و دستیابی به هویت راستین، احساسی آرامش بخش و ارزشمند و اعتمادآفرین در او پدید میآورید. دراین حال، احساس تنهایی نمیکند و خود را جزئی هدفمند از عالم هستی میبیند و برای آیه «أَفَحَسِبْتُمْ أَنَّما خَلَقْناکُمْ عَبَثًا؛ آیا خیال کردید که شما را پوچ و بیهوده آفریدهایم»، پاسخی در خور دارد.
پیام متن:
جوان و تربیت جنسی
اگرچه برای محدود کردن تمایلات نفسانی و ایستادگی در برابر هجوم غرایز، عوامل دیگری مانند نظارت، قوانین کیفری و مانند آن وجود دارد، در دنیای متمدن کنونی، عقل، علم و تربیت، سه عامل بزرگ برای رام کردن غرایز شناخته شده و مربیان بر آن تکیه میکنند.
ناگفته نماند ازدواج به هنگام، خود یکی از راههای تربیت جنسی است که نقش قابل ملاحظهای در مهار این غریزه دارد.
پیام متن:
جوانی را دریابیم
شَیْئانِ لایَعْرِفُ فَضْلَهُما اِلاّ مَنْ فَقَدَهُما: الشَّبابُ وَالْعافِیَةُ.
دو چیز است که کسی آنها را قدر نمیداند؛ مگر آنکه آنها را از دست داده باشد: جوانی و سلامتی.
در آموزههای دینی، پاکی، یکی از ویژگیهای دوره جوانی به شمار میرود و سفارش میشود که با بهرهگیری از این دوران ارزشمند، در راه، تزکیه نفس و تقرب الهی کوشش شود. در آموزههای روایی، از جوانان خواسته شده است که پیش از فرارسیدن پیری و هجوم دلبستگیهای گوناگون، خود را با اخلاق نیکو آراسته سازند. پیامبر گرامیاسلام میفرماید:
فَضْلُ الشّابِّ العابِدِ الَّذی تَعَبَّد فِی شَبابِهِ عَلَی الشَّیْخِ الَّذی تَعَبَّدَ بَعْدَ ما کَبُرَتْ سِنُّهُ کَفْضَلِ الْمُرْسَلینَ عَلی سائِرِ النّاسِ.
برتری جوان عابدی که در جوانی، راه بندگی پیش گرفته است، برپیری که در بزرگسالی به عبادت روی آورده، همچون برتری فرستادگان الهی بر دیگر مردمان است.
از سوی دیگر، پیشوایان دین ما در برخی روایتها از جوانان میخواهند که فرصت آموختن را از دست ندهند؛ زیرا ارزش یادگیری در دوره جوانی را به دلیل میزان بالای ثبات و دوام آموختهها در ذهن، با دیگر دورههای زندگی نمیتوان مقایسه کرد.
تفاوت آموختن در دوره جوانی با پیری، در سخن نبوی چنین بیان شده است:
مَنْ تَعَلَّمَ فِی شَبابِهِ کانَ بِمَنْزَلَةِ الرَّسْمِ فِی الْحَجَرِ وَ مَنْ تَعَلَّمَ وَ هُوَ کَبیرٌ بِمَنْزِلَةِ الْکِتابِ عَلَی وَجْهِ الْماءِ.
هر که در جوانی دانش آموزد، دانش او همچون نقشی است که بر سنگ جای گیرد و هر که در بزرگسالی بیاموزد، کارش همچون نوشتن بر روی آب است.
پیام متن:
2. به عبادت روی آوردن انسانی در جوانی، میتواند او را در صف پیامبران قرار دهد.
جوانی از منظر امام خمینی رحمت الله علیه
از منظر امام خمینی رحمت الله علیه، جوانان، جایگاهی بسیار والا داشتند و میان ایشان و امام، ارتباطی عاطفی و صمیمی برقرار بود. حضرت امام رحمت الله علیه، دوره جوانی را بهترین فرصت برای تزکیه نفس میداند و قلب پاک جوانان را پذیرای کلام حق میشمارد: «تأثیر قلبی و تصور باطنی، در ایام جوانی بهتر حاصل میشود؛ زیرا قلب جوان، لطیف و ساده است و صفایش بیشتر است و [واردات] آن، کمتر و تزاحمات و تراکمات در آن کمتر است».
ایشان در بیان اراده نیرومند و استقامت جوانان در برابر قدرتها و دشمنان اسلام، جوانان را معجزهگر میخواند و میفرماید:
«شما جوانان عزیز، اثبات کردید که میتوانید در مقابل تمام قدرتها ایستادگی کنید و میتوانید کشور خودتان را حفظ کنید.» هشیاری در برابر خطر انحراف جوانان و نفوذ فرهنگ بیگانه در اندیشه این نسل، سفارش همیشگی حضرت امام رحمت الله علیه بود. ایشان با اشاره به ضرورت پاکسازی در دانشگاهها از فرهنگ بیگانه؛ همه مردم، نسل جوان و مسئولان را به تلاش برای حفظ دانشگاهها از خطر انحراف و آسیب غربزدگی و شرقزدگی فرامیخواند:
اینجانب به همه نوجوانان و جوانان در مرحله اول و پدران و مادران و دوستان آنها در مرحله دوم و به دولتمردان و روشنفکران دلسوز برای کشور در مرحله بعد، وصیت میکنم که در این امر مهم (حفظ دانشگاهها از خطر انحراف) که کشورتان را از آسیب نگه میدارد، با جان و دل کوشش کنید و دانشگاهها را به نسل بعد بسپرید.
پیام متن:
جوانی از دیدگاه رهبر معظم انقلاب
1.شخصیت جدید: جوان در حال تکوین هویت جدید خود است و مایل است شخصیت جدید او به رسمیت شناخته شود.
2.انگیزش و هیجان: جوان احساسها و انگیزههایی دارد، رشد جسمانی و روحی دارد و به دنیای تازهای قدم گذاشته است.
3.پرسشگری: جوان با مجهولات زیادی روبهروست و مسائل جدیدی برای او سئوالبرانگیز است.
4.پرانرژی بودن: جوان احساس میکند نیروهای متراکمی در او وجود دارد. تواناییهای جسمی و فکری میتواند معجزه کند. میتواند کوهها را جابهجا کند، ولی وقتی احساس میکند از این تواناییها بهرهبرداری نمیشود، احساس بیهودگی و اهمال میکند.
5. نیاز به مشاور: جوان برای زندگی در دنیای جدیدی که تجربهاش نکرده است، احتیاج به راهنمایی و کمک فکری دارد.
سپس با اشاره به پاک بودن جوان ایرانی میفرماید: «من اعتقادم این است که جوان ایرانی؛ جوانی است مؤمن، پاکدامن، پاک گوهر، دارای زمینههای دینی بسیار زیاد و مایل به جنبههای معنوی».
ایشان از جوانان میخواهد که حضرت علی علیهالسلام را الگوی خویش قرار دهند و در اینباره میفرماید:
درخشش امیرالمؤمنین علی علیهالسلام در دوره جوانی، همان الگوی ماندگاری است که همه جوانان میتوانند آن را سرمشق خودشان قرار دهند. در دوران جوانی در مکه، یک عنصر فداکار، یک عنصر باهوش، یک جوان فعال، یک جوان پیشرو و پیشگام بود. در دوران مدینه، فرمانده سپاه، فرمانده دستههای فعال، هوشمند، جوانمرد و بخشنده بود. در عرصه حکومت، یک فرد کارآمد بود و در زمینه مسائل اجتماعی نیز یک جوان پیشرفته به تمام معنا بود.
مقام معظم رهبری، شناخت تهدیدها و خطرهای دوره جوانی را شرط پیروزی کشور و نسل پرشور و متعهد آن در صحنههای گوناگون کار و تلاش میداند:
تهدیدهایی متوجه کشور و ملت و به خصوص نسل جوان است. گاهی یک غفلت، یک بیتوجهی یک سستی، یک سهل انگاری، ممکن است یک محصول عظیم را از دست ملتی بگیرد، نباید اجازه داد.
پیام متن:
2.غفلت از تهدیدهایی که متوجه جوانان است، میتواند به زیان کشور تمام شود.
منبع: ماهنامه طوبی
/خ
تازه های مقالات
ارسال نظر
در ارسال نظر شما خطایی رخ داده است
کاربر گرامی، ضمن تشکر از شما نظر شما با موفقیت ثبت گردید. و پس از تائید در فهرست نظرات نمایش داده می شود
نام :
ایمیل :
نظرات کاربران
{{Fullname}} {{Creationdate}}
{{Body}}