عشاق کوچه هشتم

گزارش توليد «برف روي شيرواني داغ»ساخته محمد هادي کريمي
 

«شاعر مشهوري شب قبل از مرگ، اثري راز آلود به جا مي گذارد و اين اثر ضمن اين که پرسش هايي را در ذهن نزديکان او رقم مي زند، مي تواند به بسياري از سوال ها درباره زندگي و مرگ او پاسخ دهد. تنها راه رسيدن به آرامش قبلي، رمزگشايي از اين موضوع است.»اين داستان سومين فيلم محمد هادي کريمي در مقام کارگردان است.
اولين پلان هاي برف(6) روي شيرواني داغ اول اسفند(1388)در تهران جلوي دوربين رفت. فيلمي که با حضور شهاب حسيني، آنا نعمتي، کورش تهامي، خاطره اسدي، اميرحسين آرمان، فرخ نعمتي و هنگامه قاضياني ساخته شده و اين روزها مراحل فني خود را طي مي کند. برف روي شيرواني داغ به تهيه کنندگي علي لدني ساخته مي شود و با پشت سرگذاشتن تدوين، وارد مرحله صداگذاري شده است. حسن کريمي، حسين غضنفري، عليرضا علويان و بهزاد عبدي، برندگان سيمرغ بلورين برترين فيلمبرداري، تدوين، صداگذاري و موسيقي دروه پيشين جشنواره فيلم فجر نيز مديريت فيلمبرداري، تدوين، صداگذاري و ميکس و موسيقي اين فيلم را برعهده دارند.
محمد هادي کريمي از روزنامه نگاران سينمايي است که سابقه نگارش فيلمنامه براي کارگردان هايي همچون سيروس الوند، پوران درخشنده، مهدي صباغزاده، رحمان رضايي، رضا کريمي و ...را دارد. او در مورد ايده وشکل گيري ساخت اين فيلم مي گويد:«طرح اوليه و ايده خام اين فيلم مربوط به هفت، هشت سال پيش است که آن موقع با اسم"عشاق کوچه هشتم"به ثبت رسيد. چون اين طرح، طرح شخصي تري بود از ابتدا اين فکر را داشتم که اگر زماني امکانش فراهم بشود، آن را خودم بسازم، در همان زمان براي اولين بار پروانه ساخت فيلمنامه"به پشت سرنگاه نکن"را گرفتم که داستانش در ايران و خارج از کشور مي گذشت. اما ساخت آن همزمان شد با بيماري من و اين که تهيه کننده ام از ايران مهاجرت کرد .
پس از آن برخي مسائل سياسي پيش آمد و تغييرات پي در پي مديريتي،باعث شد پس از پنج، شش سال پافشاري روي پروژه و عدم امکان ساخت آن، به سراغ پروژه هاي امکان پذيرتري بروم. دورخيزهايي براي ساخت طرح"عشاق کوچه هشتم"داشتم تا امسال که قرار بود"ساکن طبقه وسط"را بسازم. پروانه ساخت هم گرفتم، اما چون بازيگر محوري ان شهاب حسيني بود و در طول دوماه مي بايست مستمر در سر صحنه مي بود و بازي اودر پروژه شهيد بابايي طول کشيد، متأسفانه فرصت مناسب براي جلوي دوربين بردن اين طرح را از دست داديم. فکر کردم در اين فرصت فيلم ديرگري را کار کنم که شايد نياز به حضور دو ماهه و مستمر شهاب حسيني عزيز نباشد. در اين فاصله طرح "عشاق کوچه هشتم"را با دوستاني که به نظرشان معتقد بودم در ميان گذاشتم. همگي متفق القول بودند که اين کار را خوب است جلوي دوربين ببريم. ضمن اين که خيلي از چيزهايي که "در طرح اوليه، ابتدايي و خام بود، در اين هشت سال برايم حل شده بود و چيزهايي که در قصه و طرح اوليه جاي کار داشت و گنگ بود، در اين مدت پرداخت شده بود. بازنويسي مفصلي کردم و عنوان جديد برف روي شيرواني داغ را براي آن انتخاب کردم. اين ترکيب را از يکي از شعرهاي ماهان حيدري، دستيارم که شاعر و ترانه سراست وام گرفتم. بعد هم مرحله تهيه و توليد پيش آمد. اين طرح را با آقاي علي لدني در ميان گذاشتم و خوشبختانه ايشان هم با ساخت آن موافقت کرد.»کريمي در مورد محتواي فيلمنامه مي گويد:«در اين فيلمنامه وجوه فرهنگي کار بيشتر از وجوهي است که بخواهد مخاطب را به هر شکل و ترفندي به طرف گيشه بياورد. در اين زمانه و با اين شرايط سينما، کم تر تهيه کننده اي تمايل دارد روي چنين فيلم هايي سرمايه گذاري کند. اما آقاي لدني فيلمنامه را دوست داشت و به خاطر ساخت يک فيلم فرهنگي روي اين کار سرمايه گذاري کرد. خوشبختانه مقدمات کار خيلي خوب فراهم شد و توانستيم در دو ماه پاياني سال پيش، پيش توليد و فيلمبرداري را انجام بدهيم.»کريمي در مورد زمان اکران فيلم مي گويد:«هنوز تصميم خاصي نگرفته ايم،اما فکر نمي کنم فيلم را تا جشنواره نگه داريم. جشنواره هم در طول ساليان مختلف نشان داده که هميشه تعدادي از فيلم ها را قرباني مي کند. ضمن اين که خودم خاطره خوبي از جشنواره ندارم. يک سال فيلمنامه مارال جزء پنج فيلمنامه برگزيده هيأت داوران بود، اما در آخرين لحظه معاون سينمايي وقت، نمي دانم به خاطر چه مشکلي که با شخص من داشته، اصرار ميکند اسم من و فيلمنامه از فهرست خط بخورد. هر چند فيلمنامه اين فيلم دو جايزه جهاني گرفت و در چندين جشنواره کانديدا بود، اما اين خاطره تلخ براي هميشه با من باقي ماند. البته نمي خواهم زحمات دوستاني که در بخش هاي مختلف فيلم، چه عوامل فني و چه بازيگران زحمت کشيده اند، ديده نشود، دوستاني که همه عاشقانه و مومنانه به کار اعتقاد داشتند. اما در نهايت تصميم با تهيه کننده است.»کريمي مي افزايد:«به طور کلي برف روي شيرواني داغ يک تجربه جديد براي من است. فيلم قبلي ام يک کار کم پرسوناژ و عاطفي بود و تمام سعي من اين بود که در آن به نوعي سادگي نزديک شوم، اما اين فيلم چه به لحاظ قصه و چه به لحاظ ساختار سينمايي با آن متفاوت است».او ادر انتها مي گويد:«تا کنون هفده فيلمنامه داشته ام؛ از اولينش ساغر تا انعکاس نيروي محرکه همه فيلمنامه هايم از چالش و درگيري و تعاملات مثبت و منفي بين شخصيت ها يا درون يک شخصيت تأمين مي شود، به عبارتي همه درام هاي شخصيت محورند و در اکثريت درونمايه اي معنوي مشترک است، اما قالب ها با يکديگر فرق مي کند. گاه فيلم اجتماعي است همانند رستگاري در هشت و بيست دقيقه و دختران انتظار و شمعي در باد و گاه روان شناختي صرف چون غيرمنتظره يا امشب شب مهتابه و انعکاس. در برف روي شيرواني داغ نقد اجتماعي در همان مايه اول داستان به چشم مي خورد و چالش دروني شخصيت ها پررنگ تر است و آنرا به فيلمنامه مارال شبيه تر مي دانم.»
با اين که آيدين ظريف با کارگردان هاي مختلفي کار کرده، اما بيشتر او را در کارهاي سامان مقدم به خاطر مي آوريم. برف روي شرواني داغ اولين تجربه همکاري او با کريمي است. ظريف مي گويد:«بعد از اين که فيلمنامه را خواندم به نظرم آمد براي طراحي صحنه مي تواند ايده آل و جذاب باشد. قصه تقريبا تک لوکيشن بود و فيلم تک لوکيشن اين امکان را براي طراح صحنه دارد که بيشتر روي آن کار و فکر کند.البته براي تک تک عوامل اين چالش جذاب وجود دارد.در اين کار نماهاي متنوعي داريم . در لوکيشني که در اختيار داشتيم حدود ده روز را صرف بازسازي کرديم، چون زياد در فيلم ها و سريال ها از آن استفاده شده بود که براي من آزار دهنده بود. برايم مهم بود بيننده متوجه نشود اين لوکيشن را در جاهايي ديگري ديده، که اگر متوجه شود ما باخته ايم. براي همين سعي کرديم از فضاي آن آشنايي زادايي کنيم و با ساخت و ساز و جاهايي براي نورپردازي سعي کرديم پلان هاي متوع تري بگيريم و پلان تکراري نداشته باشيم.»ظريف در مورد لباس هاي اين فيلم هم مي گويد:«قصه ما در يک روز دارد اتفاق مي افتد که پس از مرگ استاد است و در نتيجه شخصيت ها يک لباس ترجيحاً مشکي دارند که به مراسم ختم يا آماده سازي ختم استاد آمده اند. البته در فيلم فلاش بک هايي داريم که عمدتاً در خانه استاد و برخي در جاهاي ديگر اتفاق مي افتد که در آن ها لباس هاي شخصيت ها تغيير مي کرد . با اين که فيلمبرداري مان در زمستان بود، سعي کرديم در فلاش بک لباس ها به شکلي باشند که تداعي کننده بهار يا پاييز باشند و نسبت به زمان حال فيلم تنوع ايجاد کنيم.»
بابک اردلان، يکي از برادران صدا بردار اردلان در اين فيلم طبق گفته صداگذار کار، صدايي بسيار مناسب را تحويل داده است. اردلان در اين باره مي گويد:«تا آن جا که توانستم و مي دانستم، سعي کردم بي نقص کارکنم. در واقع کار خودم را انجام دادم و کار را براي خودم سخت نکردم و با مقوله صدابرداري اين کار خيلي راحت برخورد کردم.»اردلان معتقد است صدابرداري اين فيلم خيلي هم سخت نبوده:«بيشتر فيلم در يک لوکيشن و يک فضا بود با صحنه هاي برفي و ديالوگ هاي زياد که به خاطر افکت ها ديالوگ هاي استاد و ماهان را همان جا تکرار کرديم. مشکل عمده کار اين بود که لوکيشن اصلي نزديک خيابان بود و آمبيانس زيادي داشت. سعي کرديم با ترفندهاي مختلف اين آمبيانس ها را بيندازيم.»اردلان در پايان مي گويد چون اين فيلم پربازيگر بوده از دو بوم من استفاده کرده اند.»
سيد عليرضا علويان اخيراً در فيلم هاي خاصي کار صداگذاري را برعهده داشته، از جمله در آناهيتا، سينما سوخته و حالا برف روي شيرواني داغ. او در مورد اين که آيا به شکل اتفاقي در اين فيلم ها کار صداگذاري را انجام داده، مي گويد:«نه اتفاقي بوده ، نه غير اتفاقي. در واقع من با کارگردان هايي کار کرده ام که نوع فيلمسازي شان متفاوت است. براي من شخصيت کارگردان و فيلم هاي قبلي او مهم تر است تا مضمون فيلم. اگر هر کدام از کارگردان هاي اين فيلم ها مثلا فيلم طنز هم بسازند حاضر به همکاري با آن ها هستم.»علويان که پيش از اين در امشب شب مهتابه با محمد هادي کريمي کار کرده، در مورد فضاي برف روي شيرواني داغ مي گويد:«فضاسازي در اين فيلم به شدت به چشم مي خورد، در واقع فضاسازي اي که به منظور پررنگ کردن لايه هاي زيرين داستان وجود دارد. بايد يک جوري صداها در همان حال و هوا باشد. صداها بايد داراي شخصيت و لايه پردازي شده باشد، جاهايي شنيده شود و جاهايي نه.»علويان در مورد نوع ارتباطش با کارگردان ها مي گويد:«معمولا اگر کار اولم با کارگرداني باشد زياد با هم در ارتباطيم تا جنس کارش را بدانم متوجه درکش نسبت به صدا بشوم. اما اگر با او تجربه داشته باشم، کار را مرحله بندي مي کنم پس از پالايش صدا و ديالوگ ها يک مرحله و بعد از اتمام کار هم يک مرحله. البته تا حالا اتفاق نيفتاده کاري را انجام دهم که برخلاف نظر کارگردانش باشد و هميشه در راستاي اهداف کارگردان کار کرده ام. در اين کار بخصوص هم دکتر کريمي يکي دو بار موقع کار روي ديالوگ ها به استوديو آمده اند. ايشان نسبت به نوشته هايشان و نوع اداي ديالوگ ها بسيار حساس هستند. فکر مي کنم اين فيلم بيشتر نوعي گروتسک معناگرا است صداگذاري اين فيلم با ساير فيلم هايم فرق مي کند و اين فيلم يکي از سخت ترين کارهايم است.»علويان در پايان مي گويد:«واقعا صدابرداري اين کار سخت و ويژه بوده و بايد بگويم بابک اردلان به نحو احسن کارش را انجام داده است. با اين صدابرداري خوب، ديگر احتياج نيست مثل بعضي از کارها وقتم را صرف درست کردن ديالوگ ها کنم و صرفا فضاسازي و کار بر روي افکت ها را انجام مي دهم.»
بهزاد عبدي، آهنگساز ايراني مقيم اوکراين درباره حضورش در برف روي شيرواني داغ مي گويد:«آقاي علويان، صداگذار کار به من زنگ زد و گفت فيلم خوبي است ساخته آقاي کريمي که احساس مي کنم شما مي تواني آن را انجام بدهي. پس از تماس با آقاي کريمي به ايران آمدم و فيلم را ديدم.»عبدي در اوکراين با ارکستر بزرگي کارهاي موسيقي فيلم هايش را انجام مي دهد که از آن جمله ميتوان به اپراي مولوي، اپراي عاشورا و ساخت موسيقي متن فيلم هاي فرزند صبح و آل اشاره کرد. او در اين رابطه مي گويد:«موقع ساخت موسيقي استانداردهاي جهاني بايد رعايت شود. متأسفانه ديده مي شود با دو دگمه موسيقي را عاشقانه مي کنند يا با دو دگمه ديگر آن را دلهره آور. متأسفانه از آدم هايي که ناخالص هستند در موسيقي استفاده مي شود.اما آقاي کريمي دوست داشتند کار به صورت حرفه اي انجام شود. ما در اين ارکتسر نوازندگاني از آمريکا، آلمان و ...داريم. همان طورکه مي دانيد آهنگسازهاي بزرگ دنيا هر کاري که روي موسيقي فيلم انجام مي دهند باحساب و کتاب است، حالا حتي اگر از موسيقي الکترونيک هم استفاده کنند، با توجه به نياز فيلم است، نه بي دانشي. ما هم سعي مي کنيم در حد توان کاري با استانداردهاي جهاني ارائه کنيم.»عبدي در پايان مي گويد:«موسيقي بايد بيانگر حس تصوير باشد . منطقي نيست که با حجم زياد قصد به رخ کشيدن موسيقي را داشته باشيم. گاهي وقت ها در فيلم هاي بزرگ دنيا مي بينيم که در سراسر فيلم از يک ساز استفاده مي کنند. احساس مي کنم موسيقي برف روي شيرواني داغ بايد موسيقي اي عاشقانه باشد، موسيقي اي با حجم مناسب در حد خود فيلم. به نظرم براي اين فيلم ارکستر سمفونيک لحظاتي مي تواند کمک کند. بخصوص در صحنه اي در فيلم که بايد ارکستر با شکوهي داشته باشد.»
کورش تهامي در مورد حضورش در آخرين ساخته محمد هادي کريمي مي گويد:«چند بار قرار بود با آقاي کريمي همکاري داشته باشم که متأسفانه به خاطر گرفتاري هاي کاري من، اين همکاري صورت نگرفته بود. البته در متن هايي از ايشان کار کرده بودم. »تهامي در مورد کريمي کارگردان مي گويد:«فکر مي کنم ايشان به عنوان کارگردان دغدغه هاي خاص خودشان را دارند،
اما پيشنهادها را مي پذيرفتند و در اين زمينه آدم نسبتا بازي هستند که جزء نقاط مثبت کارگرداني محسوب مي شود. به هر حال يکي از خوبي هاي کارگرداني که نويسنده خوبي هم باشد، احاطه بيشترش به متن است ودر فرايند نوشتن متن، زير و بم هايي که در فيلمنامه احتياج هست را با دقت بيشتري مي گنجاند. البته اگر محدوديت ها و امکانات موجود اجازه دهد چيزي که در ذهن کارگردان هست اجرا شود.»تهامي در مورد نقشش در اين فيلم مي گويد:«در واقع داستان اين فيلم راجع به استاد و شاعري است که اتفاقي برايش مي افتد. ايشان تعدادي شاگرد دارند که به خاطر آن اتفاق دور هم در منزل استاد جمع مي شوند. آن ها کساني هستد که در چند سال گذشته نزديک ترين آدم ها به استاد بوده اند. نقش يکي از شاگردها را من ايفا مي کنم.»تهامي در مورد شباهت اين نقش با نقش دانشجويي که در به رنگ ارغوان ايفا کرده بود، مي گويد:«نقش من در برف روي شيرواني داغ از نظر مالي وضعيت خيلي خوبي دارد و ديگر خيلي هم دانشجو نيست و در اين صورت مقطع خاص به خاطر نزديکي با استاد در جمع حضور دارد. در ضمن از لحاظ نوع پرداخت نقش متفاوتي است و چندان جنبه هاي مثبت در وجود او نيست.»تهامي در مورد نوع انتخاب نقش هايش در سينما مي گويد:«خيلي برايم مهم است که در کاري که به عنوان بازيگر هستم، از حداکثر انرژي ام براي ايفاي نقش استفاده کنم و نقش، چالش هايي را داشته باشد که من را به جنب و جوش بيندازد. از نقش هاي اصلي تک بعدي خوشم نمي آيد، نقش هايي که در تمام طول فيلم حضور دارند، اما در پيشبرد و روند شکل گيري اثر تأثيري ندارند حالا چه در سينما و چه در تلويزيون.در سينما شايد دير اکران شدن فيلم هاي من، از جمله به رنگ ارغوان و شبانه پيگيري اين روند براي منتقدان ومخاطبان يک مقدار دچار خلل کرده بادشد. اگر اين فيلم ها در زمان خودشان اکران مي شد باعث نمي شد بين کارها و فعاليت هايم در سينما فاصله بيفتد.»
خاطره اسدي در مورد اولين همکاري اش با محمد هادي کريمي در برف روي شيرواني داغ مي گويد:«فيلم هاي آقاي کريمي را ديده بودم، اما غير منتظره را بيشتر دوست داشتم. از طرف دفتر فيلم با من تماس گرفته شد و بعد از خواندن فيلمنامه چند روز بعد با آقاي کريمي صحبت کردم و در نهايت توافق شد در اين کار حضور داشته باشم.»اسدي در مورد کار با کريمي مي گويد:«ايشان از کارگردان هايي نيست که به بازيگر استرس وارد کند و همکاري بسياري خوبي با ايشان داشتم. آقاي کريمي جنس بازي را مي شناسد و در صحنه به خوبي بازيگرها را کنترل مي کنند.»اين بازيگر جوان در مورد فيلمنامه برف روي شيرواني داغ مي گويد:«فيلمنامه خيلي خوش ريتم و خوش داستان بود و در آن همه دارند راجع به يک استاد صحبت مي کنند.درواقع فلاش بکي به خاطره هاي زده مي شود و تم فيلمنامه راجع به قضاوت کردن است. در اين فيلمنامه آقاي کريمي ديالوگ ها و تمثيل هايي به کار برده بود که خيلي آن ها را دوست داشتم.»اسدي در پايان در مورد همکارانش در اين پروژه مي گويد:«بازيگراني خوب و خوش انرژي در اين کار بودند و همکاري خوب و نزديکي با هم داشتيم. خوشبختانه در اين فيلم براساس فيلمنامه جلو مي رفتيم و کار خيلي بداهه نبود. با ساير بازيگران قبل از شروع فيلمبرداري، طبق ميزانسن و فيلمنامه تمرين و هماهنگ مي کرديم ودر طول فيملبرداري مشکلي نداشتيم .»
هنگامه قاضياني ، برنده سيمرغ بلورين بهترين بازگير نقش اصلي زن از بيست و ششمين جشنواره فيلم فجر در مورد حضورش در برف روي شيرواني داغ مي گويد:«من در اين فيلم فقط در يک سکانس حضور دارم، اما نقش را به دليل پذيرفتم که نسبت به فيلمنامه هاي اخير که حتي براي نقش اول به من پيشنهاد شده، فيلمنامه بسيار بهتري داشت. احساس کردم که آن قدر برخي فيلمنامه ها نامربوط اند که اين يک سکانس به آن ها برتري دارد.»قاضياني در مورد اين که آيا پس از گرفتن سيمرغ بلورين فقط به بازي در نقش هاي خاص مي انديشد، مي گويد:«من قبل از به همين سادگي هم بازگري نبودم که در هر کاري حضور پيدا کنم. سايه روشن(حسن هدايت)را در سال (1379)کار کردم که اولين فعاليت هنري ام بود و درست است که با شکست تجاري مواجه شد، اما فيلمنامه خوبي داشت. حسن هدايت هم اگر هر کاري کرده، سينما را بي آبرو نکرده. بازي در مقابل آقاي انتظامي خيلي چيزها به من ياد داد، از جمله به لحاظ تفکر کاري. همين هم باعث شد مسير خاصي را در ادامه براي خودم انتخاب کنم. موضوع انتخاب فيلمنامه ، سليقه اي است و من و بازيگران ديگر در انتخاب نقش ها فقط تفاوت سليقه داريم و اين دليل به برتري فکر و انديشه کسي برديگري نيست. البته اصولاً چون من از محافل سينمايي دور هستم ودر گرفتن نقش روابط اجتماعي خيلي موثر است، شايد کم کارتر شده ام. متأسفانه جديت در کار يعني بداخلاقي. چون من فقط مي روم سرکار و از آن جا به خانه و به زندگي خانواده بيشتر از خيلي چيزها اهميت مي دهم. در اين دايره جايي ندارم. متاسفانه چيزهايي که تا ديروز شرارت به حساب مي آمد، امروزه فضيلت است. من براي به دست آوردن اين شخصيت(39)سال صبر کرده ام.، پس امروز نمي توانم تغيير ش بدهم.»قاضياني در مورد ارتباطش با کارگردان مي گويد:«اولين چيزي که کنجکاوي مرا برمي انگيخت که در اين فيلم کار کنم، اين بود که آقاي کريمي کارگرداني مؤلف است، دست به قلم و اهل مطالعه است. قبل از پذيرش نقش، پنج شب رفتم سرصحنه و ديدم خيلي سر صحنه جان مي گذارد. در سکانس خودم که مونولوگ بود، او برايم نقش را کاملاًجا انداخت و گفت نقش را با چه لحني مي خواهد . حتي دليل نوع گريه زن را برايم توضيح داد. من در اين فيلم نقش اول نيستم که برايش تبليغ کنم، اما فکر مي کنم کار خوبي خواهد شد. به نظر من آقاي کريمي در شيوه رفتاري سرصحنه بسيار هنرمند است. چيزي که براي من هميشه مهم بوده و اين روزها بيشتر مهم است، اخلاق است ودوست دارم با کارگردان هايي که کار مي کنم اولين شرط انسانيت، يعني اخلاق را سرصحنه به جا آورند.»قاضياني در پايان مي گويد:«اين کار داراي فيلمبرداري با دقت و بازي هاي خوبي است. فکر مي کنم نقشي که براي شهاب حسيني نوشته شده، او را از نقش هايي که اخيراً ايفا کرده دور مي کند . خودم هم با اين که در يک سکانس، نقش آن چناني نداشتم، اما با يک تيپ متفاوت ظاهر شده ام و يک شخصيت تازه نسبت به بازي هايي که تا امروزه داشته ام، ايفا کرده ام.»
نويسنده فيلمنامه و کارگردان:محمد هادي کريمي. مديرفيملبداري:حسن کريمي. صدا بردار:بابک اردلان. طراح صحنه و لباس:آيدين ظريف. طراح چهره پردازي:ايمان اميدواري. تدوينگر:حسين غضنفري. صداگذاري و ميکس:عليرضا علويان. آهنگساز:بهزاد عبدي. مديرتوليد:بهمن گودرزي . بازيگران :شهاب حسيني، آنا نعمتي ، کورش تهامي، خاطره اسدي، اميرحسين آرمان، فرخ نعمتي و هنگامه قاضياني. تهيه کننده:علي لدني.
منبع:صنعت سينما شماره 96.