اعتياد به خريد، بيماري دنياي سرمايه داري

پاهايش توان رفتن ندارد، ويترين هاي خوش نقش تابلوي مغازه هاي تجريش خشكش كرده. وسط تابستان دستكش مي خرد. خودش مي گويد 7 جفت دستكش دارد. واقعاً ‌اين هشتمي به چه كارش مي آيد؟...
ولع خريد، ‌گريبانگير افرادي مي شود كه بيش از حد خريد كرده و نوعي اعتياد به خريد دارند، ‌اما روان شناسان و جامعه شناسان با اين كه اشتياق به خريد را واقعيتي انكارناپذير مي دانند، ‌ولي معتقدند اين پديده در جوامع امروزي از حد ضرورت فراتر رفته است.
اين حقيقت كه به بسياري از كالاهايي كه مي خريم نياز نداريم را نمي توانيم انكار كنيم. حداقل يك بار در زندگي اين امر را تجربه كرده ايم. به عنوان مثال هنگام سفر با مترو از دستفروشان كالايي مي خريم كه اصلاً‌ نيازي نداريم. با وجودي كه اين كار هدر دادن سرمايه است. اما بيماري خريد گريبانگير كساني است كه دايماً‌ خريد مي كنند و بعضاً‌ در اين راه بدهي هاي هنگفتي هم به بار مي آورند. اين بيماري در جوامع سرمايه داري مدت هاست كه شناخته شده و كمپ هاي ترك اعتياد خريد تلاش مي كنند از طريق گروه درماني، ‌بيماران را درمان كنند.
متاسفانه بيشتر كساني كه به اين بيماري دچارند، با بيان اصطلاحاتي مثل اين كه: « من تنوع طلب هستم»، «بيش از نيازم خريد نمي كنم» يا «به همه اين كالاها نياز دارم» خودشان را گول مي زنند. يكي از مشخصه هاي اصلي معتادان‌، خريد داشتن كمدها و قفسه هاي مملو از لباس و وسايل غيرضروري است كه اكثر آنها بيش از يك بار هم مصرف نشده، ‌اما شخص بيمار به محض آن كه به مهماني دعوت مي شود، ‌بلافاصله به فكر خريد مي افتد.
با وجود تصور عامه كه اين بيماري مختص خانم هاست، تحقيقات به ويژه در آمريكا نشان داده ميزان آقاياني هم كه به اين بيماري دچارند قابل ذكر است.
اين مشكل مي تواند افراد ثروتمند، طبقه كم درآمد و تقريباً‌ تمام كساني كه بين اين دو محدوده درآمد دارند را درگير خود سازد. البته اين حقيقت كه افراد كم درآمد هنگامي كه به بيماري خريد دچار مي شوند، با مشكلات بيشتري روبه رو مي شوند بر كسي پوشيده نيست، اما سوال اساسي اين است كه آيا اين بيماري قابل درمان است؟
پاسخ مثبت است. براي حل چنين مشكلي بايد:

1- اين پديده را بشناسيد:
 

اكثر افرادي كه دچار خريد بيمارگونه حاد هستند، كالاهايي كه خريده اند را پنهان كرده يا درباره آنها دروغ مي گويند. اگر از كارت اعتباري استفاده كنند، حتماً‌ بيش از يك كارت دارند و به شكلي وسواس گونه نگران پول هستند، انبار كردن كالاهايي كه هرگز مورد استفاده قرار نگرفته يا پوشيده نمي شوند، در ميان اين افراد رايج است و آنها مدام در شرايط بحران مالي به سر مي برند.

2- خود را بشناسيد:
 

اگر واقعاً‌ عاشق خريد كردن هستيد، از خود بپرسيد: چرا؟ آيا به خاطر هيجان جستجو و يافتن كالاست؟ آيا از اين كه حراج هاي عالي پيدا كرده و اجناسي را با قيمت عالي بخريد، ‌لذت مي بريد؟ ميل شديد به تملك مواردي خاص مانند كفش، ‌البسه يا لوازم الكترونيكي است؟ دادن پاسخ مثبت به هر يك از پرسش هاي فوق لزوماً‌ به اين معنا نيست كه شما مشكلي داريد. اما اگر شك داريد كه احتمالاً‌ خرج كردن شما از كنترل خارج شده است، بسيار مهم است كه وقايع را مورد بررسي قرار دهيد.

3- احساس خود در زمان خريد كردن را با دقت بررسي كنيد:
 

آيا بارها در اثر محرك هاي احساسي خاصي به خريد كردن پرداخته ايد؟ براي مثال آيا هنگامي كه افسرده، خشمگين، نگران يا تنها هستيد، به اميد خوشحال كردن خود، چيزهايي مي خريد؟ با درك احساساتي كه در اين امر دخيل هستند، مي توانيد روش هاي ديگري غير از خريد كردن را براي مقابله با آنها بيابيد.

4- به زماني كه از دست مي دهيد، بينديشيد:
 

احتمالا‌ً با انديشيدن به كل زماني كه براي گشتن در مغازه هاي خاص، ‌يافتن اجناس ارزان قيمت در حراج ها و ورق زدن كاتولوگ ها صرف مي كنيد، وحشت زده خواهيد شد و اين هشدار بسيار مهمي است. آيا واقعاً ترجيح نمي دهيد اين عمر گرانمايه را براي انجام دادن كارهايي مهمتر و ارزشمندتر صرف كنيد؟

5- كنترل موقعيت را در دست بگيريد:
 

براي اين كه بدانيد واقعاً‌ چقدر خرج مي كنيد، از خريد قسطي اجناس غيرضروري و استفاده از كارت اعتباري خودداري كنيد. بهاي همه چيز را نقد و كامل پرداخت كنيد. فقط هنگامي زير بار وام برويد كه اين وام براي خريد كالايي غير منقول، ‌مانند زمين يا خانه به مصرف برسد.

6- همه چيز را يادداشت كنيد:
 

يك روش ديگر براي آگاه شدن از ماجرا، نگه داشتن يادداشت روزانه از تمام اقلام خريداري شده و ذكر احساس شما در زمان خريد كردن است. يادداشت كردن اهداف اقتصادي خودتان نيز مي تواند بسيار مفيد باشد. به اين ترتيب بر آنچه واقعاً‌ اهميت دارد، متمركز خواهيد شد.

7- مراقب باشيد كه از هر وسوسه اي دوري كنيد:
 

اگر مطمئن هستيد كه مشكل داريد، سعي كنيد كه از حراجي ها، فروشگاه هاي بزرگ و مراكز خريد دوري كنيد. اگر نمي توانيد به كلي آنها را ناديده بگيريد، فهرستي تهيه كرده و از آن پيروي كنيد و تنها زماني به گشت زدن و تماشاي مغازه ها برويد كه همه آنها تعطيل باشند. تمام كاتالوگ ها و كتابچه هاي راهنماي مغازه ها را دور بريزيد و به خصوص هنگام سفر و سياحت بسيار مراقب ولخرجي هاي خود باشيد. اگر رفتن شما به مركز خريدي كه براي تان بسيار وسوسه انگيز است، ضرورت دارد‌، حتماً‌ يك دوست قابل اعتماد را با خود همراه كنيد و از او بخواهيد كه در پيروي از فهرست خريد به شما كمك كند.

8- جايگزيني سالم براي عادت خريد كردن بيابيد:
 

هنگامي كه با تمايل مقاومت ناپذير خريد كردن مواجه شديد، خود را با فعاليتي نظير قدم زدن (بدون همراه بردن كيف پول) با يك فعاليت ديگر مشغول كنيد تا اين تمايل شديد بگذرد.

9- امكانات خود را گسترش دهيد:
 

به جاي اين كه تمام وقت خود را به خريد كردن اختصاص دهيد، مي توانيد به كارهاي خيريه داوطلبانه، گذراندن وقت بيشتر با خانواده تحصيل و مطالعه كتاب هايي عالي بپردازيد. ورزش كرده و اهداف ديگري كه در زندگي داشته ايد را به سرانجام برسانيد. به خصوص يافتن روش هايي براي ياري رساندن به ديگران مي تواند بسيار رضايت بخش باشد.

10- اگر نيازمند كمكي خارجي هستيد، بلافاصله دست به كار شويد:
 

اگر احساس مي كنيد كه عادت خرج كردن تان از كنترل خارج شده است و شما نمي توانيد به تنهايي با آن مبارزه كنيد. بدون اتلاف وقت به دنبال كمك هاي حرفه اي روان شناسان و مشاوران باشيد. در گروه هاي درماني شركت كنيد و اجازه دهيد متخصصان به ياري شما بيايند.
منبع: راه موفقيت - شماره 25