پیوست شماره ۲ قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا مجموعه‌ای از شدیدترین جرائم کیفری از جمله تروریسم، قاچاق انسان، جرائم جنسی علیه کودکان، جرائم سازمان‌یافته، جرائم زیست‌محیطی و جرائم بین‌المللی را فهرست می‌کند تا مشخص شود استفاده از هوش مصنوعی در ارتباط با این حوزه‌ها تحت چه شرایطی مشمول محدودیت‌های شدید یا ممنوعیت قرار می‌گیرد. این پیوست در عمل نقش تعیین‌کننده‌ای در تعریف «خط قرمزهای کیفری» قانون دارد و نشان می‌دهد که اتحادیه اروپا در برخورد با کاربردهای AI مرتبط با امنیت عمومی و حقوق بنیادین، رویکردی بسیار سخت‌گیرانه و مبتنی بر ریسک اتخاذ کرده است.
 

پیوست شماره II: فهرست جرائم کیفری موضوع ماده 5(1)، بند اول

جرائم کیفری موضوع ماده 5 (1)، بند اول، عبارت‌اند از:

– تروریسم؛
– قاچاق انسان؛
– استثمار جنسی کودکان و پورنوگرافی کودکان؛
– قاچاق غیرقانونی مواد مخدر یا مواد روان‌گردان (روان‌فعال)؛
– قاچاق غیرقانونی سلاح‌ها، مهمات یا مواد منفجره؛
– قتل، صدمات بدنی شدید؛
– تجارت غیرقانونی اعضا یا بافت‌های انسانی؛
– قاچاق غیرقانونی مواد هسته‌ای یا رادیواکتیو؛
– آدم‌ربایی، بازداشت غیرقانونی یا گروگان‌گیری؛
– جرائم تحت صلاحیت دیوان کیفری بین‌المللی؛
– تصرف غیرقانونی هواپیماها یا کشتی‌ها؛
– تجاوز جنسی؛
– جرائم زیست‌محیطی؛
– سرقت سازمان‌یافته یا مسلحانه؛
– خرابکاری؛
– مشارکت در یک سازمان مجرمانه که در یک یا چند مورد از جرائم فوق دخیل باشد.
 

تحلیل پیوست شماره ۲ (Annex II) قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا

پیوست شماره ۲ در ظاهر یک فهرست ساده از جرائم کیفری است، اما در منطق حقوقی قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا نقش بسیار حساس و «مرزی» دارد. این پیوست مشخص می‌کند که در چه حوزه‌هایی استفاده از هوش مصنوعی می‌تواند به‌طور مستقیم با شدیدترین انواع جرم در حقوق کیفری اروپا مرتبط شود و در نتیجه وارد قلمرو ممنوعیت‌ها یا محدودیت‌های بسیار سخت‌گیرانه در ماده ۵ شود. به بیان دیگر، این فهرست تعیین می‌کند چه نوع جرائمی آن‌قدر جدی هستند که استفاده از AI برای پیشگیری، شناسایی یا تحلیل آن‌ها باید تحت شدیدترین کنترل‌ها قرار گیرد.

نکته مهم این است که این جرائم صرفاً تخلف‌های معمول کیفری نیستند، بلکه حوزه‌هایی را شامل می‌شوند که معمولاً با «امنیت عمومی، کرامت انسانی و نظم بین‌المللی» گره خورده‌اند. مواردی مانند تروریسم، قاچاق انسان، استثمار جنسی کودکان، یا جرائم دیوان کیفری بین‌المللی نشان می‌دهد که قانون‌گذار اروپایی نگاه بسیار سخت‌گیرانه‌ای به استفاده از هوش مصنوعی در حوزه‌های امنیتی و پلیسی دارد. دلیل آن روشن است: این حوزه‌ها ذاتاً با ریسک بالای خطا، سوءاستفاده و نقض حقوق بنیادین همراه هستند.

در عین حال، پیوست شامل جرائمی است که نه فقط فردی بلکه ساختاری هستند؛ مثل جرائم سازمان‌یافته، خرابکاری، یا جرائم زیست‌محیطی. این نشان می‌دهد که قانون AI Act صرفاً به جرائم فردی نگاه نمی‌کند، بلکه تهدیدهای سیستماتیک علیه جامعه و زیرساخت‌ها را هم در نظر می‌گیرد. ورود هوش مصنوعی به این حوزه‌ها می‌تواند قدرت پیش‌بینی و تحلیل بسیار بالایی ایجاد کند، اما هم‌زمان خطر سوءاستفاده از ابزارهای نظارتی را هم افزایش می‌دهد.

اهمیت دیگر این پیوست در ارتباط مستقیم آن با ماده ۵ است که مربوط به «ممنوعیت یا محدودیت برخی کاربردهای هوش مصنوعی» است. بنابراین این فهرست صرفاً یک طبقه‌بندی نظری نیست، بلکه پایه‌ای برای تصمیم‌گیری حقوقی درباره این است که آیا یک کاربرد AI اساساً قابل قبول است یا خیر، یا باید به شدت محدود، مشروط یا ممنوع شود.

در مجموع، پیوست شماره ۲ نقش «خط قرمز کیفری» در قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا را دارد. این پیوست مرز میان استفاده مشروع از AI در امنیت عمومی و خطر ورود به حوزه‌های نقض شدید حقوق بشر و آزادی‌های بنیادین را مشخص می‌کند.



منبع: ترجمه شده توسط بخش فناوری های نوین سایت راسخون