نویسنده: صمصام صانعی

نام علمی:

Agropyron repens L.، نام فرانسه Chiendent rampant و نام انگلیسی آن Common wheat grass می‌باشد. نام‌های دیگر آن به فارسی، عربی و در کتب طب سنتی، مَرغ، بید گیاه، نجم، نجیل و ثیل صغیر نامیده شده است.

تیره گیاه:

گندمیان Graminaceae

نوع گیاه:

بوته

مشخصات ظاهری:

گیاهی است علفی و پایا با ریزومی افقی و گره‌دار که از محل هرگره ریشه‌ای خارج می‌شود. برگ‌های آن سبز، دراز، نوک تیز، غلافدار و غبارآلود و سطح فوقانی برگ‌ها کرکدار و سطح تحتانی برگ‌ها صاف است. برای قولنج‌های کبدی، زردی، قولنج‌های کلیوی، آلرژی، نقرس، سرفه، سرماخوردگی و روماتیسم نیز مفید است. در استعمال خارجی به صورت جوشانده مفید برای بیماری‌های مزمن پوستی و التیام‌بخش زخم‌ها می‌باشد. گل‌های آن مجتمع به صورت سنبله‌ای و به رنگ سبز روشن می‌باشند. میوه‌اش گندمه، دراز، بیضوی و دارای یک سمت محدب و سمت دیگر آن یک شیار طولی است. سرعت پراکندگی گیاه به حدی است که اگر در زمین مساعدی راه یابد در اندک مدتی آن را اشغال می‌کند.

طبیعت ریزوم مَرغ:

طبق نظر حکمای طب سنتی طبیعت آن کمی سرد و خشک است.

رویش جغرافیایی:

در اغلب نواحی معتدله و گرم کشورها به صورت گسترده انتشار دارد. در ایران نیز در بیشتر نواحی از جمله در باغ‌ها، اراضی زراعتی و کناره‌ی کانال‌های آبرسانی می‌روید.

ترکیبات شیمیایی و مواد موجود در ریزوم مَرغ:

اسانس، قند، اینوزیت و ماده‌ای به نام تری‌تیسین در آن تشخیص داده شده است.

بخش مورد استفاده:

ریزوم (ساقه‌ی زیرزمینی)

نحوه مصرف:

به طور معمول به صورت دم کرده یا جوشانده استفاده می‌کنند.

خواص درمانی:

تصفیه کننده خون و ادرارآور، برطرف کننده خشکی زبان و عرق‌آور، فعال کننده عمل دستگاه ترشح ادرار و ضدعفونی کننده مجاری ادراری، بادشکن و خنک کننده، ضد تب و کاهنده قند خون، برطرف کننده حالات التهابی دستگاه هضم و تحلیل برنده ورم‌های مجاری ادراری، بازکننده انسداد مجاری کبد و طحال و متلاشی کننده سنگ‌های صفراوی، کلیه و مثانه، ضد استسقاء و تقویت کننده قلب می‌باشد. در ضمن برای قولنج‌های کبدی، زردی، قولنج‌های کلیوی، آلرژی، نقرس، سرفه، سرماخوردگی و روماتیسم نیز مفید است. در استعمال خارجی به صورت جوشانده مفید برای بیماری‌های مزمن پوستی و التیام‌بخش زخم‌ها می‌باشد.
منبع مقاله :
صانعی، صمصام؛ (1395)، طبّ الصمصام -آشنایی با بیش از 400 نوع از گیاهان دارویی- (جلد دوم)، تهران: انتشارات حافظ نوین، چاپ اول.