قانون هوش مصنوعی اروپا: ملاحظه 165

این ملاحظه با رویکردی تشویقی، توسعه سامانه‌های هوش مصنوعی غیرپرخطر را به‌عنوان ابزاری برای گسترش هوش مصنوعی قابل اعتماد معرفی کرده و ارائه‌دهندگان را به تدوین قواعد رفتاری داوطلبانه با در نظر گرفتن اصول اخلاقی، اجتماعی و فنی ترغیب می‌کند، در حالی که کمیسیون نیز نقش تسهیل‌گر در رفع موانع فنی و تقویت زیرساخت‌های داده ایفا می‌کند.
قانون هوش مصنوعی اروپا: متن ملاحظه 165
توسعه سامانه‌های هوش مصنوعی غیر از سامانه‌های پرخطر، در چارچوب الزامات این مقرره، می‌تواند به گسترش به‌کارگیری هوش مصنوعی اخلاق‌محور و قابل اعتماد در اتحادیه منجر شود. ارائه‌دهندگان سامانه‌های هوش مصنوعی که پرخطر محسوب نمی‌شوند باید تشویق شوند تا قواعد رفتاری، از جمله سازوکارهای حکمرانی مرتبط، تدوین کنند که هدف آن ترویج اجرای داوطلبانه برخی یا تمامی الزامات الزام‌آور مربوط به سامانه‌های هوش مصنوعی پرخطر باشد؛ این امر باید با توجه به هدف موردنظر سامانه‌ها، سطح پایین‌تر ریسک و با در نظر گرفتن راهکارهای فنی موجود و بهترین رویه‌های صنعتی مانند برگه‌های مدل و داده صورت گیرد.

همچنین ارائه‌دهندگان و، حسب مورد، بهره‌برداران تمامی سامانه‌های هوش مصنوعی، اعم از پرخطر یا غیرپرخطر، و نیز مدل‌های هوش مصنوعی باید تشویق شوند تا به‌صورت داوطلبانه الزامات تکمیلی را به کار گیرند؛ از جمله در ارتباط با عناصر دستورالعمل‌های اخلاقی اتحادیه برای هوش مصنوعی قابل اعتماد، پایداری زیست‌محیطی، اقدامات ارتقای سواد مرتبط با هوش مصنوعی، طراحی و توسعه فراگیر و متنوع سامانه‌های هوش مصنوعی، از جمله توجه به اشخاص آسیب‌پذیر و دسترس‌پذیری برای اشخاص دارای معلولیت، مشارکت ذی‌نفعان با دخالت، حسب مورد، طرف‌های مرتبط مانند بنگاه‌های اقتصادی و سازمان‌های جامعه مدنی، نهادهای دانشگاهی، سازمان‌های پژوهشی، اتحادیه‌های کارگری و سازمان‌های حمایت از مصرف‌کنندگان در طراحی و توسعه سامانه‌های هوش مصنوعی، و نیز تنوع در تیم‌های توسعه، از جمله تعادل جنسیتی.

برای اطمینان از اثربخشی قواعد رفتاری داوطلبانه، این قواعد باید بر اهداف روشن و شاخص‌های کلیدی عملکرد برای سنجش میزان تحقق این اهداف مبتنی باشند. همچنین این قواعد باید به‌صورت فراگیر تدوین شوند، به‌گونه‌ای که حسب مورد مشارکت ذی‌نفعان مرتبط از جمله بنگاه‌ها و سازمان‌های جامعه مدنی، نهادهای دانشگاهی، سازمان‌های پژوهشی، اتحادیه‌های کارگری و سازمان‌های حمایت از مصرف‌کنندگان در آن‌ها لحاظ گردد.

کمیسیون می‌تواند ابتکاراتی، از جمله در سطح بخشی، برای تسهیل کاهش موانع فنی که مانع تبادل فرامرزی داده‌ها برای توسعه هوش مصنوعی می‌شوند، تدوین نماید؛ از جمله در حوزه زیرساخت‌های دسترسی به داده و قابلیت تعامل معنایی و فنی میان انواع مختلف داده‌ها.


تحلیل ملاحظه 165
در این ملاحظه، ابتدا به نقش سامانه‌های هوش مصنوعی غیرپرخطر پرداخته می‌شود و بیان می‌گردد که توسعه این سامانه‌ها در چارچوب مقرره می‌تواند به گسترش استفاده از هوش مصنوعی اخلاق‌محور و قابل اعتماد در سطح اتحادیه کمک کند. این بخش نشان می‌دهد که قانون‌گذار تنها بر محدودسازی ریسک تمرکز ندارد، بلکه به ترویج استفاده مسئولانه و گسترده از فناوری نیز توجه دارد.

در ادامه، رویکرد تشویقی نسبت به ارائه‌دهندگان سامانه‌های غیرپرخطر مطرح می‌شود. این ارائه‌دهندگان ترغیب می‌شوند تا قواعد رفتاری داوطلبانه تدوین کنند که حتی برخی از الزامات سخت‌گیرانه سامانه‌های پرخطر را به‌صورت تطبیق‌یافته اجرا نمایند. این تطبیق باید با توجه به هدف سامانه، سطح پایین‌تر ریسک و امکانات فنی موجود انجام شود. اشاره به بهترین رویه‌های صنعتی مانند مستندسازی مدل و داده نیز نشان‌دهنده اهمیت استانداردسازی و شفافیت در این حوزه است.

سپس دامنه این رویکرد داوطلبانه گسترش می‌یابد و شامل تمامی سامانه‌ها و مدل‌های هوش مصنوعی، اعم از پرخطر و غیرپرخطر، می‌شود. در اینجا مجموعه‌ای از الزامات تکمیلی پیشنهاد می‌شود که جنبه‌های اخلاقی، زیست‌محیطی و اجتماعی را پوشش می‌دهند. این موارد شامل ارتقای سواد مرتبط با هوش مصنوعی، طراحی فراگیر، توجه به اشخاص آسیب‌پذیر، دسترس‌پذیری برای افراد دارای معلولیت، و مشارکت گسترده ذی‌نفعان در فرآیند طراحی و توسعه است. همچنین بر تنوع در تیم‌های توسعه، از جمله تعادل جنسیتی، تأکید می‌شود که نشان‌دهنده توجه به عدالت و شمول در توسعه فناوری است.

در بخش بعدی، شرایط اثربخشی قواعد رفتاری داوطلبانه بیان می‌شود.این قواعد باید دارای اهداف مشخص و قابل اندازه‌گیری باشند و شاخص‌های عملکردی برای سنجش میزان تحقق آن‌ها تعریف شود. علاوه بر این، فرآیند تدوین این قواعد باید فراگیر باشد و با مشارکت طیف متنوعی از ذی‌نفعان انجام گیرد تا مشروعیت و کارآمدی آن افزایش یابد.

در نهایت، نقش کمیسیون در تسهیل توسعه هوش مصنوعی مورد توجه قرار می‌گیرد. کمیسیون می‌تواند با ارائه ابتکارات مختلف، به‌ویژه در سطح بخشی، موانع فنی موجود بر سر راه تبادل فرامرزی داده‌ها را کاهش دهد. این اقدامات شامل بهبود زیرساخت‌های دسترسی به داده و ارتقای قابلیت تعامل میان انواع مختلف داده‌ها است که برای توسعه مؤثر و هماهنگ سامانه‌های هوش مصنوعی اهمیت اساسی دارد.  
منبع: ترجمه شده توسط بخش فناوری های نوین سایت راسخون