کرمانشاه

در شماره هاي پيشين به جزيره قشم، ريگ جن، شهرستان مسجد سليمان، کوير مرنجاب، کوهستان سهند، شهرستان سراوان، پارک ملي گلستان، درياچه زريوار، کوير شهداد، شهرستان گرمسار، تالاب پريشان، شهرستان کلاردشت، پارک ملي کوير، شهرستان قوچان، تالاب انزلي، کوهستان سبلان، جزيره لاوان، شهرستان خوانسار، درياچه اروميه، غار علي سرد(عليصدر)درياي مازندران، شهرستان فردوس، رودخانه سزار، شهرستان سوادکوه، منطقه حفاظت شده گاندو، شهرستان گناوه، درياچه حوض سلطان، شهرستان اسفراين، منطقه حفاظت شده موته، کوهستان الوند، شهرستان بافت، پارک ملي بمو، کوه دماوند، شهرستان بجنورد، رشته کوه هاي زاگرس، شهرستان طبس و در شماره گذشته به زاينده رود سفر داشتيم.در اين شماره به شهرستان کرمانشاه مي پردازيم.
هريک از شهرستان هاي ايران داراي حال و هواي خاص خودشان هستند.در يک استان اگر از شهرستاني به شهرستان ديگر مي رسيم، انگاري که وارد دنياي جديدي شده ايم با آداب و رسوم و طبيعت متفاوت که در يک سرزمين به نام ايران گرد هم آمده اند.جاي تأسف است که برخي افراد هيچگاه از شهر خود حتي براي چند روز بيرون نرفته اند تا به چشم خود ببينند که ايران فقط خانه اهالي آن شهر نيست.کرمانشاه سرزمين سرآب ها، کوه هاي ستبر، مردماني با لباس هاي زيبا و صدها شگفتي تاريخي، طبيعي در غرب ايران مي درخشد.کسي نيست که از سفر به کرمانشاه لذت نبرده باشد.آن طبيعت زيبا، غذاهاي خوشمزه و مردماني خوش اخلاق، خاطره اي خوش را براي مسافران به يادگار خواهد گذاشت و اگر خاطرات خود را مرور کند به ياد چشمه ها، بناهاي زيبا، غذاهاي لذيذي مثل دنده کباب و خورش خلال بادام مي افتد.

موقعيت جغرافيايي
 

شهرستان کرمانشاه واقع در استان کرمانشاه و در غرب ايران است.شهر کرمانشاه مرکز استان و شهرستان کرمانشاه است.ارتفاع آن از سطح درياي آزاد 1410 متر است و در 4740 طول شرقي و 3419 عرض شمالي قرار دارد، رود قره سو که از سراب روانسر سرچشمه مي گيرد، از اين شهرستان و از ميان شهر کرمانشاه مي گذرد و در نزديکي فرامان به رودگاما سياب مي پيوندد.
جلگه کرمانشاه ازشمال به کوه مي دله، از شمال شرقي به کوه داسه و از جنوب و جنوب شرقي به کوه سفيد محدود مي شود.کوه هاي سفيد به طول 45 کيلومتر از حدود 10 کيلومتري جنوب شهر کرمانشاه به سوي جنوب غربي امتداد يافته است.

وجه تسميه
 

کرمانشاه از دوران ساسانيان به اين نام خوانده مي شود.براساس نوشته هايي نام کرمانشاه را اولين بار لقب بهرام کرمانشاه(بهرام چهارم)نوشته اند.چرا که وي پيش از پادشاه شدن فرمانرواي کرمان بود و پس از اينکه پادشاه شد نام اين شهر را به نام خود گذاشت.

پيشينه تاريخي
 

از سکونت گاه هاي باستاني بشر در ايران و غرب آسيا در همين کرمانشاه بوده است.
در غارهاي اين ناحيه آثاري از دوران پارينه سنگي قديم به دست آمده که حدود 200 هزار سال قدمت دارند.همچنين آثار مهمي از دوران پارينه سنگي مياني، جديد و فراپارينه سنگي در اين ناحيه به دست آمده است.غار شکارچيان در بيستون نخستين غار در ايران بود که در آن کاوش هاي باستان شناسي صورت گرفت.اين غار باقيمانده اي از استخوان هاي انسان نئاندرتال کشف شد.همچنين آثاري از روستانشيني اوليه انسان در اين ناحيه پيدا شده است.ناحيه کرمانشاه در دوران هخامنشيان و ساسانيان يکي از مراکز قدرت، شکوه و بزرگي بود.

آب و هوا
 

آب و هواي شهرستان کرمانشاه معتدل کوهستاني است.در آب و هواي شهرستان کرمانشاه عوامل مختلفي نقش دارند.ارتفاعات اين شهرستان در مقابل جريان هاي مرطوب غربي قرار گرفته اند و به همين علت نواحي غرب اين شهرستان داراي رطوبت و باران بيشتر است.عبور جريان هاي رطوبتي مديترانه اي باعث بارش فراوان در اين ناحيه شده است.در نواحي کوهستاني اين ناحيه دماي هوا تا 15- درجه سانتي گراد زير صفر مي رسد.در اين شهرستان اختلاف موجود بين سردترين و گرم ترين ماه هاي سال حدود 25/2 درجه سانتي گراد است.پرباران ترين ماه سال اسفندماه است و ميانگين بارش آن حدود 86/4 ميليمتر است و کم باران ترين ماه سال تيرماه است و ميانگين بارش آن 0/4 ميليمتر است.بادهاي عمده کرمانشاه از سيستم جريان هاي اقيانوس اطلس و درياي مديترانه ناشي مي شود که با ورود به منطقه غرب ايران به طرف جنوب غربي منحرف مي شوند و در کرمانشاه باد معروف زلان يا چپ باد را ايجاد مي کنند.همچنين قسمتي هم از طرف غرب به اين حدود مي وزد که معروف به کله باد است.اين بادها در فصل زمستان و بهار در منطقه کرمانشاه مي وزد که ادامه همان موج جريان غربي است.

زمين شناسي
 

هنگامي که دره قره سو را در جهت کرمانشاه رو به پايين طي کنيم، پايه آهک هاي کرتاسه مشاهده مي شود که اين پايه از بالا به پايين عبارت از شيست هاي سرخ رنگ و سبز با سکوهايي از چرت و پس از آن ماسه سنگ هاي ريز و سکوهاي مهمي از سنگ هاي سيليس سرخ يا سبز است.در طاق بستان تا بيستون نيز وضع به همين منوال است.در اين ناحيه بر اثر فرسايش مي توان پايه پهنه کرتاسه را ديد.
ار دره گاماسياب در شرق کرمانشاه توالي معمولي طبقات ديده مي شود.يعني آهک هاي کرتاسه زبرين به طور غيرعادي بر روي شيست ها و ماسه سنگ ها قرار دارد.در 6 کيلومتري شمال غرب هرسين سرپانتين ظاهر مي شوند.
ژوراسيک در زاگرس وجود دارد و در آب هميشه طبقات مهمي از ژورا در بين دوران اول و دوره کرتاسه مي توان يافت ولي ژورا با ترياس متصل است و از لحاظ سنگواره بسيار فقير است.در ناحيه کرمانشاه چيزي جز آمونيت هاي کمياب با ژوسين ديده مي شود.طبقات جوان تر متعلق به دوران کرتاسه نيز در تشکيل زاگرس سهم مهمي به عهده دارند و رسوبات اين دوره در امتداد دره قره سو به طرف کرمانشاه مرکب از شيست رودج ديده مي شود.در مجموع، اين منطقه در هر نقطه اي که عوامل فرسايش پوشش کرتاسه را از بين برده اند، ژوراسيک به خوبي نمايان است و نمونه هاي جالبي از آن را در حومه کرمانشاه از طاق بستان تا بيستون و همچنين در دره گاماسياب مي توان مشاهده کرد.

پوشش گياهي
 

وجود عوامل گوناگون نظير عرض جغرافيايي، ارتفاع، نوع خاک، جهت دامنه ها و آب و هوا باعث شده است که شهرستان کرمانشاه داراي پوشش گياهي متنوع شود.انواع گياهان و درختان جنگلي تا پوشش گياهي استپي و گياهان علفي در اين ناحيه ديده مي شود.گونه بلوط از گياهان فراوان در سراسر نوار جنگلي اين ناحيه است.بلوط در ارتفاعات جنگلي به فراواني ديده مي شود.ديگر گونه هاي جنگلي اين ناحيه عبارتند از:گوجه جنگلي، سرخ وليک دراناس و زالزالک که در ارتفاعات جنگلي مي رويند.در ارتفاعات پايين تر جنگل گونه هاي سرخ بيد، زبان گنجشک، خرزهره، تمشک، زرشک، شيرخشت، آلبالوي وحشي، گلابي وحشي، جغجغه، بادام کوهي، بيد و ...ديده مي شود.
از گياهان خوراکي و دارويي اين ناحيه مي توان توله، ولره، پونه، پياز وحشي، شنگ، ريواس، پيچک، کنگر، گل گاو زبان، خاکشير، سنبل الطيب، شيرين بيان، گل ختمي و...را نام برد.گياهان علفي و مرتعي اين ناحيه شامل جواشير، يونجه، برنج داس، زردهلو و...است.

تنوع جانوري
 

وجود پوشش گياهي غني و آب و هواي مناسب باعث شده است که کرمانشاه يکي از بانک هاي تنوع زيستي ايران شود.اين ناحيه آخرين حد پراکنش جانوري گونه هاي جانوري مديترانه اي است.همچنين اين ناحيه يک شکارگاه درجه اول در ايران محسوب مي شد.براي اثبات اين موضوع مي توان به نگاره هاي شکار در طاق بستان رجوع کرد.رودخانه ها و منابع آبي فراوان زيستگاه مناسبي براي انواع جانوران آبزي و پرندگان است.
از پستانداران اين ناحيه، پلنگ، تشي، روباه، گرگ، خرگوش، کفتار، انواع خفاش، خرس قهوه اي، قوچ و ميش، جوجه تيغي و...را مي توان نام برد.
پرندگان اين ناحيه شامل انواع گنجشک سانان، سينه سرخ، توکا، انواع جغد، دم جنبانک، کبک، سار، قرقاول، دليجه، هما و...است.
در ناحيه کرمانشاه دوزيستان فراواني يافت مي شوند.خزندگان گوناگوني در اين ناحيه ديده مي شوند و به تازگي گونه هاي زيادي براي اولين بار شناسايي شده اند.انواع لاک پشت آبزي و لاک پشت خشکي زي در اين ناحيه ديده مي شود.از سوسمارها انواع آگاما، جکو، لاسرتا واسکينگ را مي توان نام برد.مارها نيز شامل افعي شاخدار و گرزه مار از انواع مارهاي سمي، ماردستي، مارچليپر و ...است.

جاذبه هاي گردشگري
 

آثار باستاني کرمانشاه داراي شهرت زيادي هستند و به همين دليل اگر نامي از طاق بستان، بيستون ببريم، اکثر افراد آنها را مي شناسند.ناحيه بيستون علاوه بر جاذبه هاي باستاني، داراي طبيعت زيبايي شامل کوه هاي ستبر، چشمه ها و...است.در بيستون مجسمه هرکول، غارهاي تاريخي، نگاره هاي سنگي، پل هاي تاريخي و ديگر جاذبه ها وجود دارد.
منبع:اطلاعات علمي، شماره 9.