پیروی از استاد
استاد باید، خود آموزش دیده و متخصص باشد، تا بتواند مطالب صحیح به دانشجو بیاموزد و علم آموز باید علم را برای عمل بیاموزد؛ یعنی علمی بیاموزد که سبب رشد و هدایت باشد و بتواند آن را به کار گیرد.
قرآن کریم در آیات شصت و ششم تا هفتادم سورهی که به گفتمان موسی و معلم او و شرایط دانشجوی علم اشاره می کند و می فرماید: قال له موسى هل اتبعک على أن تعلمنی ما علمت رشدا قال إنک لن تستطیع معی صبرا وکیف تصبر على ما لم تحط به خبرا* قال ستجدنی إن شاء الله صابرا ولا أعصى لک أمرا ..(کهف ۱۹ - ۷۰) موسی به او گفت: «آیا از تو پیروی کنم تا از آنچه به تو آموزش داده شده، هدایت را به من بیاموزی؟»
معلم او) گفت: «در واقع تو نمی توانی با من شکیبایی کنی! و چگونه بر چیزی که به شناخت آن احاطه نداری شکیبایی کنی؟!» (موسی) گفت: «اگر خدا بخواهد بزودی مرا شکیبا خواهی یافت؛ و در هیچ کاری تو را نافرمانی نخواهم کرد.» (معلم او) گفت: «بنابراین اگر به دنبال من می آیی، پس هیچ چیز از من مپرس، تا یادی از آن را برای تو پدید آرم.» این ایات نکته ها و اشاره هایی دارد:
1. در این آیات شرایط استاد و دانشجو و آداب دانشجویی و طلبگی بیان شده است؛ یعنی این آیات آموزه هایی اخلاقی، علمی برای همه اساتید و دانشجویان در بردارد که عمل به آنها از لغزش های بسیاری جلوگیری می کند.
٢. در این آیات بیان شده که استاد باید:اولا، خود آموزش دیده و متخصص باشد، تا بتواند مطالب صحیح به دانشجو بیاموزد.ثانیا، در مورد هر دانشجو دقت کند که چه چیزی به صلاح اوست و سبب رشد و هدایت او می شود، پس همان مطالب را به او بگوید.ثالثا، قبلا با دانشجویان شرط کند که صبور باشند و روند آموزش را قطع نکنند. رابعا، شکیبا باشد و هر گاه دانشجویان لغزش داشتند آنها را ببخشد.
٣. در این آیات آداب علم آموزی و دانشجویی بیان شده است و آن اینکه دانشجو باید: الف) از استاد اجازه بگیرد و در درس او حاضر شود. ب) تواضع کند و اقرار نماید که نیاز به گوشه ای از علم فراوان استاد دارد. پ) علاوه بر آموزش نظری، به صورت عملی نیز از استاد خود پیروی کند تا نتیجه ی مطلوب بگیرد. ت) در علم آموزی، به دنبال استاد برود، نه این که استاد به دنبال دانشجو برود. ث) به دنبال استادی باشد که هدایتگر است و مطالبی می گوید که به صلاح او و عامل رشد اوست. ح) قول دهد که شکیبا باشد و روند آموزش را قطع نکند. خ) همه چیز را به خواست خدا بداند و خود را مستقل، نداند. چ) قول دهد که از دستورات استاد نافرمانی نکند. ج) علم را برای عمل بیاموزد؛ یعنی علمی بیاموزد که سبب رشد و هدایت باشد و بتواند آن را به کار گیرد. و در مجموع هر دانشجو و طالب علمی باید در برابر استاد کاملا مؤدب باشد.
4. هر چند پرسش کردن دانشجویان از استاد امری طبیعی و مفید است، اما تأکید معلم موسی (علیه السلام) بر صبر و شکیبایی شاگردش و پرسش نکردن در حین آموزش، به خاطر آن بود که خضر(علیه السلام) مردی فرزانه و دانشمند بود که از اسرار جهان و باطن حوادث و پدیده ها اطلاع داشت در حالی که موسی (علیه السلام) چنین احاطه ای نداشت و به ظاهر حوادث می نگریست و ممکن بود اعمال و گفتار استاد خود را زننده بداند، در حالی که کارهای او کاملا منطقی، حساب شده و مقدس بود و از این رو اصرار داشت که موسی قول دهد که در سفر علمی بی صبری نکند و با پرسش ها و اعتراضات بیجا مانع کار او نشود.
5. انسان نمی تواند در مورد، چیزی که نمی داند، صبر کند، پس زیربنای شکیبایی، آگاهی است. این آموزه ای برای مسئولان و مدیران جامعه است که اگر اطلاع رسانی به موقع و دقیق نداشته باشند و مطالب را برای مردم روشن نسازند، ممکن است ذهن برخی به خطا برود و قضاوتهای ناآگاهانه بنمایند.
آموزهها و پیام های این موضوع بشرح ذیل میباشد : 1. آداب علم آموزی و شرایط معین شده توسط دانشجو را رعایت کنید. ٢. در برابر استاد خویش کاملا مؤدب، مطیع و شکیبا باشید. ٣. آموزش دانشجویان، نظری و عملی باشد. ٤. استاد روحیات دانشجو را در نظر بگیرد و شرایط لازم را به او گوشزد کند و او را هدایت نماید. 5. انسان در برابر آنچه بدان نا آگاه است، بی صبری می کند. فراگیری علم و دانش که از سوی رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه وآله وسلم ) امری لازم و واجب شمرده شده است - هنگامی به گونه شایسته انجام می پذیرد که با نظم و انضباط همراه گردد. منظور از نظم در تعلیم و تعلم ، این است که باید شیوه ها و قانونهایی ویژه را در مدت فراگیری علم و دانش ارج نهاد و بر اساس آن حرکت کرد. شهید ثانی - که یکی از دانشمندان بلند آوازه شیعه است کتابی ارزنده به نام منیة المرید در آداب دانش اندوزی نگاشته است که از کتاب های درسی دانشجویان علوم اسلامی است . این عالم بزرگوار، آداب تعلیم و تعلم را به صورت مفصل و با قلمی شیوا بیان کرده و سخنان خود را با آیات قرآنی و روایات پیشوایان و سخنان حکیمان ، زینت بخشیده است .
منبع: اصول ومبانی مدیریت در اسلام، مهرداد حسن زاده،عبد العظیم عزیزخانی، انتشارات هنر آبی، چاپ اول، تهران1390
تازه های مقالات
ارسال نظر
در ارسال نظر شما خطایی رخ داده است
کاربر گرامی، ضمن تشکر از شما نظر شما با موفقیت ثبت گردید. و پس از تائید در فهرست نظرات نمایش داده می شود
نام :
ایمیل :
نظرات کاربران
{{Fullname}} {{Creationdate}}
{{Body}}