کشتن فيلم مقلد

10فيلم سينمايي برتري که از روي کتاب هاي مشهور اقتباس شده اند
فيلم «استخوان هاي دوست داشتني» فيلم خوبي نبود. اين را طرفداران دو آتشه (و حتي معمولي) کتابي مي گويند که فيلم از رويش اقتباس شده. حالا نه اينکه فيلم از بيخ و بن بد باشد؛ به هر حال کارگردان فيلم پيتر جکسوني است که سه گانه معظم«تالکين» را به فيلمي با شکوه و فراموش نشدني بدل کرده. حتي کساني که فيلم را بدون اينکه کتاب را خوانده باشند ديدند از جلوه هاي بصري فيلم شگفت زده شدند و ان را ستودند. اما اين يک مسأله تکراري( و شايد اگر بگوييم پيش پا افتاده هم به بيراه نرفته ايم) در عالم تعاملي سينما و ادبيات است. هميشه وقتي فيلمي از روي کتاب مشهوري ساخته مي شود- که از قضا فيلم هاي خوبي هم نيستند- سر و صداي عده اي در مي آيد که چرا اين اتفاق افتاده و حرمت کتابي که دوست داشتند به اين شکل از بين رفته. آخر سر هم همين آدم ها به اين نتيجه مي رسند که فيلم اقتباسي خوب، يک فيلم ساخته نشده است!
اينها را گفتيم تا به اينجا برسيم که وقتي در يک نمايشگاهي به مهمي نمايشگاه کتاب فرانکفورت مي آيند و چند فيلم برتر را که از روي کتاب اقتباس شده اند معرفي مي کنند يعني اتفاق مهمي در اين فيلم ها افتاده که حتي خوره هاي کتاب هم جلوي آنها کم آورده اند. اين مقاله نام کتاب ها و فيلم هايي است که در اين نمايشگاه به عنوان برترين هاي عالم سينما و کتاب معرفي شده اند. البته ما براي اينکه ته اش را در آورده باشيم اين فهرست را با فهرستي که امسال نشريه توتال فيلم در همين زمينه بيرون داده ترکيب کرديم تا همه عنوان هاي خوب را يکجا داشته باشيد. پايه انتخاب فيلم ها و کتاب هاي اين مقاله همان فهرست مجله توتال است.

پيشنهادي که پوزو رد نکرد
 

پدر خوانده
 

« بيشتر اين کتاب را براي کسب درآمد نوشتم. آخر آن زمان به بي پولي کامل برخورده بودم.» هر وقت از ماريو پوزو مي پرسند که چرا سر وقت نوشتن اين کتاب رفته، همان جمله معروفش را مي گويد و هيچ اصراري هم ندارد که ملغمه کند و براي بازار گرمي شروع کند به گفتن اينکه من چقدر خوبم و اگر مي خواستم مي توانستم بهتر بنويسم. اما خيلي ها براين عقيده اند که اگر نويسنده مي خواست يک کتاب خوب تر بنويسد مطمئنا چيزي بهتر از همين نوشته هايش نمي شد. پوزو کتاب را سال 1969نوشت و چند سال بعد يکي از با استعدادترين کارگردان هاي سينمايي که جناب کاپولا باشد( آن زمان فقط 33سالش بود) سراغ آن آمد تا يکي از شاهکارهاي سينمايي جهان خلق شود. اين اقتباس سه گانه، آن قدر تر و تميز از آب در آمد که شهرت فيلم ها بعد از مدتي فراتر از شهرت خود کتاب ها شد. نام هر دو نفر بعد از اکران فيلم هاي «پدرخوانده» براي هميشه جاودان ماند( کاپولا چهار اسکار به خاطر فيلم برد و پوزو دو اسکار) و هر جا نامي از گانگسترها در ادبيات و سينما مي برند خود به خود نام پدرخوانده آن وسط خواهد درخشيد. هم کتاب ها و هم فيلم ها در ايران هم به صورت ترجمه شده و دوبله شده وجود دارند با اين تفاوت که گير آوردن کتابش خيلي سخت تر از فيلمش است.
توتال فيلم: 1
نمايشگاه فرانکفورت: 3

در جست و جوي حلقه گمشده
 

ارباب حلقه ها
 

جي آرآر تالکين ارباب حلقه ها را در طول 12سال نوشت که بيشتر آن در زمان جنگ جهاني دوم بود. از اول قرار نبود کتاب يک سه گانه باشد بلکه استاد مي خواست کتابي بنويسد به عنوان سيلماريليون که همين سه گانه جلد اول آن مي شد اما خوشبختانه! اوضاع بد اقتصادي نويسنده کار را به اينجا کشاند. مي گويند کريستوفر لي (بازيگر نقش سارومن) هر صبح قبل از فيلم برداري ارباب حلقه هاي جناب پيتر جکسون، با عصاي جادوگري اش بيرون مي آمده و جکسون را تهديد مي کرده که هنگام اقتباس، وفاداري به کتاب را فراموش نکند و الا با او طرف است. 8 سال پروژه ساخت فيلم (سه گانه) طول کشيد و 285ميليون دلار پاي آن پول ريخته شد تا فيلم ها چيزي بشوند که ما مي بينيم. پيتر جکسون قرار است طي دو سال ديگر دو فيلم از روي کتاب هابيت تالکين بسازد تا نامش جاودانه تر از رمان شود. سه گانه تالکين توسط رضا عليزاده ترجمه شده و توسط انتشارات روزنه به چاپ رسيده.
توتال فيلم: 2
نمايشگاه فرانکفورت: -

مشت اول چون نهد معمار کج
 

باشگاه مشت زني
 

بر خلاف ما که «باشگاه مشت زني» را فيلمي از ديويد فينچر مي دانيم در آن ور آب با آمدن اين فيلم، مردم ياد کتابي مي افتند که چاک پائولانيک آن را نوشته و بعد تصاوير فيلم جلوي چشمشان مي آيد. در سال 1996، درست سه سال قبل از اينکه فيلم فينچر آماده اکران شود نويسنده نوشتن کتاب را تمام مي کند. کتاب جايزه هاي مختلفي را بعد از انتشار دريافت مي کند و همين، وسوسه اي مي شود تا فينچر سراغي از آن بگيرد و شاهکارش را بر مبناي همين کتاب بسازد. آنهايي که فيلم را ديده اند مي دانند که رمان روان شناسانه پائولانيک و در همان شمايل فيلم فينچر درباره نسل امروزي انسان ها و اثر تبليغات روي آن است. کتاب توسط پيمان خاکسار به فارسي هم ترجمه شده اما هنوز خبري از انتشار کتاب در بازار نيست. به گفته مترجم انتهاي داستان فيلم و کتاب، زمين تا آسمان با يکديگر فرق دارند.
توتال فيلم: 3
نمايشگاه فرانکفورت: -

ماجراهاي دايي ناسر!
 

پارک ژوراسيک
 

مايکل کرايکتون و استيون اسپيلبرگ؛ ترکيب بامسمايي از دو اسم که در دهه 90 جز ايده پردازي و تخيل گرايي هيچ چيز ديگري از آن بيرون نمي زد. نويسنده دو متري کتاب هاي تخيلي که در عالم سينما هم دست به هر کاري زده بود، اين بار سراغ دايناسورها رفت تا آنها را در کتابي به نام «پارک ژوراسيک» بازسازي کند. اسپيلبرگ هم که آن روزها ژانر علمي- تخيلي را زير سلطه خود در آورده بود دست روي کتاب کرايکتون گذاشت تا آن را به فيلمي عظيم تبديل کند؛ کاري که تا آن موقع کسي جراتش را پيدا نکرده بود. کتاب و اقتباسش هر دو در ژانر خود به بهترين ها تبديل شدند تا جايي که چند سال بعد، هم قسمت دومي براي کتاب در نظر گرفته شد و هم فيلمي با همان ترکيب.
توتال فيلم: 5
نمايشگاه فرانکفورت: -

ضد نژاد پرستي
 

کشتن مرغ مقلد
 

رمان جنجالي هارپر لي 84 ساله که در سال 1960آن را نوشته بود حالا يک اثر تمام کلاسيک است. البته به غير از خود کتاب فيلمي هم که رابرت موليگان دو سال بعد از روي آن ساخت جزو فيلم هاي کلاسيکي محسوب مي شود که هميشه در فهرست خوره هاي فيلم مخصوصا آنهايي که به فيلم هاي کلاسيک اهميت بيشتري مي دهند جاي دارد. ايجاز خوب موليگان در حفظ استخوان بندي رمان در فيلم باعث شده هميشه از فيلم به عنوان يکي از بهترين اقتباس هاي ادبي ياد شود. سايت وان پل سال گذشته کتاب را تاثير گذارترين کتاب تاريخ اعلام کرد و در دانشگاه راجر ويليمز براي پنجاهمين سال انتشارش جشن مفصلي گرفته شد. فروش کتاب در اين چند ساله بيش از 30ميليون نسخه بوده. فخرالدين ميررمضاني کتاب را با عنوان «کشتن مرغ مينا» به فارسي برگردانده.
توتال فيلم: 8
نمايشگاه فرانکفورت: 1

گذر از لبه تيغ
 

بليد رانر
 

فيلم نوآر و آخرالزماني سر ريدلي اسکات که هميشه در فهرست بهترين فيلم هاي اين ژانر قرار دارد از روي کتابي اقتباس شده که اسمش مو را بر تن آدمي راست نگه مي دارد. «آيا آدم مصنوعي ها خواب گوسفند برقي مي بينند؟» را فيليپ ک.ديک آمريکايي در سال 1968نوشته اما تا سال 1982که ريدلي سراغي از آن گرفته کسي حاضر به برگرداندن آن به ورژن سينمايي نشد. هر چند خيلي ها در عالم سينما فيلم را با همان نام بليد رانر مي شناسند اما کمتر خوره کتابي است که نداند کتاب هاي ديک چه جواهراتي هستند. بليد رانر درست دو ماه بعد از فوت آقاي نويسنده به اکران درآمد تا شايد نبيند که فيلم کمترين شباهتي به کتابش دارد. محمد رضا باطني دو سال پيش کتاب را به فارسي برگردانده.
توتال فيلم: 6
نمايشگاه فرانکفورت: 2

پرستار فرانسوي
 

بيمار انگليسي
 

گفته اند هر کدام از کتاب هاي مايکل اونداتيه ارزش تبديل شدن به يک فيلم سينمايي پر خرج را دارد. فيلم « بيمار انگليسي» شايد بهترين مهر تاييدي باشد روي اين گفته؛ فيلم پرخرج و پر زحمتي که آنتوني مينگلا از روي کتاب اين نويسنده سريلانکايي ساخته خودش نشان مي دهد چرا کتاب هايش چنين باارزش و بااحترام هستند که هر کسي نمي تواند بيايد و فيلمي از روي آن بسازد. او براي همين کتاب بيمار انگليسي يک جايزه بوکر برده و يک مجسمه طلايي از مراسم اسکار. البته بايد اين جايزه دومي را قدردان مينگلا باشد که توانسته در فيلمش بيشتر جزئيات کتاب را صحيح و سلامت در بياورد.
توتال فيلم: -
نمايشگاه فرانکفورت: 7

قبل از زاغه نشيني
 

قطار باري
 

هر چند «ميليونر زاغه نشين » نام دني بويل انگليسي را جهاني کرد اما او قبل از اينکه به اين درجه از شهرت برسد چند فيلم ديگر هم ساخته که يکي از آنها به انتخاب توتال فيلم يکي از خوب هاي اقتباسي از آب در آمده. «قطار باري» کتابي است به قلم ايروين ولش اسکاتلندي که نوشتن آن سال 1993تمام شد اما برگردان سينمايي اش دو سالي بعد از چاپ کتاب صورت گرفت. اين دومين فيلم بلند بويل بود که توانست نظرها را به سمت خود جلب کند. کتاب در سال 93 جايزه بوکر را گرفت و فيلم در جشنواره هاي مختلف از جمله بافتا سر و صداي زيادي به پا کرد . تا کنون کتابي از اين نويسنده جهاني در کشورمان ترجمه نشده اما معلوم نيست اين دست نخوردگي تا کي سر جاي خودش باقي بماند.
توتال فيلم: 4
نمايشگاه فرانکفورت: -

رهايي از نااميدي
 

رهايي از شاوشنگ
 

هر چند ايراني ها علاقه بيشتري به فيلم «مسير سبز» دارابانت نشان داده اند اما اگر سايت ها و مجلات خارجي را دنبال کنيد متوجه مي شويد «رهايي از شاوشنگ» او بيشتر مورد توجه قرار گرفته. داستان انساني استفن کينگ در باب اميد داشتن يا نداشتن بر خلاف بقيه داستان هايش که به خاطر ترسناک بودن باعث ريزش موي آدمي مي شود با طنازي کارگرداني چون دارابانت همراه شد تا به نظر منتقدان توتال فيلم به يکي از بهترين فيلم هاي اقتباسي تبديل شود. البته در کنار نام اين فيلم، نام چند فيلم ديگر که از کتاب هاي کينگ اقتباس شده به چشم مي خورد که يکي از آنها «کنارم بمان» است.
توتال فيلم: 9
نمايشگاه فرانکفورت: -

خوک و راه رفتن سگ
 

بيب
 

قرار گرفتن يک فيلم ترکيبي (واقعي -انيميشن) در فهرست توتال فيلم کمي بحث برانگيز است اما فيلمي که کريس نونان از روي کتاب ديک کينگ- اسميت ساخت توانست نظر منتقدان اين مجله را به خود جلب کند. اين اثر ظاهرا کودکانه، بيب ديک را به هر آنچه مي خواست رساند. شهرت شايد بهترين چيز براي کسي باشد که جنگ جهاني دوم را به عنوان سرباز تجربه کرده و 20 سالي را به کشاورزي گذرانده.
توتال فيلم: 7
نمايشگاه فرانکفورت: -
منبع:همشهري جوان شماره 284
/ج