آفات صدقه

شياطين مانع از صدقه مي شوند
 

القائات شياطين در همه جا به ويژه زماني که انسان مي خواهد کارهاي معنوي و الهي را انجام دهد بسيار جدي است. کاري ترين دسيسه شيطان براي بازداشتن انسان ها از انجام انفاقات و صدقات، تهديد به فقر و بيچارگي است اَلشَّيطانُ يَعدُکم الفَقر. (1) اما انسان هاي موحد نداي روح بخش وعده خدا را سرلوحه عمل خير خود قرار مي دهند و به اميد فضل و مغفرت پروردگار در حد توان در ميدان خيرات و صدقات پيش قدمند چرا که واللهُ يَعِدکُم مغفِرةً منهُ و فضلاً. (2)
مي گويند در يک سال قحطي، واعظي در مسجد محله با دعوت از مردم جهت مساعدت و ياري همديگر، اين نکته را متذکر شد که اي اهل ايمان صدقه دهيد در اين شرايط سخت هم يار و مددکار هم باشيد! شياطين شما را از صدقه دادن باز ندارند وقتي انساني مي خواهد صدقه دهد هفتاد شيطان وسوسه مي کنند تا او را از صدقه دادن محروم کند! شخصي پاي منبر اين سخنان را شنيد تعجب کنان به دوستانش گفت صدقه دادن که اين چيزها را ندارند.
من مقداري گندم در خانه ذخيره کردم همين الآن مي روم و آنها را جهت محرومين به مسجد مي آورم او به خانه رفت همسرش از قصد او آگاه شد و شروع به سرزنش کرد که در اين سال قحطي چرا رعايت حقوق زن و بچه خود را نمي کني شايد اين قحطي طولاني شد؛ آن وقت از گرسنگي مي ميريم! آنقدر وسوسه کرد که مرد با دست خالي به مسجد و نزد دوستانش برگشت. دوستان او گفتند چه شد؟ ديدي هفتاد شيطان به دست تو چسبيدند و نگذاشتند در اين شرايط کمي به فقرا کمک کني آن مرد پاسخ داد من شياطين را نديدم، اما مادرشان را ديدم که با قدرت تمام مانع از صدقه شد.(3)

پيامدهاي ترک صدقات
 

در گذشته و حال بودند و هستند افرادي که نسبت به استمداد نيازمندان و انفاق به آنها بي تفاوتند تا ثروت و اموال شان کاهش نيابد و لطمه اي به آن وارد نشود، غافل از آنکه ترک انفاق و صدقه موجب نابودي اموال و تباهي زندگي انسان مي شود، قرآن و روايات خاطرات تلخ و آموزنده اي از اين گروه نقل مي کند که چطور بر اثر دلبستگي شديد به اموال دنيا و انفاق نکردن به يک باره مشکلات عديده اي براي آنها ايجاد مي شود، بعضي از اين مشکلات عبارتند از:

1.تباه شدن اموال:
 

امام صادق (ع) مي فرمايد: مَن مَنعَ حَقاً لِلّه عزوجلَ اَنفقَ في باطلٍ مِثلَيه: هر کس مال خود را در راه خدا مصرف نکند، ناچار مي شود دو برابر آن را در راه معصيت خدا مصرف کند. (4)

2. بي توجهي به خدا:
 

امام صادق (ع) مي فرمايد: وقتي مسلماني از برادر مسلمان خود کمکي بخواهد و او بتواند نيازش را برطرف کند ولي به او کمک نکند، خداي متعال شديداً او را سرزنش مي کند و به او خطاب مي کند: برادرت را محروم کردي و به عزت و جلالم در هيچ يک از حوائجت به تو توجه اي نخواهم کرد. (5)

3. مورد لعن اهل بيت واقع مي شود:
 

امام صادق (ع) فرمودند: ملعون است ملعون است کسي که خداوند مالي به او موهبت کند و او چيزي از آن را به نيازمندان و فقراء ندهد. (6)

4. حسرت در قيامت:
 

از اميرالمؤمنين (ع) سؤال شد، حسرت و غم و اندوه چه کسي در قيامت زيادتر از بقيه مردم است؟ حضرت فرمودند: کسي که اموالي داشته و در راه خدا صرف نکرده و اين اموال به ورثه رسيده و ورثه ي او اموال را در راه خدا صرف کردند و به همين جهت ورثه بهشتي شدند و اين شخص به خاطر اينکه حق خدا را نداد، جهنمي شده، اين شخص بزرگترين حسرت را دارد که چرا ديگران با اموال من بهشتي شدند و من جهنمي. (7)

تکدي و گدايي
 

يکي از معضلات جوامع بشري بخصوص جامعه اسلامي تکدي گري است، اين آفت بزرگ شئونات فرد و جامه را هدف قرار مي دهد و نابساماني هاي مادي و معنوي فراواني را به دنبال دارد. در چنين جامعه اي مسير صدقات و انفاقات به سمت و سوي انحراف کشانده مي شود، مسائل ارزشي انفاق تحقير مي شود و چهره ي جامعه ي ديني زشت و دولت و مردم را در معرض اتهام عدم توجه به افراد مستمند قرار مي دهد. چرا که شخص متکدي يا نيازمند واقعي است که در اين صورت همه مردم دين مدار بايد با صدقات و انفاقات خود مانع از بروز اين حوادث دردناک شوند و با اينکه با وجود تمکن مالي عمل تکدي را بعنوان حرفه و شغل انتخاب کرده که اين خود نمونه بارز دروغ گويي، کتمان حق و مبارزه با شئونات معنوي جامعه است که بايد از آنها جلوگيري کرد.
از همين جهت است که در روايات اسلامي بلندترين فريادها عليه کساني است که با داشتن تمکن مالي، دست تکدي و گدايي به سمت و سوي مردم دراز مي کنند، در روايتي اين ها را شراب خواران معرفي کرده و مي فرمايد: خداوند درهاي فقر را بر روي متکدي مي گشايد و در روز قيامت به او نگاه نمي کند و در آن روز بر صورت او گوشتي نيست.
در فرهنگ اسلام تا آنجا گدايي مذمت شده که حتي اگر کسي محتاج باشد و زندگي او به بن بست رسيده باشد، باز گدايي به عنوان عمل مکروه تلقي شده است. امام باقر (ع) مي فرمايد: لُو يَعلَمِ السائل ما في السُّؤال ما يَسئَلُ احدٌ احداً و اِنّه ذُل في الدنيا و فقرٌ تَستعجلونَه و حسابٌ طويلٌ في الآخرة. (8) اگر سائل بداند درخواست کمک از ديگران چه نکبتي دارد، هيچ کس از کس ديگري درخواست کمک مالي نمي کرد، زيرا اين کار موجب خواري و فقر در دنيا و حسابرسي طولاني در آخرت است.

پي‌نوشت‌ها:
 

1- بحارالانوار، ج 69، ص 155.
2- بقره (2)/268.
3- همان.
4- در سايه آفتاب، ص 76- 79.
5- کافي، ج 3، ص 504.
6- بحارالانوار، ج 75، ص 174.
7- بحارالانوار، ج 96، ص 133.
8- بحارالانوار، ج 73، ص 142.
 

منبع:حسين پور، عبدالعلي؛ (1389) صدقه، گلریزان عرشیان، اصفهان، انتشارات حیات طیبه، چاپ اول.