يادداشتي بر فيلمنامه «مرد سيندرلايي»

جدال با فقر در رينگ بوكس
 

رويدادهاي اين فيلم در نيويورك و در زمان ركود اقتصادي آمريكا شكل مي گيرد. در اين داستان جيمز برادوك (با بازي راسل كرو) از بوكس به عنوان ابزاري براي به دست آوردن پول و تأمين خوراك خانواده اش استفاده مي كند و سرانجام به يك ورزشكار نامي تبديل مي شود، به گونه اي كه به مصاف مكس باير، قهرمان بكس جهان مي رود.
فيلم مردي چون سيندرلا (مرد سيندرلايي) درست مانند فيلم سي بيسكوييت بر اساس يك داستان واقعي ساخته شده و رويدادهاي مربوط به دوران ركود اقتصادي محوريت آن است.
اين اثر شرح حال يك ورزشكار است كه با تلاش و كوشش براي غلبه بر قهرمان هاي سنگين وزن، الهام بخش يك ملت رنجديده مي شود. تفاوت بزرگي كه ميان اين دو فيلم وجود دارد اين است كه قهرمان فيلم سي بيسكوييت يك حيوان عضلاني بود و قهرمان فيلم مردي چون سيندرلا يك بوكسور است.
مردي چون سيندرلا نام ران هاوارد را در مقام كارگردان دارد، كارگرداني كه با ساخت فيلم هاي آپولو 13، يك ذهن زيبا و اينك مردي چون سيندرلا نشان داده كه تمايل بسياري به كنكاش در تاريخ آمريكا دارد و اميدوار است اين كنكاش راهش را به سوي طلاي اسكار هموار كند.
محوريت فيلمنامه مردي چون سيندرلا رويدادهاي دهه 1920 است. جيم برادوك قهرمان نيوجرسي ركورد خوبي را پشت سر گذاشته كه آن را مديون جو گولد (با بازي پل گياماتي)، همسرش ماي (با بازي رنه زلوگر) و سه فرزندش است. ما به سرعت درمي يابيم كه به سال 1933 راهنمايي شده ايم؛ جايي كه برادوك با دست شكسته با رقيبي مبارزه مي كند كه در شأن او نيست. او در صدد است كه براي سير كردن فرزندانش و روشن نگه داشتن چراغ خانه اش روزها در بارانداز كار كند. با به پايان رسيدن روز برادوك درمي يابد كه تنها شانسي كه براي به دست آوردن پول، مبارزه به يك رقيب واقعي است. در اين ميان تنها چيزي كه گولد، مربي وي مي تواند به برادوك بگويد، اين است: «تو يك شكار هستي، جيم». مربي با وجود اين كه مي داند براي اين مبارزه 250 دلار به برادوك پيشنهاد شده، غمگين است. اما فيلم به گونه اي پيش مي رود كه اين مبارزه به يك مبارزه شگفت انگيز تبديل مي شود. مبارزه اي كه از يك سو قابل پيش بيني است و از سوي ديگر در تقدير قهرمان داستان ثبت شده است.
فيلمنامه مردي چون سيندرلا توسط كليف هالينگزورث و آكيوا گولدزمن به رشته تحرير درآمده و خوشبختانه ارتباط فيلمنامه با واقعيت هاي موجود جدي تر از رويدادهاي غيرواقعي يك ذهن زيبا، اثر ديگر اين دو فيلمنامه نويس است.
هيچ چيز در فيلمنامه مردي چون سيندرلا غيرواقعي و ساختگي نيست و اين امر حتي براي گولدزمن كه دستمزد بالايي را براي خلق مجدد رويدادهاي سياه و سفيد دريافت كرده است، دشوار مي نمايد. در اين بين دو فيلمنامه نويس نحوه پيروزي ها و شكست هاي شخصيت را روايت مي كنند، با اين وجود هيچ كدام از آنها به مخاطب نمي گويند كه دلايل پيروزي ناگهاني قهرمان چه بوده است. از نظر تاريخي مي توان گفت مردي چون سيندرلا فيلمي ساده لوحانه است و مي توان از آن به عنوان يكي ديگر از فيلم هاي هاليوودي ياد كرد كه سعي مي كند به مخاطب القا كند دوران ركود اقتصادي به همت و تلاش هاي فردي از بين رفته است و نه به سبب تلاشهاي جمعي دولت روزولت براي احياي اقتصادي و يا شتاب اقتصادي جنگ جهاني دوم.
در يكي از صحنه هاي فيلم دوست راديكال برادوك كه در بارانداز كار مي كند در مورد ايجاد تشكل هايي صحبت مي كند كه اعضاي آن در آلونك ها زندگي مي كنند و به واسطه تغيير زندگي آنها مي توان تغييرات بسياري را به وجود آورد. برادوك سرگشته است و مي گويد: «برعليه چه چيزي تشكل داشته باشيم؟ بر عليه اقبال بد؟ حرص و طمع؟ خشكسالي؟»
اين نكته بسيار جالبي است كه از طمع و كلاهبرداري به عنوان بخشي از سرنوشت و طبيعت ياد شده كه تنها يك فرد ساده لوح مي تواند به مبارزه با آنها و تغيير آنها اعتقاد داشته باشد. آيا بايد گفت كه كن لي فيلمنامه مردي چون سيندرلا را بازنويسي كرده و تغييراتي را در آن به وجود آورده است؟
اگر از تمامي كليشه هاي موجود در اين اثر بگذريم - به عنوان مثال صحنه اي كه برادوك در رينگ به مبارزه مي پردازد و فرزندان خود را به خاطر مي آورد كه در صف سوپ ايستاده اند و يا اين كه صورت حساب خريد شير را پرداخت نكرده و بدين ترتيب براي مبارزه بيشتر انرژي مي يابد - بايد گفت فيلم مردي چون سيندرلا فيلمي است كه از ارزش هاي توليد، بازي هاي خوب و داستاني منسجم برخوردار است و به عنوان فيلمي كه به گذران وقت كمك مي كند، مي توان به آن نگاه كرد. مردي چون سيندرلا اثري در مورد بوكس است و با نيرويي نسبي به مبارزه مي پردازد و جالب خواهد بود كه ببينيم اقبال اين اثر در مبارزه با ساير رقيبان در رينگ اسكار بهترين فيلم چگونه خواهد بود.

گفت و گو با فيلمنامه نويس «مرد سيندرلايي»
 

زندگي يك داستان است
 

كليفوردال هالينگزورث،‌ فيلمنامه نويس تازه كاري است كه حضور در عرصه نگارش فيلمنامه را نخستين بار با فيلم بيش از اندازه خوب براي واقعي بودن در سال 1997 تجربه كرد. حاصل دومين تلاش وي در زمينه نگارش فيلمنامه مرد سيندرلايي بود كه به همت ران هاوارد بر پرده سينما جان گرفت. هالينگزورث در اين مجال از چگونگي نگارش فيلمنامه مرد سيندرلايي سخن مي گويد.

وفادار بودن به داستان جيم برادوك تا چه حد اهميت دارد؟
 

زماني كه با خانواده برادوك ملاقات كردم، تحقيقات بسياري را انجام دادم. از آنجايي كه جيم برادوك حدود سي سال پيش درگذشته بود، ناگزير به جمع آوري اطلاعات از نزديكان و خانواده شدم. در اين هنگام بود كه جري برادوك به من يك اولتيماتوم داد. او گفت فيلمنامه را به گونه اي تنظيم كن كه تصوير درست و مناسبي از پدر و مادرم ارائه دهد. مي تواني بچه ها را در قالب ميمون و يا هرچه كه مي خواهي ترسيم كني، اما بايد تصوير درستي از پدر و مادرم ارائه دهي. من نيز تمامي تلاشم را براي دست يافتن به اين هدف به كار گرفتم و زماني كه اولين طرح را نوشتم، آن را براي برادران برادوك فرستادم. آنها اعلام كردند كه ازنتيجه كار بسيار راضي هستند و گفتند: به خوبي به اين دو شخصيت پرداخته اي و ما از بابت بسيار خوشحال هستيم.

چگونه توانستيد رضايت خانواده برادوك را براي نگارش فيلمنامه براساس زندگي اين چهره ورزشي به دست آوريد؟
 

نيازي نبود كه آنها فيلمنامه را تأييد كنند، اما من شخصاً تمايل داشتم كه فيلمنامه به تأييد آنها برسد. چرا كه شخصيت محوري بر اساس ويژگي هاي پدر آنها شكل گرفته و زماني كه به من گفتند كه به چنين فيلمنامه اي افتخار مي كنند، بسيار خوشحال شدم.

آيا تصور مي كنيد كه آمريكا برادوك را فراموش كرده است؟
 

اين سؤال بزرگي است، چرا كه اين داستان بيشتر به منزله يك پديده بود و در طول ساليان متمادي مورد بي مهري قرار گرفته بود. در پاسخ به اين سؤال كه آيا واقعاً بايد آمريكا اين شخصيت را فراموش كرده باشد بايد بگويم كه من نيز سردرگم هستم و حقيقت امر را نمي دانم. زماني كه با جي برادوك كه بزرگ ترين پسر خانواده بود صحبت كردم، به من گفت از اين كه مي بيند پدرش يك قهرمان فراموش شده است، غمگين مي شود. او گاه گاه به مردم يادآوري مي كند كه پدرش زماني قهرمان سنگين وزن جهان بوده است.‌ آنها از وي مي پرسند: پدرت چه كسي بوده؟ زماني كه او جواب مي داد: جيم برادوك. در پاسخ مي شنود: ما هرگز اسمش را نشنيده ايم. در اين هنگام جري سؤال ديگري را مطرح مي كند و مي پرسد: آيا اسم جولوييس را شنيده ايد، مردم در پاسخ مي گويند: البته كه اسمش را شنيده ايم. و فرزند برادوك درانتها به اين نكته اشاره مي كند كه: لوييس فردي بود كه قهرماني را از پدرم برد. داستان زندگي جيم برادوك الهام بخش است و من نمي دانم كه مردم چگونه به اين راحتي از كنار اين داستان گذشتند.

كمي در مودر شخصيت جيم برادوك براي ما صحبت كنيد.
 

او مردي بود كه بيش از اندازه خوب مي نمود. به عبارت ديگر بايد بگويم كه يك فرد مذهبي بود و به حدي صادق بود كه زمان مراجعه به تأمين اجتماعي، پولي را كه برداشته بود با سود آن بازگرداند. همان گونه كه گفتم او به حدي خوب بود كه براي انسان ها باورپذير نمي نمايد.

چرا مخاطبان امروزي سينما بر اين باور هستند كه فيلم در دوران ركود اقتصادي شكل گرفته است؟
 

فكر مي كنم يكي از دلايل اين امر اين باشد كه هيچ كدام از ما به واقع در اين دوران زندگي نكرده ايم. ما فقط در مورد اين دوران شنيده ايم و مي دانيم كه در دوران ركود اقتصادي بر مردم چه گذشته است. شما در مورد اين دوران در كتاب ها مطالبي را مي خوانيد، اما مانند ديدن آن بر پرده سينما نيست. زماني كه فيلم را مشاهده مي كنيد، احساس مي كنيد كه شخصاً د‌ر آنجا هستيد، چرا كه فيلم واقع گرايانه است. يكي از دلايلي كه چنين فيلم هايي با بازتاب گسترده اي همراه هستند، اين است كه مخاطب به تماشاي فيلمي مي نشيند كه نشان مي دهد در برهه اي از زمان بر سر مردم چه آمده است و با خود مي گويد: واي نمي دانستم كه دوران ركود اقتصادي تا اين اندازه ظالمانه بوده است.

نظرتان درباره ايفاي نقش جيم بروك توسط راسك كرو چيست؟
 

به عقيده من ايفاي نقش جيم بروك براي هر هنرپيشه اي مي تواند به منزله يك فرصت هيجان انگيز باشد و اميدوار بودم كه اين مسئله تحقق يابد. اگر هنرپيشه بودم، علاقه بسياري به ايفاي نقش جيم بروك داشتم. بنابراين بايد بگويم پذيرش پيشنهاد بازي در اين فيلم از سوي راسل كرو به هيچ وجه مرا شگفت زده نكرد، چرا كه مي دانستم اين نقش از عظمت بسياري برخوردار است.

كمي درمورد پروژه هاي بعديتان بگوييد.
 

در حال حاضر روي فيلمنامه اي كار مي كنم كه براساس يك داستان واقعي ديگر تنظيم مي شود. دوست ندارم زياد در مورد اين پروژه صحبت كنم. بنابراين تنها به ذكر اين نكته بسنده مي كنم كه موفق شده ام حقوق نگارش فيلمنامه بر اساس اين شخصيت را از خانواده اش خريداري كنم. اين اثر در مورد يك آمريكايي مشهور است و من تصور مي كنم كه موجبات حيرت همگان را فراهم كند.
منبع: فيلم نگار شماره 36