قانون هوش مصنوعی اروپا: ملاحظه 68

این ملاحظه بیان می‌کند که توسعه و ارزیابی سیستم‌های هوش مصنوعی پرخطر نیازمند دسترسی بازیگران مختلف از جمله شرکت‌ها، نهادهای ارزیابی و پژوهشگران به داده‌های باکیفیت است و این دسترسی باید از طریق فضاهای مشترک داده اروپایی و سازوکارهای اشتراک‌گذاری داده میان بخش خصوصی و عمومی به‌صورت قابل اعتماد، شفاف و غیرتبعیض‌آمیز فراهم شود. همچنین تأکید می‌شود که این دسترسی باید با حفظ حریم خصوصی و تحت حاکمیت نهادی مناسب انجام گیرد، به‌ویژه در حوزه‌های حساسی مانند سلامت، تا هم نوآوری تسهیل شود و هم حقوق بنیادین افراد حفظ گردد.  

قانون هوش مصنوعی اروپا: متن ملاحظه 68

برای توسعه و ارزیابی سیستم‌های هوش مصنوعی پرخطر، برخی از بازیگران، از جمله ارائه‌دهندگان (providers)، نهادهای ارزیابی انطباق (notified bodies) و سایر نهادهای مرتبط مانند هاب‌های نوآوری دیجیتال اروپایی، مراکز آزمون و آزمایش، و پژوهشگران، باید بتوانند به مجموعه‌داده‌های باکیفیت در حوزه فعالیت خود که به این مقرره مرتبط است، دسترسی داشته و از آن استفاده کنند.

فضاهای مشترک داده اروپایی که توسط کمیسیون ایجاد شده‌اند و تسهیل اشتراک‌گذاری داده میان کسب‌وکارها و همچنین میان بخش خصوصی و دولت در راستای منافع عمومی، نقش اساسی در فراهم‌سازی دسترسی قابل اعتماد، پاسخ‌گو و غیرتبعیض‌آمیز به داده‌های باکیفیت برای آموزش، اعتبارسنجی و آزمون سیستم‌های هوش مصنوعی خواهند داشت.

برای مثال، در حوزه سلامت، فضای داده سلامت اروپایی، دسترسی غیرتبعیض‌آمیز به داده‌های سلامت و آموزش الگوریتم‌های هوش مصنوعی بر اساس این داده‌ها را به شیوه‌ای که حریم خصوصی را حفظ کند، ایمن، به‌موقع، شفاف و قابل اعتماد باشد و دارای حاکمیت نهادی مناسب باشد، تسهیل خواهد کرد. همچنین مقامات ذی‌صلاح مرتبط، از جمله نهادهای بخشی، که دسترسی به داده را فراهم می‌کنند یا از آن حمایت می‌نمایند، می‌توانند در تأمین داده‌های باکیفیت برای آموزش، اعتبارسنجی و آزمون سیستم‌های هوش مصنوعی نقش حمایتی داشته باشند.

این ملاحظه یک چرخش مهم از «تنظیم‌گری صرف» به سمت «زیرساخت‌سازی داده‌ای اروپایی» را نشان می‌دهد. اتحادیه اروپا فقط محدودیت وضع نمی‌کند، بلکه به‌طور فعال در حال ایجاد اکوسیستم داده‌ای مشترک است تا توسعه AI در چارچوبی کنترل‌شده اما قابل رشد انجام شود.

نکته کلیدی این است که دسترسی به داده‌های باکیفیت دیگر صرفاً یک مسئله فنی یا تجاری نیست، بلکه یک موضوع حکمرانی عمومی است. ایجاد «European common data spaces» نشان می‌دهد که اتحادیه اروپا می‌خواهد داده را به یک زیرساخت عمومی مشابه انرژی یا حمل‌ونقل تبدیل کند، اما با قواعد سخت‌گیرانه برای اعتماد، شفافیت و عدم تبعیض.

در سطح کاربردی، مثال حوزه سلامت اهمیت ویژه دارد: داده‌های پزشکی بسیار حساس‌اند، اما برای آموزش AI حیاتی هستند. این بند تلاش می‌کند بین دو ارزش متضاد تعادل برقرار کند: حفاظت از حریم خصوصی و در عین حال امکان استفاده از داده برای نوآوری پزشکی. به همین دلیل روی ویژگی‌هایی مثل ناشناس‌سازی، امنیت، شفافیت و حاکمیت نهادی تأکید می‌شود.

همچنین این Recital نقش چندلایه بازیگران را نشان می‌دهد: از شرکت‌ها تا نهادهای ارزیابی، از مراکز تحقیقاتی تا نهادهای دولتی. این یعنی توسعه AI پرخطر یک فعالیت صرفاً خصوصی نیست، بلکه یک فرآیند چندذی‌نفعی و تحت نظارت عمومی است.


منبع: ترجمه شده توسط بخش فناوری های نوین سایت راسخون