قرآن وتاريخ
قرآن وتاريخ
قرآن وتاريخ
تاريخ، به قواعد و سنن حاکم بر زندگي هاي گذشته گفته مي شود که از مطالعه، بررسي و تحليل حوادث و وقايع گذشته به دست مي آيد. (جامعه و تاريخ، 70) قرآن کتاب تاريخي نيست، اما به عنوان يک کتاب جامع و متقن براي تمام ابعاد زندگي انسان نازل شده است. پس از آن که قرآن نازل شد، تمام علوم تحت تاثير آن قرار گرفته است.
يکي از حوزه هايي که تأييدات متقابل با هم داشته اند، حوزه قرآن و تاريخ است. البته قرآن کلام وحي و کتابي آسماني است و متأثر از تاريخ نيست، بلکه قرآن مشرف بر تاريخ است و تاريخ تحت تأثير قرآن قرار است. در اين مقاله برآنيم تا رابطه قرآن را با تاريخ بررسي کنيم.
قرآن با تاريخ ارتباط تنگاتنگي دارد و در موضوعات متعددي اين ارتباط به چشم مي خورد. تأثير و ارتباط قرآن با تاريخ از دو جهت مورد بررسي قرار مي گيرد: 1- نگارش تاريخ؛ 2- حوادث تاريخي در قرآن و تحليل آن ها.
تاريخ نگاري سيره نبوي و قصص انبياء هم يکي از ابتکارات و اختراعات قرآن است که به داستان انبياء و وقايع مهم تاريخي اهميت داده است. اساساً خود تاريخ پس از نزول قرآن به يک انسجام و چارچوب منظم علمي بيش از پيش، دست يافت و به حد بسيار بالاتري از مرحله علميت و حجيت ارتقا يافت.
قرآن با ذکر حوادث تاريخي و علل پيدايش و سقوط تمدن ها و داستان انبياي الهي قانون مندي و غايت مندي تاريخ را به ثبوت رسانيده و آن را داراي ابتدا و غايت مي داند.
وَ تِلکَ القُرَي أَهلَکنَاهُم لَمَّا ظَلَمُوا وَ جَعَلنَا لِمَهلِکِهِم مَّوعِدًا کهف/59؛ اين شهرها و آباداني هايي است که ما آن ها را هنگامي که ستم کردند هلاک نموديم؛ و براي هلاکت شان موعدي قرار داديم! (آن ها ويرانه هايش را با چشم مي بينند، و عبرت نمي گيرند!)
وَ قَومَ نُوحِ لَّمَّا کَذَّبُوا الرُّسُلَ أغرَقنَاهُم وَ جَعَلنَاهُم لِلنَّاسِ آيَةً وَ أعتَدنَا لِلظّالِمِينَ عَذَابًا أَلِيمًا فرقان/37؛ و قوم نوح را هنگامي که رسولان (ما) را تکذيب کردند غرق نموديم، و آنان را درس عبرتي براي مردم قرار داديم؛ و براي ستم گران عذاب دردناکي فراهم ساخته ايم!
ب. از زمان آدم و فرزندان او صفات و اسباب مشترک و نتايج مشابهي در بين انسان ها وجود داشته است. اگر چه در ظاهر عين هم نيستند، اما دست کم در جوهره مشابه هم هستند.
ج. تحول نژاد بشري در تاريخ به گونه اي نبوده که پيوند خويشاوندي ميان او و گذشتگان را قطع کند.
فَجَعلنَاها نَکَالاً لِّمشا بَينَ يَدَيهَا وَ مَا خَلفَهَا وَ مَوعِظَةً لِّلمُتَّقينَ بقره/66؛ ما اين کيفر را درس عبرتي براي مردم آن زمان و نسل هاي بعد از آنان، و پند و اندرزي براي پرهيزکاران قرار داديم.
أَوَلَم يَهدِ لِلَّذينَ يَرثُون الأَرضَ مِن بَعد أَهلهَا أَن لَّو نَشَاءُ أصبنَاهُم بيذُنُوبهِم وَ نَطبَعُ عَلَي قُلُوبِهِم فَهُم لَا يَسمَعُونَ اعراف/100؛ آيا کساني که وارث روي زمين بعد از صاحبان آن مي شوند، عبرت نمي گيرند که اگر بخواهيم، آن ها را نيز به گناهان شان هلاک مي کنيم و بر دل هايشان مهر مي نهيم تا (صداي حق را)نشنوند؟!
فَاليَومَ نُنجِّيک بِبَدنکَ لِتکُونَ لِمن خَلفَکَ آيَةً وَ أِنَّ کثيرًا مِّن النَّاسِ عَن آياتِنَا لَغافِلُونَ يونس/92؛ ولي امروز، بدنت را (از آب) نجات مي دهيم، تا عبرتي براي آيندگان باشي! و بسياري از مردم، از آيات ما غافلند!
منبع: نشريه نسيم وحي، شماره 22
/ن
يکي از حوزه هايي که تأييدات متقابل با هم داشته اند، حوزه قرآن و تاريخ است. البته قرآن کلام وحي و کتابي آسماني است و متأثر از تاريخ نيست، بلکه قرآن مشرف بر تاريخ است و تاريخ تحت تأثير قرآن قرار است. در اين مقاله برآنيم تا رابطه قرآن را با تاريخ بررسي کنيم.
قرآن با تاريخ ارتباط تنگاتنگي دارد و در موضوعات متعددي اين ارتباط به چشم مي خورد. تأثير و ارتباط قرآن با تاريخ از دو جهت مورد بررسي قرار مي گيرد: 1- نگارش تاريخ؛ 2- حوادث تاريخي در قرآن و تحليل آن ها.
نگارش تاريخ
تاريخ نگاري سيره نبوي و قصص انبياء هم يکي از ابتکارات و اختراعات قرآن است که به داستان انبياء و وقايع مهم تاريخي اهميت داده است. اساساً خود تاريخ پس از نزول قرآن به يک انسجام و چارچوب منظم علمي بيش از پيش، دست يافت و به حد بسيار بالاتري از مرحله علميت و حجيت ارتقا يافت.
قرآن با ذکر حوادث تاريخي و علل پيدايش و سقوط تمدن ها و داستان انبياي الهي قانون مندي و غايت مندي تاريخ را به ثبوت رسانيده و آن را داراي ابتدا و غايت مي داند.
حوادث تاريخي در قرآن و تحليل قرآن
چند پرسش و پاسخ
1- آيا قرآن قائل به جبر تاريخي است؟
2- آيا اساساً جبر تاريخي امري معقول است؟
3- قرآن علت اصلي انحطاط تمدن ها را چه امري مي داند؟
4- نگاه قرآن به عمران و آباداني ها و تخريب و ويراني چگونه است؟
وَ تِلکَ القُرَي أَهلَکنَاهُم لَمَّا ظَلَمُوا وَ جَعَلنَا لِمَهلِکِهِم مَّوعِدًا کهف/59؛ اين شهرها و آباداني هايي است که ما آن ها را هنگامي که ستم کردند هلاک نموديم؛ و براي هلاکت شان موعدي قرار داديم! (آن ها ويرانه هايش را با چشم مي بينند، و عبرت نمي گيرند!)
وَ قَومَ نُوحِ لَّمَّا کَذَّبُوا الرُّسُلَ أغرَقنَاهُم وَ جَعَلنَاهُم لِلنَّاسِ آيَةً وَ أعتَدنَا لِلظّالِمِينَ عَذَابًا أَلِيمًا فرقان/37؛ و قوم نوح را هنگامي که رسولان (ما) را تکذيب کردند غرق نموديم، و آنان را درس عبرتي براي مردم قرار داديم؛ و براي ستم گران عذاب دردناکي فراهم ساخته ايم!
5- تاريخ از منظر قرآن چه فلسفه اي دارد؟
6- چه درس هايي را مي توان از تاريخ گرفت؟
ب. از زمان آدم و فرزندان او صفات و اسباب مشترک و نتايج مشابهي در بين انسان ها وجود داشته است. اگر چه در ظاهر عين هم نيستند، اما دست کم در جوهره مشابه هم هستند.
ج. تحول نژاد بشري در تاريخ به گونه اي نبوده که پيوند خويشاوندي ميان او و گذشتگان را قطع کند.
7- آيا از نظر قرآن بين گذشته و حال پيوندي وجود دارد؟
فَجَعلنَاها نَکَالاً لِّمشا بَينَ يَدَيهَا وَ مَا خَلفَهَا وَ مَوعِظَةً لِّلمُتَّقينَ بقره/66؛ ما اين کيفر را درس عبرتي براي مردم آن زمان و نسل هاي بعد از آنان، و پند و اندرزي براي پرهيزکاران قرار داديم.
أَوَلَم يَهدِ لِلَّذينَ يَرثُون الأَرضَ مِن بَعد أَهلهَا أَن لَّو نَشَاءُ أصبنَاهُم بيذُنُوبهِم وَ نَطبَعُ عَلَي قُلُوبِهِم فَهُم لَا يَسمَعُونَ اعراف/100؛ آيا کساني که وارث روي زمين بعد از صاحبان آن مي شوند، عبرت نمي گيرند که اگر بخواهيم، آن ها را نيز به گناهان شان هلاک مي کنيم و بر دل هايشان مهر مي نهيم تا (صداي حق را)نشنوند؟!
فَاليَومَ نُنجِّيک بِبَدنکَ لِتکُونَ لِمن خَلفَکَ آيَةً وَ أِنَّ کثيرًا مِّن النَّاسِ عَن آياتِنَا لَغافِلُونَ يونس/92؛ ولي امروز، بدنت را (از آب) نجات مي دهيم، تا عبرتي براي آيندگان باشي! و بسياري از مردم، از آيات ما غافلند!
منبع: نشريه نسيم وحي، شماره 22
/ن
تازه های مقالات
ارسال نظر
در ارسال نظر شما خطایی رخ داده است
کاربر گرامی، ضمن تشکر از شما نظر شما با موفقیت ثبت گردید. و پس از تائید در فهرست نظرات نمایش داده می شود
نام :
ایمیل :
نظرات کاربران
{{Fullname}} {{Creationdate}}
{{Body}}