صحنه کوچک

همه اليور توئيست هاي سينما
 

به بهانه نمايش نسخه پولانسکي از تلويزيون
به جرئت مي توان گفت که اليور توئيست رمان معروف چارلز ديکنز که در 1838 منتشر شد، به همراه آرزوهاي بزرگ، اثر ديگر اين نويسنده سرشناس بريتانيايي، از معروف ترين رمان هاي تاريخ ادبيات هستند. داستان پسربچه يتيم و آوارگي هاي او در خيابان هاي لندن به دفعات مضمون اقتباس هاي سينمايي و تلويزيوني بوده است.
رمان ديکنز داستاني است پر از نيش و کنايه و طنز تلخ که به خوبي دورويي و تزوير دنياي خود را منعکس مي کند.
نخستين فيلمي که با اقتباس از اين رمان ساخته شد، فيلمي بود به همين نام به کارگرداني ج. استيوارت بلکتن با بازي اديت استوري در نقش اليور و ويليام هامفري در نقش فاگين پير. اين فيلم کوتاه در سال 1909 ساخته شد. فهرست زير شامل ديگر فيلم هايي است که تاکنون بر مبناي رمان ديکنز ساخته شده است.

اليور توئيست (1910)
 

کارگردان: کاميل دومورهون، بازيگران: ژان پري ير، محصول فرانسه، سياه و سفيد، صامت.

اليور توئيست (1912)
 

بازيگران: ويني برنز، نات سي. گوودوين، موريتيمر مارتين، بئاتريس مورلند، محصول آمريکا، سياه و سفيد، صامت.
توضيح: يکي از نخستين فيلم هاي بلند آمريکايي، از پنج حلقه فيلم، تنها چهار حلقه باقي مانده است.

اليور توئيست (1912)
 

فيلمنامه نويس و کارگردان: تامس بنتلي، بازيگران: آيوي ميليس، جان مک ماهن، هري روستن، آلما تيلور، محصول بريتانيا، سياه و سفيد، صامت.
توضيح: اين فيلم بر مبناي نخستين فيلمنامه بلند در بريتانيا ساخته شد. نخستين مستند بلند بريتانيا شش ماه پيش از آن ساخته شده بود.

اليور توئيست (1916)
 

فيلمنامه نويس: وينتروپ ايمز، کارگردان: جيمز يانگ، بازيگران: مري دورو، تالي مارشال، هوبارت بوسورث، السي جين ويلسن، محصول آمريکا، 50 دقيقه، سياه و سفيد، صامت.

اليور توئيست (1919)
 

کارگردان: مارتون گاراس، بازيگر: ينو تورش، محصول مجارستان، سياه و سفيد، صامت.

اليور توئيست (1920)
 

کارگردان: لوپو پيک، محصول آلمان، سياه و سفيد، صامت.

اليور توئيست، جونير (1921)
 

داستان: اف. مک گرو ويليس، کارگردان: ميلارد وب، بازيگران: هارولد گودوين، کلارنس ويلسن، جي. ريموند ناي، ايرنه هانت، محصول آمريکا، سياه و سفيد، صامت.

اليور توئيست (1922)
 

فيلمنامه نويس: والتر آنتوني، کارگردان: فرانک لويد، بازيگران: جلي کوگان، لان چيني، ژرژ سيگمان، کليدي براک ول، محصول آمريکا، 74 دقيقه، سياه و سفيد، صامت.

اليور توئيست (1933)
 

فيلمنامه نويس: اليزابت ميهن، کارگردان: ويليام جي. کوئن، بازيگران: ديکي مور، ايروينگ پيچل، ويليام بويد، دوريس لويد، محصول آمريکا، 80 دقيقه، سياه و سفيد.
توضيح: فيلمي نه چندان شناخته شده که عملاً تحت الشعاع فيلم هايي قرار گرفت که بعدها با اقتباس از رمان چارلز ديکنز ساخته شد. اما با اين فيلم موجي از اقتباس سينمايي از آثار ديکنز به راه افتاد که پنج سال طول کشيد. آرزوهاي بزرگ (1934، روايتي اکنون فراموش شده با بازي جين وايات و فيليپس هولمز)، تاريخ شخصي، ماجراها، تجربيات و مشاهدات ديويد کاپرفيلد جوان تر (جورج کيوکر/1935) با بازي بازيل رابتون و لايونل باريمور، راز ادوين درود (استيوارت واکر/ 1935) با بازي کلود رينز، داستان دو شهر (جک کانوي/ 1935)، فيلمي پرفروش با حضور رانلد کولمن و اليزابت آلن و يک سرود کريسمس (ادوين آل. مارين/ 1938) با بازي رجينالد اوئن.

اليور توئيست (1948)
 

فيلمنامه نويس: استنلي هينز، کارگردان: ديويد لين، بازيگران: جان هاوارد ديويس، الک گينس، رابرت نيوتن، کي والش، محصول بريتانيا، 116 دقيقه، سياه و سفيد.
توضيح: اين دومين فيلمي بود که ديويد لين با اقتباس از آثار ديکنز ساخت. در پي موفقيت آرزوهاي بزرگ (1946)، ديويد با تعداد زيادي از همکاران خود در آن فيلم مجدداً همکاري کرد، از جمله تهيه کننده ها، رانلد نيم و آنتوني هيولاک- آلن؛ فيلم بردار؛ گاي گرين؛ تدوينگر، جک هريس؛ طراح صحنه، جان براين و بازيگر، الک گينس، از اين فيلم و همين طور اقتباس موزيکال اليور! (1968) به عنوان بهترين اقتباس سينمايي از اين رمان ياد مي شود. نمايش فيلم عاري از جنجال نبود، به خصوص در مورد تصويري که الک گينس از فاگين ارائه داد. بعضي ها آن را يهود ستيزانه تعبير کردند. فيلم تا سال 1951 در آمريکا به نمايش در نيامد و هنگام نمايش نيز هفت دقيقه از صحنه هايي که الک گينس در آن حضور داشت، حذف شد. نمايش فيلم در اسرائيل نيز در ابتدا ممنوع اعلام شد، همين طور در مصر، چرا که به عقيده مصري ها، فيلم رويکردي توأم با همدردي نسبت به فاگين داشت. در برلين نيز نمايش فيلم در 1949 با جنجال همراه بود.

اليور! (1968)
 

فيلمنامه نويسان: لايونل بارت و ورنن هريس (برمبناي کتابي از لايونل بارت)، کارگردان: کارول ريد، بازيگران: مارک لستر، ران موودي، اليور ريد، شاني واليس، محصول 1968 بريتانيا، 153 دقيقه.
توضيح: ابتدا صحبت هاي مبني بر حضور ريچارد برتن و اليزابت تيلور در نقش بيل و نانسي و لارنس هاروي يا پيتر سلرز در نقش فاگين مطرح شد، ولي در نهايت دست اندرکاران فيلم از ران موودي خواستند نقش فاگين پير را- که پيش از آن در اجراي صحنه اي از اين نمايشنامه برعهده داشت- تکرار کند. ساير بازيگران فيلم را ترکيبي از بازيگران جوان ناشناخته و بازيگرهاي شناخته شده تشکيل دادند. فيلم برنده پنج جايزه آسکار شد. از جمله اسکار بهترين فيلم و بهترين کارگرداني. فيلم در مجموع در 11 رشته نامزد دريافت جايزه اسکار شد. نمايشنامه اليور! پيشتر و در 1960 در لندن به روي صحنه رفته و با استقبال خوب منتقدان مواجه شده بود. تهيه کننده، ديويد مريک اين نمايش را به آمريکا برد و پس از چند اجرا در لس آنجلس، سان فرانسيسکو و دترويت، در نهايت در ششم ژانويه 1963 در برادوي اجرا شد.

توئيست (2003)
 

فيلمنامه نويس و کارگردان: جيکاب تي يرني، بازيگران: جاشوا کلوز، گري فارمر، نيک استال، محصول کانادا، 97 دقيقه.
توضيح: اقتباسي آزاد از رمان ديکنز که داستان آن در عصر حاضر و در شهر تورنتو روي مي دهد و البته مضمون جيب بري جاي خود را به فساد اخلاقي و خريد و فروش مواد مخدر داده است.

پسري به نام توئيست (2004)
 

فيلمنامه نويس و کارگردان: تيم گرين، بازيگران: جاريد گدولد، لزلي فانگ، محصول آفريقاي جنوبي، 115 دقيقه.
توضيح: داستان درکيپ تاون، آفريقاي جنوبي روي مي دهد. روايتي دلسوزانه از فقر حاکم بر شهر. در مجموع فيلم به داستان ديکنز وفادار است.

اليور توئيست (2005)
 

فيلمنامه نويس: رانلد هاروود، کارگردان: رومن پولانسکي، بازيگران: بارني کلارک، بن کينگزلي، جمي فورمن، لين رو، محصول مشترک بريتانيا، جمهوري چک، فرانسه و ايتاليا. 130 دقيقه.
رومن پولانسکي اين فيلم را در تابستان و پاييز 2004 فيلم برداري کرد. اليورتوئيست با بودجه اي معادل 50 ميليون يورو ساخته شد و از 11 سپتامبر 2005 به نمايش درآمد.
منبع: فيلم نگار شماره 44.