بر اساس این ماده، دفتر هوش مصنوعی اتحادیه اروپا و دولت‌های عضو، تدوین آیین‌نامه‌های رفتاری را برای اعمال داوطلبانه برخی الزامات مقرر در این مقرره نسبت به سامانه‌های هوش مصنوعی (به‌جز سامانه‌های پرخطر) تشویق و تسهیل می‌کنند.


این آیین‌نامه‌ها باید مبتنی بر راهکارهای فنی موجود، بهترین رویه‌های صنعتی، اهداف روشن و شاخص‌های سنجش عملکرد بوده و موضوعاتی همچون پایداری زیست‌محیطی، سواد هوش مصنوعی، شمول‌پذیری، تنوع و حمایت از گروه‌های آسیب‌پذیر را پوشش دهند، با لحاظ ویژه منافع بنگاه‌های کوچک و متوسط و استارتاپ‌ها.

ماده قبلی:
قانون هوش مصنوعی اروپا: فصل 9 - ماده ۹۴: آیین دادرسی فعالان اقتصادی ارائه‌دهنده مدل‌های هوش مصنوعی همه‌منظوره


متن ماده ۹۵: آیین‌نامه‌های رفتاری برای اجرای داوطلبانه برخی الزامات خاص

۱. دفتر هوش مصنوعی و دولت‌های عضو، تدوین آیین‌نامه‌های رفتاری، از جمله سازوکارهای حکمرانی مرتبط با آن‌ها، را تشویق و تسهیل می‌نمایند؛ آیین‌نامه‌هایی که با هدف ترویج اعمال داوطلبانه، نسبت به سامانه‌های هوش مصنوعی غیرپرخطر، برخی یا تمامی الزامات مندرج در فصل سوم، بخش دوم این مقرره تنظیم می‌شوند، با لحاظ راهکارهای فنی در دسترس و بهترین رویه‌های صنعتی که امکان اجرای این الزامات را فراهم می‌سازند.

۲. دفتر هوش مصنوعی و دولت‌های عضو، تدوین آیین‌نامه‌های رفتاری را، در خصوص اعمال داوطلبانه برخی الزامات مشخص، نسبت به کلیه سامانه‌های هوش مصنوعی، از جمله توسط بهره‌برداران، تسهیل می‌کنند؛ مشروط بر آن‌که این آیین‌نامه‌ها بر مبنای اهداف روشن و شاخص‌های کلیدی عملکرد، برای سنجش میزان تحقق این اهداف تدوین شوند

از جمله و نه محدود به موارد زیر: ( مترجم  )
ازجمله مواردی که در گزینه‌های زیر مطالعه می‌کنید: ( مصحّح )  
الف) عناصر قابل اعمال پیش‌بینی‌شده در دستورالعمل‌های اخلاقی اتحادیه اروپا درباره هوش مصنوعی قابل اعتماد؛
ب) ارزیابی و به حداقل رساندن تأثیر سامانه‌های هوش مصنوعی بر پایداری زیست‌محیطی، از جمله در ارتباط با برنامه‌نویسی کم‌مصرف از حیث انرژی و روش‌های کارآمد در طراحی، آموزش و استفاده از هوش مصنوعی؛
 


ج) ترویج سواد هوش مصنوعی، به‌ویژه در میان اشخاصی که در توسعه، بهره‌برداری و استفاده از سامانه‌های هوش مصنوعی نقش دارند؛

د )تسهیل طراحی فراگیر و متنوع سامانه‌های هوش مصنوعی، از جمله از طریق ایجاد تیم‌های توسعه فراگیر و متنوع و ارتقای مشارکت ذی‌نفعان در این فرآیند؛
هـ ) ارزیابی و پیشگیری از آثار منفی سامانه‌های هوش مصنوعی بر اشخاص یا گروه‌های آسیب‌پذیر، از جمله در زمینه دسترس‌پذیری برای اشخاص دارای معلولیت و نیز برابری جنسیتی.

۳. آیین‌نامه‌های رفتاری می‌توانند توسط ارائه‌دهندگان یا بهره‌برداران سامانه‌های هوش مصنوعی به‌صورت فردی، یا توسط سازمان‌های نماینده آن‌ها، یا به‌صورت مشترک تدوین شوند؛ از جمله با مشارکت هر یک از ذی‌نفعان علاقه‌مند و سازمان‌های نماینده آنان، از جمله سازمان‌های جامعه مدنی و نهادهای دانشگاهی. این آیین‌نامه‌ها می‌توانند یک یا چند سامانه هوش مصنوعی را پوشش دهند، مشروط بر آن‌که شباهت هدف موردنظر سامانه‌های مربوطه لحاظ شده باشد.

۴. دفتر هوش مصنوعی و دولت‌های عضو، در هنگام تشویق و تسهیل تدوین آیین‌نامه‌های رفتاری، منافع و نیازهای خاص بنگاه‌های کوچک و متوسط، از جمله شرکت‌های نوپا (استارتاپ‌ها)، را مورد توجه قرار می‌دهند.
 
 

تحلیل بند به بند ماده ۹۵: آیین‌نامه‌های رفتاری برای اجرای داوطلبانه برخی الزامات خاص

بند ۱ – چارچوب داوطلبانه و غیرالزام‌آور
این بند مبنای حقوقی تدوین آیین‌نامه‌های رفتاری را ایجاد می‌کند و بر ماهیت داوطلبانه آن‌ها، به‌ویژه برای سامانه‌های غیرپرخطر، تأکید دارد.

بند ۲ – محتوای ماهوی آیین‌نامه‌ها
این بند حداقل محورهای محتوایی آیین‌نامه‌های رفتاری را مشخص می‌کند و پیوند مستقیمی میان اخلاق، پایداری، آموزش، شمول اجتماعی و حمایت از گروه‌های آسیب‌پذیر برقرار می‌سازد.

بند ۳ – تنوع بازیگران و مشارکت ذی‌نفعان
این بند انعطاف نهادی بالایی ایجاد کرده و امکان مشارکت فعال صنعت، جامعه مدنی و دانشگاه را در تدوین قواعد رفتاری به رسمیت می‌شناسد.

بند ۴ – حمایت از SMEها و استارتاپ‌ها
این بند تضمین می‌کند که سیاست‌گذاری نرم (Soft Law) در حوزه هوش مصنوعی به مانعی برای نوآوری و رشد کسب‌وکارهای کوچک تبدیل نشود.
 

جمع‌بندی تحلیلی

ماده ۹۵ نمونه‌ای روشن از رویکرد «تنظیم‌گری نرم» اتحادیه اروپا در حوزه هوش مصنوعی است که در کنار الزامات الزام‌آور، از ابزارهای داوطلبانه برای ارتقای اعتماد، مسئولیت‌پذیری و پایداری استفاده می‌کند.


منبع: ترجمه شده توسط بخش فناوری های نوین سایت راسخون