کيفر

به روايت حسن فتحي، کارگردان
 

سومين ساخته سينمايي حسن فتحي(سازنده چند تله فيلم و سريال موفق و در رأس شان شب دهم،مدار صفر درجه و ميوه ممنوعه)پس از دو فيلم متفاوت ازدواج به سبک ايراني و پستچي سه بار در نمي زند، بار ديگر نشان از ذوق آزمايي و زور آزمايي اين کارگردان کاربلد و خوش قريحه سينماي ايران -اين بار در گونه ملودرام اجتماعي يا نوعي فيلم نوار ايراني-دارد که نتيجه نيز به مدد تعليق هاي فيلمنامه پروپيمان عليرضا نادري(و به سياق آثار پيشين او، پر از گفتار هاي نغز و دلنشين)و همچنين شاخصه هاي فني خوب و بازي هاي تاثيرگذار، تبديل به فيلمي سرگرم کننده و ديدني-همچنين هشدار دهنده به لحاظ رويکردهاي غلط عاطفي و رواني پيرامون مان-شده است. اما نکته آخر، تأسف براي سينمايي ست که هنوز تلفن هاي شب آخر، وضعيت نمايش يا عدم نمايش آثار آن را تعيين مي کنند؛ چنان که نمايش اعلام نشده و پيش از موعد کيفر، عملا راه را براي تبليغ شايسته تر و ارتباط وسيع تر مخاطبان با آن سد کرد.
کارگردان:حسن فتحي. نويسنده فيلمنامه:عليرضا نادري. مدير فيلمبرداري:حسين جعفريان. طراح صحنه و لباس:آتوسا قلمفرسايي. طراح چهره پردازي:سعيد ملکان. صدابردار:عباس رستگارپور. صداگذار:علي حسيني. تدوينگر:حسن حسندوست. موسيقي :فردين خلعت بري. جلوه هاي ويژه:محسن روزبهاني. مدير توليد:مجيد معدني. بازيگران:مريلا زارعي، امير جعفري. مصطفي زماني، هانيه توسلي، هومن برق نورد، جمشيد شاه محمدي، امير حسين فتحي، کيانوش گرامي و جمشيد هاشم پور، انوشيروان ارجمند، مينا جعفرزاده، پرديس افکاري. تهيه کننده:سعيد سعدي. محصول (1388)فدک فيلم و زلال فيلم، رنگي(95)دقيقه ،پخش از نسيم صبا فيلم.
برزو به جرم قتل غيرعمد در آستانه اعدام قرار دارد. برادرش سيامک همراه با زن و بچه برزو و دوستي به نام جمال تلاش مي کنند تا پول ديه را فراهم کنند و از خانواده مقتول رضايت بگيرند. اما درست وقتي خانواده مقتول راضي به گرفتن ديه شده اند، دزد پول ها را ميزند و سيامک هم در جستجوي دزدها ناپديد مي شود. او بعد از چند روز برمي گردد در حالي که برزو اعدام شده و همه خانواده سيامک را مسئول مرگ برادرش مي داند. سيامک براي اثبات بي گناهي خود تنها سرنخي را که دارد دنبال مي کند و متوجه مي شود برزو دشمناني داشته که در پي به قتل رساندن او بوده اند. تلاش سيامک براي کشف حقيقت او را با چهره واقعي برادرش مواجه مي کند. که وارد کننده مواد مخدر به ايران بوده و متوجه مي شود همه کساني که در طول اين سال ها به نحوي از او آسيب ديده اند، براي انتقام از برزو نقشه کشيده بودند. اما کسي که پشت پرده همه اتفاقات قرار دارد کسي نيست جز رفيقي قديمي که بروز عشقش را از او دزديده بوده است.
عليرضا نادري به جز اين که نويسنده خوبي در تئاتر، تلويزيون و سينما است، دوست خوبي هم هست. او فيلمنامه را به من پيشنهاد کرد و چون کارش را دوست دارم از آن استقبال کردم. پس از مطالعه فيلمنامه متوجه شدم تعلقات خاطر خودم هم در آن وجود دارد. طي هفت هشت ماه به کمک خود نادري فيلمنامه را بازنويسي کرديم و وقتي به توليد نزديک شديم، بخش هايي را مجدداً خودم بازنويسي کردم و سعي کردم فضاي قصه را بيشتر به فضاي ذهني خودم نزديک کنم.

چند سال پيش با آقاي سعدي يک تله فيلم کار کرديم. به نظر من ايشان تهيه کننده اي فوق العاده سالم با نگاه فرهنگي است و اميدوارم نظاير ايشان در سينماي ما زياد شوند. ايشان نگاه کاسبکارانه و مقتصد و سوداگرانه ندارد. هر دو علاقمند به انجام کار ديگري با هم بوديم، حتي يکي دو خيز برداشتيم و قرار بود ساخت فيلمي برمبناي سينماي جنگ را انجام دهيم که با توفيق روبه رو نبود. وقتي نادري پيشهاد ساخت فيلمنامه کيفر را داد، آن را به آقاي سعدي دادم و ايشان پس از مطالعه براي توليد آن اظهار علاقه کرده و در نتيجه تلاش براي ساخت فيلم شروع شد.
براي من هميشه پشت صحنه اهميت بيشتري از جلوي دوربين دارد. خوشحالم که با گروهي از بهترين عوامل سينماي ايران کار کردم. کار با آقاي جعفريان فوق العاده است. کيفيت کار ايشان بسيار بالاست و گروه خوب و زحمتکشي دارد. با فيلمبرداران زيادي کار کرده ام، اما با ايشان همکاري فوق العاده اي داشتيم و از زندگي کاري با هم لذت برديم. ايشان روحيه پاک و سالم و صافي دارد که من را ياد کودکي و بازي هاي کودکانه ام مي اندازد. طراح صحنه و لباس مان خانم قلمفرسايي غيرتمندتر از خيلي از مردهاي سينماي ايران است. با غيرت و تعصب و دلسوزي کار مي کند وهمراه و همدل است. صدابردار خيلي خوبي داشتيم که اصلا صدايش را در صحنه نمي شنيديم. آقاي رستگارپور بسيار محترم و نجيب و کاربلد است. طراح چهره پردازي ، دوست خوبم سعيد ملکان، آدمي بسيار توانا، اما فوق العاده فروتن است. در اوج توانايي و موفقيت، با خضوع است و خيلي از مجريان گريم علاقمند به کار با او هستند، ضمن اين که دوست و مشاور خوبي است. با برنامه ريز کار آقاي محمد رضا رستمي حدود چهارده پانزده سال است که کار مي کنم. از دستياران کارگردان و منشي صحنه و کليه عوامل اين فيلم خيلي راضي هستم. بازيگران اين فيلم هم همگي حضور خوبي داشتند اميدوارم در اکران هم مخاطب بتواند حضور خوب اين بازيگرها راحس کند.
مشکلات هميشه هست و تا صد سال ديگر هم در اين سينما وجود خواهد داشت. آن هم به برخي ساختار و شاکله سينماي ايران برمي گردد که ريشه هاي فرهنگي و اقتصادي دارد و به افراد برنمي گردد. ما بايد به متن مشکلات نگاه کنيم، به انتخاب هايي که مي کنيم که چقدر درست عمل کرده ايم. بخش خصوصي سينماي امروز لرزان و ترسان و شکننده است، پس بايد مواظب خود ش باشد. يا بايد کار کمدي بسازد که بفروشد و يا اگر بخواهد فيلمي بسازد که تعهد و رسالت و عمق داشته باشد، ريسک بزرگي است. فيلمسازي مثل زندگي مي ماند آدم در زندگي هم به همه آرزوهايش نمي رسد، اما سعي مي کنيم خوب زندگي کنيم. فيلمسازي هم به همين شکل است. در کيفر تعدادي از بهترين و هنرمندترين آدم هاي اين حرفه دور هم جمع شدند و اگر با اين ترکيب فيلم خوب در نيامده، مقصر اصلي من هستم، نه فرد ديگري. بچه هايي که زيرمجموعه گروه بودند، شبانه روزي کار کردند. بدون اغراق روزي پانزده شانزده ساعت کار کردند. شرايط مالي پروژه خيلي خوب نبود، اما آن قدر آدم هاي پروژه خوب و درست بودند که فقط جمع شده بودند تا يک کار آبرومند و
خوب عرضه کنند . در نهايت تلاش من و دوستانم اين بود که براي سينماي بدنه فيلم خوبي بسازيم که هم ظرايف زيبايي شناسي وتعهدات روشنفکري را در آن ببينيم و هم جاذبه و شرايط سينماي عامه پسند را داشته باشيم که مخاطب عام را جذب کنيم.
هميشه بازي در آثار داستاني برايم حائز اهميت است. شايد بيشترين انرژي ام در کارگرداني را صرف رسيدن به بازي هاي خوب بازيگران مي کنم. اين گونه نيست که آن ها را رها کنم که هر کاري مي خواهند بکنند. ثانيه به ثانيه، فريم به فريم و پلان به پلان مساله بازيگري را مد نظر قرار مي دهم. معمولاً کساني که دل به دلم مي دهند و شش دانگ به من اعتماد مي کنند، ضرر نديده اند. وقتي بازيگري با شور وشعف و علاقه سرصحنه مي آيد، هر چيزي راجع به بازيگري بلدم و ياد گرفته ام خرجش مي کنم و اين برمي گردد به توجه وسواس گونه من به بازي ها و بازيگران. رنج آور ترين اتفاق يا بدترين توهين به من اين است که بازيگري روي صحنه بيايد و ببينم کاري براي نقشش نکرده. معمولاً اين جور بازيگرها کار اول و آخرشان با من خواهد بود. برعکس لذت بخش ترين چيز برايم اين است که بازيگر براي نقش وقت گذاشته و کار کرده. بازيگر قابل احترام و کوشا، حرفه اش را ممر درآمد نمي داند و حرفه اش برايش مقدس است. وقتي با چنين بازيگري روبه رو ميشوم، وظيفه شغلي و اخلاقي ام باعث مي شود داشته ايم را در اختيارش بگذارم. چنين رابطه اي باعث شده به زعم بسياري، در آثار من، بازي ها موفق و چشم گير به نظر بيايند.
شخصاً مخالف اکران کيفر در اين زمان بودم، اما تهيه کننده دلايل خود راداشت. طبق نظر سنجي ها پيش بيني مي شد کيفر يکي از پرفروش ترين فيلم هاي امسال سينماي ايران باشد. اما شرايط اکران اين موقعيت را از فيلم گرفت. يکي از جريان هايي که سينماي ايران هم اکنون دچار آن است. ساختن فيلم هاي نازل تجاري است. فيلم هايي که در توليد چند روزه با فيلمنامه اي سطحي و نازل و قصه اي کليشه اي با بافت کمدي ساخته مي شود و متاسفانه با اقبال عمومي سينما داران نيز روبرو مي شود . جريان بعدي، سينماي دولتي است که مورد حمايت مسئولين است. اين آثار امکانات بسيار خوبي دريافت مي کنند و حتي رقم هاي ميلياردي براي توليد فيلم در اختيار دارند. اما جريان بعدي سينماي مستقل است که به مخاطب اهميت ميدهد وعلاوه برسرگرمي تامل برانگيز است . متاسفانه اين جريان در شرايط فعلي بسيار شکننده شده است. نمونه آن همين کيفر است. فيلمبرداري اين فيلم حدود دوماه و نيم طول کشيد. ما شرايط سختي را تحمل کرديم و فيلم در حدود(700)ميليون تومان هزينه داشت، اما در حال حاضر همزمان با جام جهاني فوتبال بعيد مي دانم حتي بخشي از هزينه خود را برگرداند.اما مطئن هستم وقتي فيلم را ببينيد فکر نمي کنيد وقتتان تلف شده است.
منبع:صنعت سينما شماره 96.