عنوان:فصل شکار سيمرغ

جشنوراه فيلم فجربه بيست و هشتمين دوره اش رسيد.اين دوره هم مثل دوره هاي قبلي پراز حاشيه ها و نکته هاي با مزه است.خيلي اسم ها هستند و خيلي ازبزرگ ها نيستند.عشق فيلم ها دارند جدول اکران فيلم ها را بالا،پايين مي کنند.از الآن سر اينکه چه کسي سيمرغ مي گيرد بحث و جدل به وجود آمده. خلاصه طبق معمول سر سينما شلوغ است. ما هم به پيشواز اين کارناوال سينمايي رفته ايم. در اين مقاله سراغ ده فيلم مطرح و پرحاشيه بخش مسابقه رفته ايم. آنها را روي دايره ريخته ايم تا ببينيم چقدر حال و هواي جوانانه دارند و با جوان هاي اين فيلم ها راجع به کارهايشان حرف زديم.سراغ فيلم هاي پشت خط مانده هم رفته ايم با دو کارگردان جوان درباره اين وضع گپ زديم.

ميلاد برج سينما

ما ايراني ها اصولاً به اتفاق عادت داريم؛اينکه با آمدن يک مدير به يک ساختمان،مجموعه،مؤسسه،دانشگاه و... کلي از برنامه هاي اصلي آن ساختمان،مجموعه؛موسسه،دانشگاه و... زيرورو شود و همه چيزشکل و شمايل جديدي به خودش بگيرد. اين عادتمان هم باعث مي شود زيروروشدن شکل و شمايل قوانين و اجراهاي مهم ترين اتفاق سينمايي کشور برايمان چندان عجيب و غريب نباشد.بنابراين ازهمين چند ماه پيش وقتي وزير ارشاد و معاون سينمايي اش و به دنبال آن مدير سازمان فارابي و باقي مديران سينمايي ـ عوض شدند،خيلي ها حدس مي زدند که امسال با يک جشنواره فيلم «متفاوت» رو به رو خواهيم بود؛تفاوت هايي که به عبارتي به دو دسته اجرايي و محتوايي تقسيم مي شوند.اولين تفاوت اجرايي اي که ازچند ماه پيش اعلام شد،ساده ترين تفاوت جشنواره امسال است.امسال بعد از 28 سال سينماگران، منتقدان سينمايي، روزنامه نگاران و حوزه هاي فيلم و سينما به جاي 12 تا 22 بهمن، از 5 تا 15 بهمن روز و شبشان را با جشنواره فيلم مي گذرانند.اين تغيير زماني هم يک دليل ساده دارد:مصادف شدن عزاداري هاي ايام اربعين با جشنواره.

«کاخي» براي سيمرغ

اگر کمي اهل جشنواره بازي باشيد حتماً خبر داريد که مخاطبان جشنواره دو گروهند؛خودي ها و غيرخودي ها. خودي ها شامل سينماگران ـ تهيه کننده ها،کارگردان ها، بازيگرها،تدوين گرها و... روزنامه نگارها و منتقدان سينمايي مي شوند و غيرخودي ها شامل مخاطب هاي عادي جشنواره که بدون شک بيشترشان جوانند و دانشجو.طبق سنت 28 سال پيش تماشاگرهاي خودي دو سالن سينماي ويژه بيشترنداشتند؛ سالن سينماي هنرمندان و سالن سينماي مطبوعات ـ البته نشست هاي مطبوعاتي هميشه هنرمندان را به سالن مطبوعات مي کشاند ـ اما امسال مديران عزير فارابي اين دو سالن را تبديل به يک سالن کرده اند تا اين دو گروه خودي ده روزشان را تمام و کمال کنار هم بگذرانند.اما از آنجايي که ما سالن سينمايي به اين بزرگي نداريم تا همه هنرمندان و مطبوعاتي ها بتوانند با هم در آن فيلم ببينند و از آنجايي که جشنواره فيلم ما چيزي ازجشنواره هاي فيلمي مثل ونيز و کن کم ندارد،مديران محترم تصميم گرفتند براي اين تماشاگران خودي يک «کاخ» دست و پا کنند؛«کاخ جشنواره» و اين کاخ جايي نيست جز برج ميلاد.امسال قراراست همه اتفاقات جشنواره ـ از افتتاحيه و اختتاميه و نمايش فيلم ها گرفته تا بازار فيلم و نشست هاي مطبوعاتي و... ـ درکاخ جشنواره بيفتد.اين کاخ محترم که البته براي برگزاري جشنواره کن فيکون نشده و حتي ظاهرش هم همان ظاهرهميشگي است،قراراست پراز امکانات رفاهي باشد؛ آن قدرکه هنرمندان و مطبوعاتي ها اين ده روز فقط براي خواب شبانه نيازبه ترک برج ميلاد پيدا کنند.

بليت بدون انتظار

براي تماشاگرهاي غيرخودي که البته بيشتر از خيلي از خودي ها براي جشنواره هيجان دارند و براي ديدن فيلم هاي انتخاب شده در بخش مسابقه سر و دست مي شکنند هم امسال سال متفاوتي بود و هست.امسال ديگر لازم نبود کارمندها،روزنامه نگارهاي غيرسينمايي و ازهمه مهم تر دانشجوها ازنيمه هاي شب جلوي سالن سينما فلسطين صف بکشند تا بتوانند سري بليت هاي بخش هاي مختلف جشنواره را دستي بخرند؛امسال تکنولوژي ازبهترين نوعش درجشنواره رونمايي شد و از 25 دي ماه خوره هاي محترم جشنواره که همه لذت جشنواره رفتن را به حداقل يک سري بليت آماده داشتن مي دانند،مي توانستند اينترنتي سينما و سئانس هاي مورد نظرشان را انتخاب کنند و بليت بخرند.

تنفس فيلم هاي «درمحاق توقيف»

ازتغييرات اجرايي جشنواره امسال که بگذريم،مهم ترين تغيير غيرمنتظره براي اهالي سينما و طرفدارهاي پيگيرجشنواره حول و حوش فيلم هايي بود که امسال درجشنواره خواهيم ديد. امسال هم مثل چند سال قبل و البته بيشتر،کارگردان هاي بزرگ يا فيلم نساخته بودند و فقط از دور به اوضاع درهم سينما نگاه مي کردند يا فيلمشان را براي جشنواره نفرستادند و گفتند:«تمايلي به شرکت فيلمم در جشنواره ندارم» يا اينکه به خودشان سخت نگرفتند تا مثل شخصيت کارگردان فيلم «ميکس» داريوش مهرجويي تا حد مرگ براي رسيدن فيلمشان به جشنواره زحمت بدهند و از بهرام بيضايي و ناصر تقوايي و عباس کيارستمي و بهمن فرمان آرا گرفته تا خسروسينايي، احمدرضا درويش، رخشان بني اعتماد، رسول صدرعاملي، بهروزافخمي، مجيد مجيدي، رضا کريمي، اصغر فرهادي، ماني حقيقي و... به عبارتي جشنواره امسال از فيلم هاي دو سوم کارگردان هاي خوب و حرفه اي سينما فيلمي ندارد. اما جز غايبان؛حاضران جشنواره هم حسابي پرحاشيه و پرخبر بودند.دربيست و هشتمين جشنواره فيلم فجر براي اولين بار و تقريباً به دستورمستقيم جواد شمقدري ـ معاون سينمايي وزارت ارشاد ـ سه فيلم توقيف شده اين سال ها بالاخره از محاق توقيف درآمدند؛«به رنگ ارغوان» ابراهيم حاتمي کيا،«100 سال به اين سال ها»سامان مقدم و «تسويه حساب» تهمينه ميلاني؛البته فيلم هايي مثل «پاداش» کمال تبريزي، «آتشکار» محسن اميريوسفي و «هيچ» عبدالرضا کاهاني ـ اولي کامل و دومي و سومي نصف و نيمه ـ پشت در جشنواره ماندند.چند فيلم هم تا زمان نوشته شدن در جشنواره را به لقايش بخشيدند و فيلمشان را به دليل انتخاب نشدن بخش مسابقه از جشنواره بيرون کشيدند؛«شکلات داغ» حامد کلاهداري،«آدم کش» رضا کريمي و «لطفاً مزاحم نشويد» محسن عبدالوهاب.
حالا فقط دو روز ديگر به شروع جشنواره فيلم مانده؛جشنواره فيلمي که به عقيده خيلي ها واقعاً آن قدر فيلم خوب و غافلگير کننده کم دارد که نمي تواند ده روز هيجان انگيز سينمايي براي خيلي ها بسازد؛تا ببينيم سيمرغ ها چه سرو صدايي به پا مي کنند.

روز داوري

گرچه ديدن فيلم هايي که به جشنواره راه پيدا مي کنند جذاب ترين قسمت جشنواره فيلم است اما کسي نمي تواند منکراين شود که چيزي که بعد ازجشنواره تا مدت ها مي تواند محل حرف و حديث و بحث و گفت و گو باشد سيمرغ هايي است که بالاي سرشرکت کنندگان دراين مسابقه عجيب و غريب پرواز مي کنند.سيمرغ ها را هم کسي به پرواز در نمي آورد جز داوران جشنواره.
بنابراين اينکه از چه کساني براي داوري در جشنواره دعوت مي شود،چه کساني داوري را مي پذيرند و بالاخره چه کسي قرعه سيمرغ ها را به نام سينماگران مي زند،موضوعي است که مي تواند از فيلم ديدن هم مهم ترباشد.
اين موضوع مهم امسال کمي دردسرساز شد و مديران فارابي و مسؤولان جشنواره دست روي هر داوري که گذاشتند تقريباً «نه» شنيدند.«نه» اول را عزت الله انتظامي و اصغر فرهادي گفتند.عزت الله انتظامي گفت کسالت دارد و گرنه خودش را از جشنواره جدا نمي داند و اصغر فرهادي شرکت و حضور در جشنواره هاي خارجي براي نمايش فيلمش ـ درباره الي ـ را به داوري فيلم هايي که خيلي هايشان چنگي به دل نمي زنند، ترجيح داد.
بعد ازاين «نه» گفتن ها نوبت به فاطمه گودرزي رسيد تا پيشنهاد داوري را اول به خاطر يک سفر شخصي رد کند اما چند روزبعد اعلام کند سفرش لغو شده و حاضر به داوري فيلم هاي جشنواره امسال است.
گرچه تا امروز ـ پنج روزمانده به جشنواره ـ هنوز ترکيب هيأت داوران دقيقاً مشخص و اعلام نشده و بعضي از سينماگرها مثل داريوش مهرجويي به اين بلاتکليفي اعتراض کردند ولي احتمالاً محسن علي اکبري (تهيه کننده)،مسعود جعفري جوزاني (کارگردان) و فرهاد توحيدي (فيلمنامه نويس و مدرس سينما) به علاوه فاطمه گودرزي به عنوان داوران بخش مسابقه سينماي ايران و ابوالقاسم طالبي (کارگردان) و سيروس الوند (کارگردان) به عنوان داوران بخش فيلم هاي اول و دوم تکليف سيمرغ ها را روشن مي کنند.
گرچه جشنواره امسال احتمالاً تا لحظه هاي آخر خبرهاي جديدي خواهد داشت.
منبع:نشريه همشهري جوان،شماره247