كي بخوريم؟ چه بخوريم؟

غذايي كه مي‌خوريم چند ساعت وقت لازم دارد تا شروع به جذب شدن نمايد و نيروي لازم را براي انجام كارهاي روزانه به ما بدهد، زيرا بسياري از مواد غذايي براي آنكه قابل جذب شوند (يعني از ديوار دستگاه گوارشي عبور كنند و وارد جريان خون گردند) بايد بر اثر شيره‌ها و مواد شيميايي معده تغييراتي روي آنها صورت گيرد؛ مثلاً تخم‌مرغ و شير و گوشت كه اين قدر براي بدن لازم و مفيد هستند اگر به جاي اينكه خورده شوند، عصارة آن را در رگ تزريق كنند، نه تنها به درد بدن نخواهد خورد، بلكه سبب بروز اختلال و ناراحتي‌هاي شديدي هم خواهد شد.
بنابراين به‌طور كلي هيچ غذايي هر قدر هم خوب و كامل باشد، بلافاصله پس از آنكه وارد معده شد به بدن نيرو نخواهد داد، بلكه چند ساعت بعد از آن است كه بدن انرژي لازم را براي تغيير و تبديل خود از آن مي‌گيرد.
در هرحال براي نظم و ترتيب كار دستگاه گوارش و هضم غذاها و حفظ سلامت بدن لازم است كه غذا در موقع معيني خورده شود و بين هر وعده غذاي كامل كه به مناسبت اوقات شبانه‌روز مانند صبحانه، ناهار و شام تقسيم شده است، حداقل 5 ساعت فاصله باشد و اينكه بسياري از اشخاص كه به علت شغل خود نمي‌تواند در موقع معين و به مقدار كافي غذا بخورند و هر چند دقيقه چند لقمه غذا مي‌خورند و دوباره به كار مي‌پردازند يا به اصطلاح، غذاي خود را «لقمه لقمه» مي‌خورند، براي سلامتي آنان زيان دارد، زيرا نتيجة آن سوءهضم و اختلالات معدي و لاغري و ضعف مزاج است كه تنها درمان آن ترك اين عادت و تنظيم وقت غذا خوردن است.
بعضي اشخاص با وجود آنكه فرصت كافي براي غذا خوردن دارند عادت كرده‌اند كه هر ساعت چيزي بخورند؛ مثلاً هنوز صبحانه آنها در معده درحال تلاطم و هضم شدن است كه مقداري تنقلات وارد آن مي‌شود و همين كه معده مي‌خواهد دوباره شروع به كار كند، مقداري خوراكي به عنوان تغيير ذائقه در آن سرازير مي‌شود. اگر اين سهل‌انگاري‌ها وجود نداشت، اين همه اختلالات معده و روده از كجا به وجود مي‌آمد و چگونه كارخانه‌هاي داروسازي مي‌توانستند هر روز با انواع و اقسام قرص و شربت و كپسول و آمپول جيب مردم را خالي كنند؟!
اگر شما هم از بدي وضع گوارش خود شكايت داريد، طرز غذا خوردن خود را مرتب كنيد و اگر فرصت آن را نداريد كه غذاي خود را با آرامش و به اصطلاح «سرحوصله» بخوريد، يك موقع از شبانه‌روز را هرچند كه نصف شب باشد، به اين كار اختصاص دهيد و حتي‌الامكان سه ساعت قبل از آن و چهار ساعت بعد از آن چيزي نخوريد و غذاي اصلي خود را فقط در موقع و ساعت معين ميل كنيد و هرگاه خارج از آن ساعات احساس گرسنگي كرديد تا آنجا كه ممكن است تحمل كنيد و چيزي نخوريد.
ما به‌طور معمول روزي سه مرتبه غذا مي‌خوريم: غذايي كه بين ساعت هفت و هشت صبح صرف مي‌شود و صبحانه يا چاشت است؛ غذاي ظهر كه بهترين و مقوي‌ترين غذاي روزانه را شامل مي‌شود و زمان صرف آن از ظهر و حدود ساعت 13 است؛ و شام كه سبك‌تر از ناهار است و بين ساعت هفت و هشت شب صرف مي‌شود.
اگر بدون صرف صبحانه مشغول به كار شويم، بدن ما دچار ضعف مزاج و تحليل رفتن قوا مي‌شود. پس، هر روز صبح حتماً بايد چيزي خورده شود و خوب است كه غذاي صبح گرم و مغذي باشد. معمولاً صبحانه را مي‌توان به شكل زير صرف كرد:
ـ يك فنجان شير با قدري نان و كره و عسل يا مربا.
ـ دو فنجان چاي با يك زرده تخم‌مرغ و مقداري نان و پنير.
ـ يك فنجان شير و شكلات با قدري نان روغني و سرشير.
غذاي ظهر مهمترين غذاي روزانه است و برخلاف آنچه عادت كرده‌ايم كه شب غذاي كامل و مقوي مي‌خوريم، اصولاً بهتر است غذاي ظهر كه يك غذاي كامل است مقوي باشد و هنگام شام بايد غذاهاي سبك‌تر كه شامل سبزيجات و غذاهاي نباتي مانند آش، پلو و خورش، سبزي و از اين قبيل است، صرف كرد، مگر اينكه وضع شغلي طوري باشد كه غذاي ظهر به سادگي صرف شود كه در اين صورت، براي شام بايد يك غذاي كامل خورده شود و بعد از غذا به مدت يك ساعت و نيم بيدار ماند و سريع به رختخواب نرفت.
ـ سريع‌الهضم باشد.
ـ كيفيت غذا يعني مخلوط بودن هر سه دسته غذاي اساسي (پروتئيني، نشاسته‌اي، چربي) و متغير بودن انواع آن، زيرا همان‌طور كه نمي‌توان مواد غذايي را به صورت اسانس و قرص تهيه كرد و هر روز از آن استفاده كرد، مداومت در خوردن يك نوع غذا و اجتناب از خوراكي‌هاي مختلف نيز براي بدن زيان‌بخش است.
ـ لذيذ بودن غذا نيز بسيار مهم است، زيرا لذت بردن از خوردن غذا و وجود مواد لازم در غذا هر دو مطلوب است و نبايد فقط به فكر يكي از آن دو بود و اگر پخت غذا خوب انجام گيرد و غذا خوش‌طعم و گوارا باشد، بخش زياد آن جذب بدن خواهد شد.
ـ سفره‌آرايي و تزئين غذا و وجود سبزيجات مختلف در غذا و بر سر سفره، موجب تحريك اشتها و هضم شدن سريع غذا مي‌شود. بدبو و بدمزه بودن غذا باعث از بين رفتن اشتها مي‌شود و به اصطلاح اشتها را كور مي‌كند.
ـ پيش‌غذاها، اردور يا سالادها كه به مقدار خيلي كم و خوش‌منظره يك ربع قبل از غذا براي تحريك اشتها مفيد هستند و غالباً از مواد نشاسته‌اي تشكيل مي‌شوند و با ادويه، نمك، ترشي، اسانس و غيره آميخته شده و ترشحات معده را به كار مي‌اندازد.
ـ سوپ كه قبل از خوراك اصلي است و معمولاً با آبگوشت گرم پخته و باعث انبساط عروق معده مي‌شود و آنها را براي جذب مواد غذايي آماده مي‌كند.
ـ ماهي، سبزي‌هاي پخته، گوشت قرمز و مواد غذايي مغذي از ديگر خوراك‌هاي اساسي هستند. مي‌توان سبزي‌هاي ديرهضم مانند كلم، سيب‌زميني سرخ‌كرده و تخم‌مرغ و انواع غذاهاي مقوي را به گوشت اضافه كرد تا شخص سير شود.
ـ خوردن ميوه پس از غذا باعث تغيير ذائقه مي‌شود و گرمي حاصل از غذاهاي موجود در معده را كاهش مي‌دهد و تشنگي زيادي را كه بر اثر ترشح غدد و حرارت دروني پيش مي‌آيد برطرف مي‌كند.
منبع:روزنامه اطلاعات
/خ