امروزه بسیاری از سازمان‌ها و مجموعه‌های بزرگ و متوسط نیازمند افزایش ضریب امنیت خود هستند و از این رو نیاز به ابزارهای کارآمد برای بازرسی و کنترل امنیت بیش از پیش احساس می‌شود.
در این میان تجهیزات بازرسی نقش پر رنگی در برقراری امنیت اماکن مختلف ایفا می‌کنند.
از جمله پرکاربرد ترین این تجهیزات می‌توان از دستگاه‌های ایکس ری نام برد.
از این دستگاه با نام‌های ایکس ری مرسولات، ایکس ری فرودگاه و ایکس ری بار نیز یاد می‌شود.
ما در این مقاله به بررسی نحوه عملکرد دستگاه ایکس ری، لزوم استفاده از آن و همچنین مدل‌های محبوب آن می‌پردازیم.
 

تاریخچه

با کشف اشعه ایکس در سال 1895 به ‌طور تصادفی، توسط ویلهم کنراد رونتگن، تحول عظیمی در دنیای علم و فناوری به وجود آورد.
این کشف که در ابتدا، تنها در امور پزشکی مورد استفاده قرار می‌گرفت خیلی زود و با پیشرفت تکنولوژی در حوزه ایمنی و امنیت مانند فرودگاه‌ها و مراکز دولتی مورد توجه قرار گرفت.
اما با افزایش تهدیدات امنیتی، استفاده از این دستگاه‌ها در اماکن عمومی و ساختمان‌های اداری گسترش یافت.
 

تکنولوژی ایکس ری چگونه کار می‌کند؟

دستگاه ایکس ری از یک منبع تولید کننده اشعه ایکس بهره می‌برد.
این منبع پرتو، الکترون‌ها را به اشعه ایکس تبدیل و به سمت هدف پرتاب می‌کند.
حال این پرتوها در مواجهه با اشیایی که در مسیر آن‌ها قرار دارند یا از آن‌ها عبور کرده و یا توسط آن‌ها جذب می‌شوند.
پرتوهای عبوری توسط آشکارساز(یا دتکتور) دریافت می‌گردند.
توجه داشته باشید که میزان جذب اشعه ایکس توسط بافت‌های مختلف متفاوت است.
دتکتور، میزان اشعه ایکس جذب شده توسط بافت‌های مختلف را ثبت می‌کند.
درآخر این اطلاعات را به یک تصویر تبدیل می‌کند.
 

انواع دستگاه‌های ایکس ری

دستگاه‌های ایکس‌ری براساس نوع کاربرد و ساختار خود به انوع مختلفی تقسیم می‌شود.
  1. دستگاه ایکس‌ری پزشکی
این دستگاه‌ها برای تصویربرداری از استخوان‌ها، مفاصل، قفسه سینه و سایر اعضای بدن استفاده می‌شوند.
  1. دستگاه ایکس‌ری صنعتی
این دستگاه‌ها برای بازرسی قطعات، محصولات صنعتی و همچنین امور تحقیقاتی توسط کارخانه‌ها و صنایع مختلف به کار می‌روند.
  1. دستگاه ایکس‌ری امنیتی
این دستگاه‌ها برای بازرسی کیف‌، چمدان، پالت و سایر اشیا در فرودگاه‌ها و مراکز امنیتی استفاده می‌شوند.
در ادامه با ایکس‌ری های دسته بازرسی و امنیتی بیشتر آشنا می‌شویم.
 

دستگاه ایکس ری امنیتی

دستگاه‌های ایکس‌ری امنیتی که جهت بازرسی مرسولات بکار می‌روند را بر اساس نوع کارکرد می‌توان به دو دسته ایکس ری چمدانی و ایکس ری بار تقسیم بندی کرد.
ایکس ری چمدانی که به آن ایکس ری فرودگاه نیز گفته می‌شود، جهت اسکن چمدان و ساک‌های دستی در فرودگاه‌ها، پایانه‌های مسافربری و ورودی ادارات و سازمان‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.
از جمله این دستگاه‌ها می‌توان از  ایکس ری 6040 نام برد.
نام گذاری این دستگاه‌ها معمولا بر‌اساس دهانه ورودی تونل آن‌ها می‌باشد.
به‌طور مثال دهانه ورودی  دستگاه ایکس ری XPRO6040 دارای 60 سانتی متر عرض و 40 سانتی متر ارتفاع می‌باشد.
ایکس ری بار یک ابزار ارزشمند جهت بررسی محموله‌ها و پالت‌ها در گمرک، اسکله‌ها و گذرگاه‌های مرزی به شمار می‌آید.
ایکس ری XDual180180 از جمله ایکس‌ری هایی می‌باشد که برای اسکن بارهای حجیم مورد استفاده قرار می‌گیرد.
از دیگر دستگاه‌های ایکس‌ری امنیتی می‌توان از ایکس‌ری‌های بدن انسان و ایکس‌ری کامیونی (کانتینری) نام برد.
ایکس‌ری‌های کامیونی جهت بازرسی داخل خودروهای سنگین و سبک در گذرگاه‌های مرزی و بنادر برای شناسایی قاچاق سلاح، مواد مخدر، منفجره و انسان به کار می‌روند.
همچنین ایکس‌ری‌های بدن انسان که آن‌ها را گاهاً با نام بادی اسکنر نیز می‌شناسیم این فناوری جهت بازرسی بدن افراد در زندان‌ها و فرودگاه‌ها برای مشاهده محتویات جاساز شده درون دستگاه گوارش افراد استفاده می‌شود.

اجزای تشکیل دهنده ایکس ری کدام اند؟

دستگاه ایکس ری ویژه مرسولات چه از نوع چمدانی و چه از نوع بار و پالت برای انجام فرآیند بازرسی و مشاهده محتویات درون اجسام از اجزای مشابه‌ای تشکیل شده‌است، که به شرح زیر می‌باشد:
1_ بدنه فلزی مقاوم ، کانوایر و یا نوار نقاله که مکانیزم انتقال دستگاه می‌باشد که در مدل‌های محموله ای و پالت از قلطک‌های استیل مقاوم بوده که تحمل چندین تن را دارد.
2_ تونل و پرده پوشاننده که از جنس سرب بوده تا مانع از انتشار تشعشع به خارج از دستگاه شود.
3_ منبع پرتو اشعه ایکس و دتکتورها که در قسمت داخلی دستگاه قرار دارند، در مدل‌های کوچک منبع پرتو زیر نوار نقاله می‌باشد.
در ایکس ری هایی که برای اسکن مرسولات با وزن بالا مورد استفاده قرار می‌گیرند این منبع در قسمت فوقانی تونل تعبیه شده است.
4_ سیستم خنک کننده دستگاه که معمولاً از نوع روغنی بوده و جهت خنک کردن منبع پرتو به کار می‌رود.
5_ در آخر نرم‌افزار دستگاه نقش کلیدی در عملکرد دستگاه دارد.
این نرم افزار قدرتمند با استفاده از پردازش پیچیده خود ماهیت درون اجسام را نمایش می‌دهد.
سپس برای مشاهده تصاویر توسط اپراتور از صفحه نمایش استفاده می‌گردد.

مزایای دستگاه ایکس ری

تصویربرداری غیر مخرب: ایکس‌ری ها می‌توانند ساختار داخلی اجسام را بدون آسیب رساندن به آن‌ها نمایش دهند.
دقت بالا: ایکس‌ری‌ها طیف وسیعی از مواد را تشخیص می‌دهند.
سرعت بالا: این دستگاه قابلیت تصویربرداری در زمان کوتاهی را دارا می‌باشند.
غیر تهاجمی بودن: با استفاده از این دستگاه بدون نیاز به باز کردن محموله و چمدان‌ها بازرسی انجام می‌شود.
 

چالش‌ها و محدودیت‌های دستگاه ایکس ری

خطای تشخیص: در برخی مواقع دستگاه‌ها ممکن است اشیای بی‌خطر را به عنوان خطرناک تشخیص دهند.
محدودیت در تشخیص مواد خاص: برخی از مواد شیمیایی یا پلاستیکی خاص و همچنین مواد معلق بر روی آب به راحتی قابل شناسایی نمی‌باشند.
هزینه‌های بالا: خرید دستگاه‌های ایکس‌ری گران بوده، لذا سرویس و نگهداری از آن‌ها ضروری می‌باشد.
 

تعمیر و نگهداری ایکس ری

تصمیم‌گیری بین نگهداری و خرید دستگاه ایکس‌ری، به عوامل متعددی بستگی دارد.
در بسیاری از موارد، نگهداری دستگاه‌های ایکس‌ری، گزینه‌ای مقرون‌به‌صرفه و منطقی است.
با نگهداری منظم و تعمیرات به موقع، می‌توان عمر مفید دستگاه‌ها را افزایش داد و از هزینه‌های اضافی جلوگیری کرد.
لذا انتخاب شرکتی که در این زمینه فعالیت داشته باشد و از تیمی مجرب و متخصص تشکیل شده باشد، امری ضروری است.
شرکت آمان اسکن با تکیه بر سال‌ها تجربه و تخصص در زمینه تعمیر و نگهداری دستگاه‌های ایکس ری ، آماده ارائه خدمات جامع و مطمئن به شما عزیزان است.
با انتخاب ما، می‌توانید از امنیت و عملکرد صحیح دستگاه‌های ایکس‌ری خود اطمینان حاصل کنید.
با این حال، در برخی موارد، خرید دستگاه جدید ممکن است ضروری باشد، که این موارد عبارتند از:
  • اگر دستگاه موجود، به شدت فرسوده شده و تعمیر آن مقرون‌به‌صرفه نباشد.
  • اگر نیاز به قابلیت‌های جدیدی باشد که دستگاه موجود فاقد آن است و امکان ارتقاء آن وجود ندارد.
  • اگر دستگاه موجود دیگر با استاندارهای روز امنیتی همخوانی نداشته باشد.
 

سخن آخر

دستگاه‌های ایکس‌ری از زمان کشف تا به امروز، نقش مهمی در پیشرفت علم و فناوری ایفا کرده‌اند.
با پیشرفت تکنولوژی، این دستگاه‌ها روز‌به‌روز کارآمدتر و دقیق‌تر می‌شوند و به بهبود امنیت جوامع کمک می‌کنند.
ایکس‌ری ها نقش پررنگی در غربالگری کالا و محموله‌ها برای جلوگیری از تهدیدات امنیتی ایفا می‌کنند.
این دستگاه‌ها همچنان در حال تکامل بوده و انتظار می‌رود با قابلیت‌های بیشتر و کارایی بالاتر به یکی از ارکان اصلی مکان‌های امنیی تبدیل گردند.
 

پیشنهاد پایش

پایگاه دانش AMAN SCAN برای کسب اطلاعات بیشتر شما را به مطالعه مقاله ایکس ری چیست؟ دعوت می‌کند.
با مطالعه این مقاله، شما می‌توانید اطلاعات ارزشمندی بیشتری در زمینه دستگاه ایکس ری کسب کنید.