قانون هوش مصنوعی اروپا: ملاحظه 171

این ملاحظه حق دریافت توضیح برای اشخاصی را که تحت تأثیر تصمیم‌های مبتنی بر سامانه‌های هوش مصنوعی پرخطر قرار می‌گیرند پیش‌بینی می‌کند، مشروط بر اینکه این حق به‌طور روشن و معنادار ارائه شود، با حقوق دیگر تعارض نداشته باشد و در موارد استثنایی یا خارج از شمول مقررات اتحادیه اعمال نگردد.

قانون هوش مصنوعی اروپا: متن ملاحظه 171
اشخاص متأثر باید حق دریافت توضیح را داشته باشند، هرگاه تصمیم یک بهره‌بردار عمدتاً بر اساس خروجی برخی سامانه‌های هوش مصنوعی پرخطر که در دامنه این مقرره قرار می‌گیرند اتخاذ شده باشد و آن تصمیم آثار حقوقی ایجاد کند یا به‌طور مشابه تأثیر قابل‌توجهی بر آن اشخاص بگذارد، به‌گونه‌ای که آنان آن را دارای اثر منفی بر سلامت، ایمنی یا حقوق بنیادین خود تلقی کنند. این توضیح باید روشن و معنادار باشد و مبنایی فراهم کند که اشخاص متأثر بتوانند بر اساس آن حقوق خود را اعمال نمایند. حق دریافت توضیح نباید در مورد استفاده از سامانه‌های هوش مصنوعی که برای آن‌ها استثناها یا محدودیت‌هایی در حقوق اتحادیه یا حقوق ملی مقرر شده است اعمال گردد و تنها تا حدی اعمال می‌شود که این حق پیش‌تر در حقوق اتحادیه پیش‌بینی نشده باشد.


تحلیل ملاحظه 171
در این ملاحظه، ابتدا یک حق اساسی برای اشخاصی که تحت تأثیر تصمیم‌های مبتنی بر سامانه‌های هوش مصنوعی پرخطر قرار می‌گیرند شناسایی می‌شود. این حق زمانی فعال می‌شود که تصمیم یک بهره‌بردار عمدتاً بر خروجی چنین سامانه‌هایی متکی باشد و آن تصمیم آثار حقوقی ایجاد کند یا به‌طور قابل‌توجهی بر وضعیت فرد اثر بگذارد. معیار اثرگذاری نیز صرفاً اقتصادی یا اداری نیست، بلکه شامل تأثیر بر سلامت، ایمنی و حقوق بنیادین اشخاص می‌شود، به‌گونه‌ای که فرد آن را زیان‌بار تلقی کند.

در ادامه، ماهیت و کیفیت توضیحی که باید ارائه شود مشخص می‌گردد. این توضیح باید روشن، قابل‌فهم و دارای محتوای معنادار باشد، نه صرفاً کلی یا فنی. هدف از این الزام آن است که شخص متأثر بتواند منطق تصمیم را درک کند و بر اساس آن امکان پیگیری یا اعمال حقوق خود را داشته باشد. بنابراین، توضیح صرفاً اطلاع‌رسانی نیست، بلکه باید کارکرد حقوقی و عملی برای دفاع از حقوق فرد داشته باشد.

سپس، محدوده این حق محدود می‌شود. مقرر می‌گردد که این حق در مواردی که استفاده از سامانه‌های هوش مصنوعی تحت استثناها یا محدودیت‌های مقرر در حقوق اتحادیه یا حقوق ملی قرار دارد، اعمال نخواهد شد. این بخش نشان می‌دهد که در برخی حوزه‌ها، به دلایل خاص حقوقی یا عمومی، دسترسی به چنین توضیحی ممکن است محدود شود.

در نهایت، قید دیگری اضافه می‌شود که این حق تنها در حدی قابل اعمال است که پیش‌تر در سایر مقررات حقوق اتحادیه پیش‌بینی نشده باشد. این امر برای جلوگیری از تکرار یا تعارض مقررات و ایجاد یک نظام منسجم حقوقی در سطح اتحادیه در نظر گرفته شده است.  
 

منبع: ترجمه شده توسط بخش فناوری های نوین سایت راسخون